'දිත්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් විනාශ වූ ප්‍රදේශ නැවත ගොඩනැඟීම සඳහා ජපාන රජය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) එකතු වී ඩොලර් මිලියන 1.33ක (රුපියල් මිලියන 400කට අධික) හදිසි ප්‍රදාන ගිවිසුමකට අත්සන් තබා ඇතත්, වත්මන් ජාතික ජන බලවේගය (NPP) පාලනය යටතේ එහි ප්‍රායෝගික වැඩකටයුතු අතිශය මන්දගාමී මට්ටමක පවතින බව සංවර්ධන නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ජපන් තානාපති අකියෝ ඉසොමාතා සහ UNDP මෙරට නේවාසික නියෝජිත අසුසා කුබෝටා ටචීරි විසින් මෙම නිල මූල්‍ය එකඟතාවයට පසුගියදා අත්සන් තබන ලදී.
ලක්ෂ 9කගේ බලාපොරොත්තු සහ පරිපාලන වලිප්පුව
ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් "Build Back Better" (වඩාත් යහපත් ලෙස නැවත ගොඩනැඟීම) යන සංකල්පය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන මෙම ව්‍යාපෘතිය හරහා ආපදාවට ලක්වූ ප්‍රදේශවල දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව, නිවාස සහ කසළ කළමනාකරණ පද්ධති දියුණු කිරීමට නියමිතය. මේ තුළින් ජනතාව 228,500කට සෘජු ප්‍රතිලාභ ද, තවත් ලක්ෂ 7කට ආසන්න පිරිසකට වක්‍ර ප්‍රතිලාභ ද හිමිවීමට නියමිතව තිබේ.
නමුත්, ක්ෂේත්‍ර මට්ටමේ වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ප්‍රදාන ආධාර ලැබුණ ද, කොළඹ මධ්‍යම රජයේ ආයතන සහ පළාත් පාලන ආයතන අතර පවතින සම්බන්ධීකරණ අවුල නිසා ව්‍යාපෘති අනුමැතිය, පාරිසරික බලපත්‍ර සහ මිලදී ගැනීමේ (Procurement) ක්‍රියාවලීන් මාස ගණනාවකින් ප්‍රමාද වී ඇති බවයි.
විගණන බිය සහ තාක්ෂණික හිඟය
විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ආණ්ඩුව විනිවිදභාවය සහ දූෂණය නැවැත්වීම සඳහා අධික ලෙස පරිපාලන නීති සහ සමාලෝචන පැනවීම (Excessive Oversight) නිසා මෙම ප්‍රමාදය සිදුවන බවයි. මීට අමතරව, රාජ්‍ය අංශයේ සිදුවන ප්‍රතිසංස්කරණ සහ අනාගතයේදී සිදුවිය හැකි විගණන පරීක්ෂණවලට (Audits) බියෙන්, අදාළ අමාත්‍යාංශවල නිලධාරීන් හදිසි සහන ව්‍යාපෘති සඳහා පවා අත්සන් තැබීමට මැලි කමක් දක්වති.
එසේම, රාජ්‍ය ආයතන තුළ මෙවැනි විදේශ ආධාර ව්‍යාපෘති මෙහෙයවිය හැකි ඉංජිනේරුවන් සහ ප්‍රසම්පාදන විශේෂඥයන් (Technical Personnel) විශාල වශයෙන් හිඟවීම ද තවත් ප්‍රධාන බාධකයකි. පරිපාලනමය ප්‍රමාදයන් නිසා ජාත්‍යන්තර දායකයන්ගේ විශ්වාසය පළුදු විය හැකි අතර, ව්‍යාපෘති ප්‍රමාද වන සෑම මසකම එහි පිරිවැය ඉහළ ගොස් පීඩාවට පත් ජනතාවගේ දුක තවදුරටත් දීර්ඝ වේ. ලේඛනවලට පමණක් සීමා නොවී, රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය කඩිනම් කර ජනතාවට සහන සැලසීම වත්මන් පාලනයේ වගකීමකි.
අදහස සහ යෝජනා :
ජාත්‍යන්තර ආධාර මුදල් ලියකියවිලි අස්සේ හිරවෙන්න නොදී, ආපදාවට පත් ජනතාවට කඩිනමින් සහන සැලසීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය:
1- 'Fast-Track Procurement Cell' (හදිසි ප්‍රසම්පාදන ඒකකයක්):
ආපදා සහන සහ ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපෘති සඳහා සාමාන්‍ය රජයේ ටෙන්ඩර් පටිපාටියෙන් බැහැර වූ, දින 14ක් ඇතුළත සියලු අනුමැතීන් ලබා දිය හැකි විශේෂ "හදිසි ප්‍රසම්පාදන කවුළුවක්" (Fast-track Window) මුදල් අමාත්‍යාංශය සහ UNDP ඒකාබද්ධව පිහිටුවිය යුතුය.
2- නිලධාරීන් සඳහා 'නීතිමය ආරක්ෂණ මාර්ගෝපදේශ' (Operational Guidelines):
විගණන බිය නිසා නිලධාරීන් තීරණ ගැනීම ප්‍රමාද කිරීම වැළැක්වීමට, කැබිනට් මණ්ඩලය මඟින් විශේෂ "ආපදා කළමනාකරණ මෙහෙයුම් මාර්ගෝපදේශයක්" (Disaster Operations SOP) වහාම නිකුත් කළ යුතුය. නීත්‍යානුකූලව සහ අවංකව හදිසි තීන්දු ගන්නා නිලධාරීන්ට ඉන් රැකවරණය සැලසිය යුතුය.
3- දේශීය පෞද්ගලික අංශයේ 'තාක්ෂණික ශ්‍රම දායකත්වය' (Outsourcing Technical Oversight):
රාජ්‍ය අංශයේ ඉංජිනේරුවන් සහ ව්‍යාපෘති කළමනාකරුවන් හිඟ බැවින්, ව්‍යාපෘති සැලසුම් කිරීම සහ අධීක්ෂණය කිරීමේ කටයුතු ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ පෞද්ගලික ඉංජිනේරු සහ උපදේශන සමාගම් වෙත (Outsourcing) තාවකාලිකව පැවරිය යුතුය. එමඟින් කාර්යක්ෂමතාව බිංගුවටම ගණනය කර වැඩ නිම කළ හැක.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
