2026 පළමු මාස 4 තුළ රටේ වෙළඳ හිඟය ඩොලර් බිලියන 3.7 දක්වා දරුණු ලෙස ඉහළට
“අපනයන සල්ලි කැපීමට පෙර අත්‍යවශ්‍ය නොවන ආනයන නවත්වන්න” - කර්මාන්තකරුවන්ගෙන් විකල්ප යෝජනාවක්
එය වැදගත් වන්නේ ඇයි :
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) විසින් රටේ විදේශ විනිමය සංචිත රඳවා ගැනීම සඳහා අපනයනකරුවන් තමන් උපයන විදේශ මුදල් ඉතා කෙටි කාලසීමාවක් ඇතුළත අනිවාර්යයෙන්ම දේශීය රුපියල් බවට පරිවර්තනය කළ යුතු (Mandatory Forex Conversion) බවට නව නීතියක් පනවා ඇත.
රටේ ඩොලර් සංචිතය ශක්තිමත් කිරීමට මෙය ඉවහල් වන බව ආණ්ඩුව පැවසුවද, ඇඟලුම්, තේ සහ වෙනත් නිෂ්පාදන අපනයනය කරමින් රටට සැබෑ ලෙසම ඩොලර් ගෙනෙන ව්‍යාපාරිකයන් පවසන්නේ මෙමඟින් තමන්ගේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳ තරඟකාරිත්වය බිඳ වැටෙන බවයි.
සංඛ්‍යාලේඛනවලින් රටේ තත්ත්වය
ඩොලර් බිලියන 3.7: 2026 වසරේ පළමු මාස හතර තුළ පමණක් ලංකාවේ වාර්තා වී ඇති සමස්ත වෙළඳ හිඟය (පසුගිය වසරේ මේ කාලයේදී එය පැවතියේ ඩොලර් බිලියන 2.3ක් වැනි මට්ටමකය).
25%ක ඉහළ යාමක්:
රටේ සමස්ත ආනයන වියදම (Import expenditure) වසරින් වසර 25%කට වඩා වැඩි වී ඇත.
අමුද්‍රව්‍ය පීඩනය:
ලංකාවට ආනයනය කරන බඩු බාහිරාද අතරින් වැඩි හරියක්ම තිබෙන්නේ අපනයන භාණ්ඩ නිපදවීමට අවශ්‍ය ඉන්ධන, රෙදිපිළි, ප්ලාස්ටික්, රබර් සහ යන්ත්‍ර සූත්‍ර වැනි අත්‍යවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය (Intermediate goods) වේ.
පාර්ශව කරුවන්ගේ අදහස්
මහ බැංකුවේ සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය පාර්ශවය:
රටේ ආර්ථිකය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමට සහ ජාත්‍යන්තර ණය වාරික නිසි වේලාවට පියවීමට නම් මහ බැංකුව සතුව ශක්තිමත් ඩොලර් සංචිතයක් තිබිය යුතුය. අපනයනකරුවන් තමන් උපයන ඩොලර් දිගින් දිගටම විදේශ ගිණුම්වල හෝ මෙරට වාණිජ බැංකුවල ඩොලර් ලෙසම තබාගැනීම නිසා වෙළඳපොළේ ඩොලර් හිඟයක් (Liquidity crunch) ඇති වන බැවින් මෙම නීතිය අත්‍යවශ්‍ය බව බලධාරීහු පවසති.
