ස්විස්ටර්ලන්තයේ ජිනීවා නුවර පැවැත්වෙන114 වැනි ජාත්‍යන්තර කම්කරු සමුළුවට (International Labour Conference) සමගාමීව, ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු හා නියෝජ්‍ය මුදල් අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු සහ ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානයේ (ILO) අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ගිල්බට් එෆ්. හූන්ග්බෝ අතර ඉහළ පෙළේ සාකච්ඡාවක් පවත්වා ඇත.
ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු මෙරට කම්කරු නීති නවීකරණය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සුභසාධන පද්ධති ශක්තිමත් කිරීම මෙම සාකච්ඡාවේ ප්‍රධාන අරමුණ වී තිබේ.
මෙහිදී ශ්‍රී ලංකා නියෝජිත කණ්ඩායම විශේෂයෙන්ම මතු කර ඇත්තේ, සේවා ස්ථානවල සිදුවන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ හිරිහැර කිරීම් මුළුමනින්ම තුරන් කිරීම සඳහා වන ‘ILO Convention No. 190’ සන්ධිස්ථානගත ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය ශ්‍රී ලංකාව විසින් මෑතකදී අපරානුමත කිරීම (Ratification) පිළිබඳවයි.
ධීවර කර්මාන්තයට අලුත් නීති සහ සමාජ ආරක්ෂණ හිඩැස්
මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ මාලාව යටතේ රජය දැනට අවධානය යොමු කර ඇත්තේ ලංකාවේ ධීවර ක්ෂේත්‍රයේ සේවා කොන්දේසි සහ වෘත්තීය ආරක්ෂාව ඉහළ නැංවීම සඳහා වන ‘ILO Convention No. 188’ සම්මුතිය අනුමත කිරීමටයි. ලංකාවේ දහස් සංඛ්‍යාත ධීවර ජනතාවක් සේවය කරන මෙම අංශය තුළ වෘත්තීය ආරක්ෂාවක් නොමැතිකම, අනතුරු සහ සමාජ ආරක්ෂණ (Social Security) ප්‍රතිලාභ අවම වීම පිළිබඳව දීර්ඝ කාලයක සිට දැඩි විවේචන එල්ල වෙමින් පවතී.
අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ත මෙහිදී අවධාරණය කර ඇත්තේ, රටේ පවතින ආර්ථික යථාර්ථයන්ට ගැළපෙන පරිදි කම්කරු ප්‍රමිතීන් පවත්වා ගනිමින් වඩාත් සාධාරණ සේවා පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම රජයේ අභිප්‍රාය බවයි.
AI සහ තාක්ෂණික විප්ලවය මැද ‘රැකියා අනතුර’
දේශීය හා ජාත්‍යන්තර ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ලංකාවේ මෙම කම්කරු නීති ප්‍රතිසංස්කරණය සිදු වෙන්නේ ගෝලීය වශයෙන් සිදුවන වේගවත් තාක්ෂණික පරිවර්තනයක් (Technological Transformation) හමුවේ බවයි. කෘතිම බුද්ධිය (AI), ස්වයංක්‍රීයකරණය (Automation) සහ ඩිජිටල්කරණය හේතුවෙන් ලෝකය පුරාම මෙන්ම ලංකාව තුළ ද සාම්ප්‍රදායික රැකියා සුරක්ෂිතතාවය (Job Security) පිළිබඳ බරපතල ප්‍රශ්නාර්ථ මතු වෙමින් පවතී.
නව තාක්ෂණය නිසා ඇති වන ඩිජිටල් පරතරය (Digital Divide) හේතුවෙන් සමාජ අසමානතාව තවදුරටත් උග්‍ර වීමේ අවදානමක් පවතින බැවින්, ජිනීවා සාකච්ඡා තුළදී ද ලංකාව අවධාරණය කර ඇත්තේ තාක්ෂණික දියුණුව කම්කරුවා විනාශ කිරීමට නොව, ඔවුන්ගේ ප්‍රගතියට හේතු විය යුතු බවයි.
ලංකාවේ මෙම නව ප්‍රතිපත්තිමය ගමන අගය කර ඇති ILO ප්‍රධානියා, ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය කම්කරු නීති ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුව සකස් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය තාක්ෂණික සහාය (Technical Assistance) අඛණ්ඩව ලබා දීමට පොරොන්දු වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ට අත්සන් තැබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන අතර, තාක්ෂණික හා ආර්ථික කුණාටු හමුවේ ඒවා දේශීය කම්කරුවාට සැබවින්ම රැකවරණය දෙන ප්‍රායෝගික වැඩපිළිවෙලක් බවට පත් කිරීම ආණ්ඩුව ඉදිරියේ ඇති ලොකුම අභියෝගයයි.
අදහස සහ යෝජනා :
ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් අත්සන් කිරීම (Signboards) පමණක් ලංකාවේ කම්කරු ගැටලුවලට ස්ථාවර විසඳුමක් නොවේ. තාක්ෂණික විප්ලවය හමුවේ දේශීය ශ්‍රම බලකාය ආරක්ෂා කිරීමට පහත පියවර වහාම ගත යුතුව තිබේ.
1- 'AI සහ Automation' වලින් පීඩාවට පත්වන ශ්‍රමිකයන් සඳහා ප්‍රතිපුහුණුව (Reskilling Programs):
කෘතිම බුද්ධිය (AI) නිසා ඉදිරියේදී ලංකාවේ කාර්යාලයීය, බැංකු සහ සේවා අංශවල රැකියා අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතී. එබැවින් කම්කරු අමාත්‍යාංශය සහ වෘත්තීය පුහුණු ආයතන එක්ව, රැකියා අනතුරේ වැටෙන ශ්‍රමිකයන් සඳහා 'ඩිජිටල් කුසලතා සහ තාක්ෂණික මෙහෙයුම්' පිළිබඳ නොමිලේ "ප්‍රතිපුහුණු කිරීමේ ජාතික අරමුදලක්" (National Reskilling Fund) පිහිටුවිය යුතුය.
2- ගිග් ආර්ථිකයේ (Gig Economy) කම්කරුවන්ට නීතිමය ආරක්ෂාව:
ලංකාවේ Uber, PickMe, remote freelancers වැනි 'Gig Workers' (නිදහස් සේවා සපයන්නන්) දහස් ගණනක් සිටිය ද ඔවුන්ට සාම්ප්‍රදායික කම්කරු නීති (ETF/EPF හෝ සේවා සුරක්ෂිතතාවය) අදාළ නොවේ. ILO 190 සම්මුතියට සමගාමීව, මෙම අලුත් ඩිජිටල් ශ්‍රමිකයන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ සේවා සුරක්ෂිතතාව සහතික කරන නව නීතිමය රාමුවක් (Gig Economy Labour Laws) වහාම සකස් කළ යුතුය.
3- ධීවර ක්ෂේත්‍රය සඳහා 'ඩිජිටල් සමාජ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයක්' (Digital Social Security for Fisheries):
ධීවර කර්මාන්තයේ යෙදෙන්නන් ස්ථාවර වැටුප් ලබන්නන් නොවන බැවින්, ඔවුන් වෙනුවෙන් රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික දායකත්වයෙන් යුත්, ජංගම දුරකථන යෙදවුම් (Mobile Apps) හරහා දිනපතා හෝ සතිපතා දායක මුදල් ගෙවිය හැකි සරල ඩිජිටල් විශ්‍රාම වැටුප් සහ සෞඛ්‍ය රක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් (Micro-insurance models) හඳුන්වා දිය යුතුය.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර )
