2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාව පුරා දරුණු විනාශයක් සිදු කළ 'ඩිට්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් පීඩාවට පත් ජනතාව වෙනුවෙන් දියත් කළ හදිසි මානුෂීය සහන සේවා වැඩපිළිවෙළ නිල වශයෙන් අවසන් කිරීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය (UN) තීරණය කර තිබේ.
ඒ අනුව, මෙතෙක් ක්‍රියාත්මක වූ විදේශීය ආධාර සහ හදිසි සහන අදියර නිමාවන අතර, දැන් රට හමුවේ ඇත්තේ විනාශ වූ ජනාවාස සහ ආර්ථිකය දිගුකාලීනව ගොඩනැඟීමේ දැවැන්ත සහ සැබෑ අභියෝගයයි.
ඛේදවාචකයක නිමාව සහ ඉලක්ක සපුරා ගැනීම
'ඩිට්වා' සුළි කුණාටුව ලංකා ඉතිහාසයේ මෑතකදී වාර්තා වූ දරුණුතම ස්වභාවික විපතකි. එයින් දිස්ත්‍රික්ක 25 ම පීඩාවට පත් වූ අතර, පුද්ගලයන් 640 කට වැඩි පිරිසක් මියගොස් 173 දෙනෙකු අතුරුදන් විය. මිලියන 2.2 ක සමස්ත පීඩිත ජනතාවගෙන් අතිශය අසරණ වූ 575,000 ක පිරිසකට මෙම මානුෂීය ප්‍රමුඛතා සැලැස්ම (HPP) යටතේ සෘජුවම පිහිට වීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමත් විය.
ඩොලර් මිලියන 35.3 ක ඉලක්කයකින් ඩොලර් මිලියන 28.5 ක අරමුදල් සපයා ගැනීමට හැකි වූ අතර, එමඟින් පීඩාවට පත් පවුල් වෙත මුදල් ආධාර, තාවකාලික නිවාස, පිරිසිදු ජලය සහ සෞඛ්‍ය පහසුකම් සැපයීමට පියවර ගැනුණි. බදුල්ල, නුවරඑළිය, මහනුවර සහ කෑගල්ල යන දිස්ත්‍රික්ක මෙහිදී ප්‍රධාන අවධානයට ලක් විය.
ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතාවය සහ දේශීය සම්බන්ධීකරණය
මෙම මෙහෙයුම සාර්ථක වීමට ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ දේශීය ආයතන සහ විදේශීය හවුල්කරුවන් අතර තිබූ මනා සම්බන්ධීකරණයයි. ඇමරිකාව, ජපානය, බ්‍රිතාන්‍යය, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ යුරෝපා සංගමය ඇතුළු රටවල් රැසක් මීට මූල්‍යමය වශයෙන් දායක වූහ. රටවල් 19 ක් සෘජුවම මුදාගැනීමේ කණ්ඩායම් සහ තාක්ෂණික විශේෂඥයන් ලංකාවට එවීය.
මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන 83 ක් දේශීය යාන්ත්‍රණය සමඟ ඒකාබද්ධව වැඩ කිරීමයි. විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය, ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය සහ අත්‍යවශ්‍ය සේවා කොමසාරිස් ජනරාල් ප්‍රභාත් චන්ද්‍රකීර්ති ගේ මෙහෙයවීම යටතේ, සහන බෙදා හැරීම දේශපාලන හෝ ප්‍රාදේශීය පක්ෂපාතීත්වයකින් තොරව සාධාරණව සිදු කිරීමට හැකි වූ බව නිලධාරීහු පවසති. එක්සත් ජාතීන්ගේ නේවාසික සම්බන්ධීකාරක මාක්-ඇන්ඩ්‍රේ ෆ්‍රැන්චේ (Marc-André Franche) ද මෙම දේශීය-විදේශීය සහයෝගිතාවය බෙහෙවින් අගය කළේය.
ආධාර අවසන්: නමුත් අවදානම තවමත් ඉතිරිද?
හදිසි ආධාර අදියර අවසන් වුවද, ගැටලුව සම්පූර්ණයෙන්ම විසඳී නැත. තවමත් දහස් සංඛ්‍යාත ජනතාවක් තාවකාලික කඳවුරුවල හෝ ඥාති නිවෙස්වල අවතැන්ව ජීවත් වෙති. විශේෂයෙන් වතුකරයේ ජනතාව සහ දෛනික රැකියා අහිමි වූවන් දැඩි ආර්ථික පීඩනයකට ලක්ව සිටී.
මීට අමතරව, ගෝලීය දේශපාලන තත්ත්වයන් සහ ආර්ථික අස්ථාවරත්වයන් හමුවේ ඉදිරි යල-මහ කන්නවල කෘෂිකාර්මික අස්වැන්න රැකගැනීම සහ රට තුළ ආහාර සුරක්ෂිතතාවය තහවුරු කිරීම රජය සතු ඊළඟ විශාලතම වගකීමයි.
විශ්ලේෂණාත්මක දැක්ම:
විදේශීය ආධාර මතම යැපෙමින් දිගුකාලීන පැවැත්මක් තහවුරු කළ නොහැක. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සිය හදිසි සහන මෙහෙයුම් නිමා කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකා රජයට ස්වයංපෝෂිත සහ ස්ථාවර ප්‍රතිසංස්කරණ සැලැස්මකට යාමට ඉඩ ප්‍රස්තාව සලසමිනි. දැන් අවශ්‍ය වන්නේ දේශගුණික විපර්යාසයන්ට ඔරොත්තු දෙන නව ජාතික ආපදා කළමනාකරණ ප්‍රතිපත්තියක් සහ කඩිනම් නිවාස ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩපිළිවෙළකි. ශ්‍රී ලංකාවට තනිව නැගී සිටීමට ඇති හැකියාව උරගා බලන සැබෑ පරීක්ෂණය ආරම්භ වන්නේ මෙතැන් සිටය.
(වාර්තාව | විපුල ගුණසේකර )
මුලාශ්‍රය :
UN Ends Cyclone Ditwah Aid As Recovery Looms Large