අපනයනකරුවන්ගේ සහ කර්මාන්ත පාර්ශවය:
ව්‍යාපාරිකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ලංකාවේ අපනයන කර්මාන්තශාලා 100%ක්ම දේශීය දේවලින් පමණක් ක්‍රියාත්මක නොවන බවයි. ඇඳුමක් මහලා පිටරට යැවීමට පවා රෙදි, බොත්තම් සහ නූල් පිටරටින් ඩොලර් දී ගෙවිය යුතුය. තමන් උපයන ඩොලර් ටික මහ බැංකුවේ නීතිය නිසා බලහත්කාරයෙන් රුපියල් කිරීමට සිදුවුවහොත්, නැවත අමුද්‍රව්‍ය ආනයනය කිරීමේදී බැංකුවලින් වැඩි මිලට ඩොලර් මිලදී ගැනීමට සිදුවේ. මෙමඟින් අනවශ්‍ය පරිපාලන බාධා (Administrative burdens) මතු වන අතර නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ ගොස් ලෝක වෙළඳපොළේ ලංකාවේ භාණ්ඩවල මිල වැඩි වේ.
ඊළඟට සිදුවන්නේ කුමක්ද :
අපනයනකරුවන් රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ තමන්ට අනාගතයේදී බඩු ආනයනය කිරීමට, යන්ත්‍ර සූත්‍ර ගැනීමට හෝ විදේශ ණය පියවීමට ඇති ඩොලර් අවශ්‍යතාවයන් වාණිජ බැංකු හරහා තහවුරු කර, එම ඩොලර් ප්‍රමාණය පමණක් ගිණුම්වල රඳවා ගැනීමට (Flexible retention) අවසර දෙන ලෙසයි.
අදහස් සහ යෝජනා :
විදේශ සංචිත රැකගන්නා අතරම අපනයන ක්ෂේත්‍රය දියුණු කිරීම සඳහා රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුව ඇත.
1- 'Implementing a Net Forex Earner Exemption Policy' (ශුද්ධ ඩොලර් උපයන්නන් නිදහස් කිරීම):
අපනයනකරුවන්ට පොදුවේ එකම නීතියක් දැමීම වෙනුවට, තමන් උපයන ඩොලර්වලින් අමුද්‍රව්‍ය ආනයනය සඳහා වැයවන ප්‍රමාණය (Import input value) අඩු කර, ඉතිරි වන "ශුද්ධ ඩොලර් ප්‍රමාණය" (Net Forex Earnings) පමණක් රුපියල් කිරීමට අවසර දිය යුතුය. එමඟින් ව්‍යාපාරවලට අමුද්‍රව්‍ය හිඟයකින් තොරව කර්මාන්තශාලා පවත්වාගෙන යා හැක.
2- 'Differentiated Tariff Barriers on Non-Essential Imports' (අත්‍යවශ්‍ය නොවන ආනයනවලට ඉහළ බදු පැනවීම):
වෙළඳ හිඟය (Trade Deficit) අඩු කරගැනීමට නම්, ඩොලර් උපයන අපනයනකරුවන්ට බාධා කරනවා වෙනුවට, දේශීයව නිපදවිය හැකි කෘෂිකාර්මික භාණ්ඩ, සුඛෝපභෝගී උපකරණ සහ අත්‍යවශ්‍ය නොවන ද්‍රව්‍ය ආනයනය කිරීම සඳහා 200%ක වැනි ඉහළ රේගු බදු (Differentiated Tariff Barriers) වහාම පැනවිය යුතුය.
3- 'Establishing an Online Documented Verification with Commercial Banks' (මාර්ගගත ඩොලර් අනුමැති පද්ධතියක් හැදීම):
අපනයනකරුවන් අනාගතයේදී සිදුකිරීමට නියමිත ආනයන (Future import forecasts) පිළිබඳ ලේඛන තමන්ගේ වාණිජ බැංකුවට මාර්ගගතව (Online) ඉදිරිපත් කළ සැණින්, එම ඩොලර් ප්‍රමාණය පරිවර්තනය කිරීමෙන් නිදහස් කරන සරල පරිගණක පද්ධතියක් මහ බැංකුව විසින් වහාම සකස් කර දිය යුතුය. එමඟින් පවතින නිලධාරීවාදී ප්‍රමාදයන් 100%කින් නැති කළ හැක.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
මුලාශ්‍රය :
New Forex Restrictions Spark Fears over Export Competitiveness
