මහ බැංකුවෙන් භාණ්ඩාගාරයට වගකීම් මාරු වන “අන්තරාදායක කාලය” තුළ සයිබර් හොරු වැඩ පෙන්වයි
නැතිවුණු සැබෑ මුදල කොපමණදැයි ආණ්ඩුව තවමත් සඟවද්දී, COPF සහ COPA වාර්තා ආපසු හැරෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණය නවීකරණය කිරීම සඳහා මහ බැංකුව (CBSL) සතුව තිබූ වගකීම් භාණ්ඩාගාරය යටතේ ඇති නව රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) වෙත මාරු කරන සංක්‍රාන්ති සමය (Handover period) තුළ භාණ්ඩාගාර පද්ධතියට අතිදැවැන්ත සයිබර් ප්‍රහාරයක් (Cyber Heist) එල්ල වී ඇතැයි ෆ්‍රී ලෝයර්ස් සංවිධානය පවසයි. මෙමඟින් ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ මූල්‍ය වංචාවක් සිදුව ඇති අතර, එය හුදෙක් සයිබර් අපරාධයකින් එහා ගිය ආයතනික සහ පාලන ව්‍යුහයේ (Governance failure) බරපතල බිඳ වැටීමක් බව හෙළි වී ඇත.
පද්ධතියේ සිදු වූ ලොකුම හිඩැස
නියාමන පරතරය:
නව PDMO ආයතනය සඳහා අවශ්‍ය පූර්ණ නීතිමය සහ ක්‍රියාපටිපාටි රාමුව (Regulatory framework) නිම කිරීමටත් පෙර, බිලියන ගණනක ණය පියවීමේ ගනුදෙනු එහි පාලනයට පැවරීම මෙම වංචාවට ප්‍රධානතම හේතුවයි.
වගකීම් පැහැර හැරීම:
මහ බැංකුව සහ භාණ්ඩාගාරය අතර වගකීම් බෙදී යන අවස්ථාවේදී, සයිබර් ආරක්ෂණ අධීක්ෂණය සහ ගනුදෙනු තහවුරු කිරීමේ වගකීම (Authorization) පැහැදිලිව බෙදා නොදීම නිසා ආයතනික අපැහැදිලි බවක් (Institutional ambiguity) මතු විය.
විනිවිදභාවය නැතිකම:
සයිබර් ප්‍රහාරයෙන් අතුරුදන් වූ සැබෑ මුදල කොපමණදැයි නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ නොකිරීම නිසා මහජන විශ්වාසය මුළුමනින්ම පළුදු වී තිබේ.
දෙපාර්ශවයේ මත
නීතිඥ සංගමයේ සහ විපක්ෂයේ පාර්ශවය:
ෆ්‍රී ලෝයර්ස් සංවිධානය පෙන්වා දෙන්නේ, මෙමඟින් ජාත්‍යන්තර ණය හිමියන් සහ වාණිජ බැංකු ඉදිරියේ ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය විශ්වාසනීයත්වය දැඩි ලෙස අනතුරේ වැටී ඇති බවයි. පාර්ලිමේන්තුවේ ප්‍රධාන මූල්‍ය අධීක්ෂණ කමිටු වන COPF (රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව) සහ COPA (රාජ්‍ය ගිණුම් කාරක සභාව) මේ පිළිබඳව සොයා බැලුව ද, කිසිදු පූර්ණ විමර්ශන වාර්තාවක් ජනතාවට හෙළි කර නොමැති බැවින් වහාම ස්වාධීන පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවක් (PSC) පත් කළ යුතු බව ඔවුහු පවසති.
