2026දී වැටුප් 15%කින් වැඩිවීම සහ පිරිවැය ඉහළ යාම නිසා වතු සමාගම් අර්බුදයක
“යුරෝපයෙන් ලංකාවට සුබ ආරංචියක්” - වන විනාශයක් නැති නිසා ලංකාවේ රබර්වලට EUDR සහනයක්
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම විදේශ විනිමය උපයන කර්මාන්තයක් වන රබර් ක්ෂේත්‍රය, ඉහළ අපනයන ආදායමක් වාර්තා කරමින් තිබියදීත් ඉතිහාසයේ දරුණුතම කඩා වැටීමකට මුහුණ දෙමින් සිටී. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ ජාතික ජන බලවේග (NPP) රජය යටතේ කම්කරු වැටුප් වැඩි කිරීම වැනි සුබසාධන පියවර ගත්තද, නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යාම, කිරි කපන්නන්ගේ හිඟය සහ වගා බිම් පාලුවීම නිසා සමස්ත රබර් කර්මාන්තයම ඇතුළතින් දියවෙමින් පවතී.
සංඛ්‍යාලේඛනවලින් ඇතුළාන්තය
ඩොලර් මිලියන 945:
2025 වසරේදී රබර් අපනයනයෙන් ලංකාව ලැබූ සමස්ත විදේශ ආදායම.
ඩොලර් මිලියන 249:
2026 වසරේ පළමු මාස තුන (Q1) තුළ පමණක් උපයා ඇති ඩොලර් ප්‍රමාණය (මෙට්‍රික් ටොන් 20,000කට වඩා අපනයනය කර ඇත).
15%ක වැටුප් වැඩිවීමක්:
වතු සේවකයන් සඳහා 2026 වසරේදී ලබා දුන් වැටුප් වර්ධකය (මෙය කම්කරුවන්ට සහනයක් වුවද වතු සමාගම්වල පිරිවැය අධික ලෙස ඉහළ නැංවීමට හේතු විය).
කාසියේ දෙපැත්ත :
යුරෝපීය අවස්ථාව සහ සහනය:
ලංකාවේ රබර් වගාව නිසා වනාන්තර විනාශ නොවන බැවින්, යුරෝපා සංගමයේ නව වන විනාශ විරෝධී රෙගුලාසිය (EUDR) යටතේ ශ්‍රී ලංකාව "අඩු අවදානම්" (Low-risk) රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. මේ නිසා තායිලන්තය, වියට්නාමය වැනි රටවලට වඩා යුරෝපා වෙළඳපොළ ජය ගැනීමට ලංකාවට ලොකු වාසියක් ලැබී ඇති අතර, ප්‍රංශයේ (Expertise France) ආධාර මත ක්‍රියාත්මක 'Green Recovery Facility' අරමුදල හරහා රබර් ක්ෂේත්‍රයේ 280කට අධික පිරිසකට ජාත්‍යන්තර පුහුණුව ද ලබා දෙයි.
භූමියේ පවතින සැබෑ අර්බුදය:
ජාත්‍යන්තර සහන ලැබුණද, දේශීයව රබර් නිෂ්පාදනය (Domestic production) ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙමින් පවතී. රබර් ගස්වලට වැළඳෙන රෝග, දක්ෂ කිරි කපන්නන් (Skilled tappers) ක්ෂේත්‍රය අතහැර යාම සහ කුඩා රබර් වතු හිමියන්ට (Smallholders) නිසි මිලක් නොලැබීම නිසා බොහෝ දෙනා වගාව අත්හැර දමා ඇත. මේ නිසා දේශීය නිෂ්පාදකයන්ට පවා රබර් භාණ්ඩ හැදීමට පිටරටින් අමු රබර් ආනයනය කිරීමට සිදුව තිබේ.
යුරෝපයේ නීතිවලට ගැළපෙන පරිදි රබර් හැදුවද, පැරණි රබර් වතු නැවත වගා කිරීමට (Replanting) සහ නවීන යන්ත්‍ර සූත්‍ර හඳුන්වා දීමට රජය වහාම ආයෝජනය කළ යුතුය. කම්කරුවන්ගේ වැටුප් රැකගන්නා අතරම, තායිලන්තය සහ ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල් සමඟ හැරෙන්නටවත් බැරි තරමට ලංකාවේ රබර් මිල ඉහළ යාම වැළැක්වීම නව ආණ්ඩුව මුහුණ දෙන ලොකුම ආර්ථික අර්බුදයකි.
අදහස් සහ යෝජනා :
රබර් කර්මාන්තය බිඳවැටීමෙන් බේරාගෙන යුරෝපා වෙළඳපොළ ජයගැනීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය.
1- 'Introducing a Productivity-Linked Incentive Scheme for Tappers' (නිෂ්පාදනය මත පදනම් වූ වැටුප් ක්‍රමයක් හැදීම):
වතු සමාගම්වලට පිරිවැය දරාගැනීමට සහ කම්කරුවන්ට ඉහළ ආදායමක් දීමට නම්, සාම්ප්‍රදායික දිනක වැටුප් ක්‍රමය වෙනුවට, කපන කිරි ලීටර් ගණන මත පදනම් වූ "නිෂ්පාදන ප්‍රසාද දීමනා ක්‍රමයක්" (Productivity-Linked Scheme) හඳුන්වා දිය යුතුය. එවිට කිරි කපන්නන්ගේ දෛනික ආදායම වැඩි වන අතර, වතු සමාගම්වල ඵලදායිතාව ද 30%කින් ඉහළ යනු ඇත.
2- 'Subsidized Mechanization and Drone Disease Control' (යාන්ත්‍රීකරණය සහ ඩ්‍රෝන මඟින් රෝග පාලනය):
සේවක හිඟයට පිළියමක් ලෙස රබර් කිරි කැපීම සඳහා නවීන ස්වයංක්‍රීය උපකරණ (Mechanized tapping tools) සහ සහනදායී බැටරි කිරි කපන යන්ත්‍ර කුඩා වතු හිමියන්ට බදු රහිතව ලබා දිය යුතුය. එමෙන්ම රබර් වතුවලට වැළඳෙන කොළ හැලීමේ රෝග පාලනය සඳහා කෘෂිකාර්මික ඩ්‍රෝන තාක්ෂණය (Drone spraying) යොදා ගැනීමට රජය ප්‍රතිපාදන වෙන් කළ යුතුය.
3- 'Establishing a Digital Traceability System with EU Funds' (ඩිජිටල් නිෂ්පාදන ලුහුබැඳීමේ පද්ධතියක් හැදීම):
යුරෝපයේ (EUDR) සහනය උපරිමයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට නම්, ලංකාවේ රබර් බැලට් එකක් නිෂ්පාදනය කළේ කුමන දිස්ත්‍රික්කයේ, කුමන වත්තෙන්ද යන්න QR කේතයක් හරහා විදේශීය ගැනුම්කරුට සජීවීව බලාගත හැකි "ඩිජිටල් ලුහුබැඳීමේ පද්ධතියක්" (Digital Traceability System) 'Green Recovery Facility' ආධාර මුදල් යොදවා වහාම නිර්මාණය කළ යුතුය. විනිවිදභාවය නිසා ලංකාවේ රබර්වලට ලෝක වෙළඳපොළෙන් 20%ක අතිරේක ලාභයක් (Premium price) දිනාගත හැක.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
