* රේඩාර් පද්ධති ක්‍රියා විරහිත කර (Going Dark) සිදුවන ඉරාන තෙල් මංකොල්ලය නිසා කලාපීය ආරක්ෂාව සහ පරිසරය දැඩි අනතුරක.
* මහා බලවතුන්ගේ භූ-දේශපාලනික ගැටුම් මැද ලංකාවේ මුහුදු කලාපය ආරක්ෂා කරගැනීමේ බරපතල අභියෝගයක්
ශ්‍රී ලංකාවට දකුණු දෙසින් පිහිටි ජාත්‍යන්තර මුහුදු සීමාවේදී, ඇමෙරිකානු සම්බාධකවලට ලක්ව තිබූ 'MT Davina' (පැරණි නම Lenore) නම් දැවැන්ත තෙල් නැව ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාවේ (US Navy) දැඩි පරික්ෂාවට ලක්වීමත් සමඟ ඉන්දියන් සාගරයේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ බරපතල අර්බුදයක් මතුව ඇත.
ඇමෙරිකානු ඉන්දු-පැසිෆික් අණදෙන මූලස්ථානය (USINDOPACOM) තහවුරු කරන්නේ මෙම නැව ඉරාන බොරතෙල් නීතිවිරෝධී ලෙස ප්‍රවාහනය කරමින් තිබූ රාජ්‍යයක් නොමැති (Stateless) හොර රහසේ ක්‍රියාත්මක වූවක් බවයි.
මෙම නැව සිය ස්වයංක්‍රීය හඳුනාගැනීමේ පද්ධති (AIS) ක්‍රියා විරහිත කරමින් (Going Dark), ජාත්‍යන්තර නීති මඟහරිමින් ලංකාවේ සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපයට (EEZ) ආසන්නව යාත්‍රා කර තිබේ.
කොළඹට එල්ල වන පාරිසරික සහ මූල්‍ය මාරකය
ලංකාවට දකුණු දෙසින් වූ මුහුදු තීරය, ජාත්‍යන්තර සම්බාධක මඟහරිමින් නැවෙන් නැවට තෙල් මාරු කරන (Ship-to-ship transfers) ‘අඳුරු බලඇණිවල’ (Shadow Fleets) ප්‍රධාන තිප්පලක් බවට පත්ව ඇතැයි සාගර විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ලංකාවට සිය සීමාවෙන් පිටත සිදුවන මේවාට නීතිමය පියවර ගත නොහැකි වුවද, මෙවැනි දිරාපත් වූ හොර නැවක් අනතුරකට ලක්වුවහොත් සිදුවන දැවැන්ත තෙල් කාන්දුවීමෙන් ලංකාවේ ධීවර, සංචාරක සහ වෙරළ පද්ධතිය මුළුමනින්ම විනාශ වීමේ මාරාන්තික අවදානමක් පවතී.
ලෝකයේ තෙල් ප්‍රවාහනයෙන් තුනෙන් දෙකක්ම සිදුවන මෙම කලාපය තුළ ඇමෙරිකාව, චීනය සහ ඉන්දියාව වැනි මහා බලවතුන්ගේ භූ-දේශපාලනික බලපෑම් උත්සන්න වෙමින් පවතින අතර, ලංකාවට සිය සාගර කලාපීය නිරීක්ෂණ ශක්තිය (Maritime Domain Awareness) සහ ජාත්‍යන්තර බුද්ධි තොරතුරු හුවමාරුව කඩිනමින් ඉහළ නැංවීමට සිදුවන බව ආරක්ෂක අංශ අනතුරු අඟවයි.
විශේෂඥ අදහස සහ යෝජනා:
මෙම සිදුවීම හුදු ඇමෙරිකානු වැටලීමක් ලෙස පමණක් නොව, ලංකාවේ ජාතික ආරක්ෂාවට සෘජුව බලපාන සාධකයක් ලෙස සලකා පහත උපායමාර්ගික පියවර ගැනීම වැදගත්බව ඇතැම් විශේෂඥයින්ගේ අදහස වී ඇත.
* 'Dark Vessel' හඳුනාගැනීමේ නවීන තාක්ෂණය (Satellite Monitoring):
හැකර් නැව් ඔවුන්ගේ AIS රේඩාර් නිවා දැමූවද (Going Dark), ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ වරාය අධිකාරිය විසින් කෘතිම උපග්‍රහණ ඡායාරූප (Synthetic Aperture Radar - SAR) සහ අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණය ඔස්සේ අපගේ මුහුදු සීමාව අවට සැරිසරන සියලුම නැව් සජීවීව නිරීක්ෂණය කිරීමේ පද්ධතියක් කඩිනමින් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
* කලාපීය ආරක්ෂක සන්ධාන ශක්තිමත් කිරීම (Regional Intelligence Sharing):
ඉන්දියාව (Information Fusion Centre - Indian Ocean Region) සහ මාලදිවයින වැනි කලාපීය අසල්වැසියන් සමඟ එක්ව, සාගරයේ සිදුවන මෙවැනි නීතිවිරෝධී තෙල් සහ අවි ජාවාරම් පිළිබඳ බුද්ධි තොරතුරු ක්ෂණිකව හුවමාරු කරගන්නා ඒකාබද්ධ නාවික මෙහෙයුම් යාන්ත්‍රණයක් සක්‍රීයව පවත්වාගෙන යා යුතුය.
* හදිසි සාගර ආපදා අරමුදලක් සහ නීතිමය රාමුවක් (Oil Spill Contingency Fund):
ජාත්‍යන්තර මුහුදේදී මෙවැනි නැවක් අනතුරට ලක්වුවහොත්, අපේ වෙරළ තීරයට සිදුවන හානියට වන්දි ලබාගැනීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සාගර නීති (UNCLOS) යටතේ ශක්තිමත් නීතිමය පදනමක් සකස් කරගත යුතු අතර, වහාම ක්‍රියාත්මක විය හැකි දැවැන්ත 'තෙල් කාන්දු මර්දන පෙරහුරු' සහ උපකරණ සූදානම් කර තබාගත යුතුය.
(වාර්තාව - lankanews.lk ඇසුරෙන් සම්පත් ධීරසේකර)