ආණ්ඩුවේ සහ ප්‍රතිසංස්කරණ පාර්ශවය:
රජයේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් පවසන්නේ ණය කළමනාකරණය මුදල් ප්‍රතිපත්තියෙන් (Monetary policy) වෙන් කර භාණ්ඩාගාරයට පැවරීම අත්‍යවශ්‍ය ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිසංස්කරණයක් බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම මාරුවීමේදී තාක්ෂණික සහ ආරක්ෂණ පද්ධති (Cybersecurity resilience) යාවත්කාලීන කිරීමට ප්‍රමාණවත් කාලයක් නොලැබීම සහ ආයතන දෙක අතර පැවති සන්නිවේදන දුර්වලතා හේතුවෙන් මෙම අනපේක්ෂිත සයිබර් ප්‍රහාරය සිදුව ඇති බව ඔවුහු පිළිගනිති.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක සහ කථානායකවරයා මෙම නීතිඥ ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර දක්වමින් පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කමිටුවක් පත් කරන්නේද යන්න ඉදිරි සති කිහිපය තුළ තීරණය වනු ඇත. මෙහිදී සොරකම් කළ මුදල් සෙවීමට වඩා, බිලියන ගණනක ස්වෛරී ණය කළමනාකරණය කරන ආයතනවල මූල්‍ය විනය සහ සයිබර් පවුර ශක්තිමත් කිරීම ආණ්ඩුව ඉදිරියේ ඇති ප්‍රධානතම අභියෝගයයි.
අදහස් හා යෝජනා
භාණ්ඩාගාරයේ සයිබර් ආරක්ෂාව තහවුරු කර, අහිමි වූ මූල්‍ය විශ්වාසය නැවත දිනාගැනීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය.
1- 'Immediate Forensic Cyber Audit by an International Agency' (ජාත්‍යන්තර සයිබර් විගණනයක් ඇරඹීම):
දේශීය පරීක්ෂණවලින් එහාට ගොස්, ලෝක මට්ටමේ පිළිගත් ස්වාධීන සයිබර් ආරක්ෂණ ආයතනයක් (Forensic Cyber Security Agency) හරහා භාණ්ඩාගාරයේ සහ මහ බැංකුවේ පද්ධතීන් වහාම "ෆොරෙන්සික් විගණනයකට" ලක් කළ යුතුය. ප්‍රහාරය එල්ල කළේ පිටස්තර හැකර්වරුන් ද නැතහොත් ආයතනය ඇතුළෙන්ම (Inside job) ඊට සහය ලැබුණේද යන්න මෙහිදී සෙවිය යුතුය.
2- 'Implementing a Mandatory Multi-Signatory Cryptographic Protocol' (බහු-අත්සන් ගුප්ත ලේඛන ක්‍රමවේදය):
PDMO හරහා සිදුවන ණය ගෙවීම් සඳහා භාණ්ඩාගාරයේ, මහ බැංකුවේ සහ මුදල් අමාත්‍යාංශයේ ඉහළම නිලධාරීන් තිදෙනෙකුගේ සෘජු ඩිජිටල් අනුමැතිය (Multi-Signatory Cryptographic Protocol) අවශ්‍ය වන පරිදි පද්ධතිය වහාම නවීකරණය කළ යුතුය. එවිට එක් ආයතනයක පද්ධතියක් හැක් වුවද ගනුදෙනුවක් සාර්ථකව නිම කිරීමට හැකර්වරුන්ට නොහැකි වේ.
3- 'Establishing a Public Debt Transparency Live Dashboard' (සජීවී ණය විනිවිදභාවය පෙන්වන පුවරුවක් හැදීම):
මහජනතාව සහ විපක්ෂය මතු කරන සැකයන් දුරු කිරීම සඳහා, ලංකාව විසින් ගෙවනු ලබන සෑම ජාත්‍යන්තර ණය වාරිකයක්ම, ණය හිමියාගේ නම, මුදල සහ ගෙවූ දිනය ඇතුළත් සජීවී ඩිජිටල් දත්ත පුවරුවක් (Live Transparency Dashboard) PDMO වෙබ් අඩවියේ ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය. විනිවිදභාවය ඇති කිරීම හරහා හොර රහසේ සිදුවන මූල්‍ය වංචා 100%කින් නතර කළ හැක.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
Cyber Heist Exposes Governance Gaps in Public Debt Reform
