ද්විතීයික වෙළඳපොළ සහ සංචාරක ආදායම් දත්තවලත් බරපතළ අවිශ්වාසයක් ඇති බව COPF හෙළි කරයි.
“ආයතන මාරු වුණාට රටේ ණය දත්ත ජනතාවගෙන් හංගන්න බෑ” - පාර්ලිමේන්තු කමිටුවෙන් දැඩි නියෝගයක්.
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට (CBSL) මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීම සඳහා බාහිර පුද්ගලයන්ගෙන් සහ ආයතනවලින් ආර්ථික දත්ත එකතු කිරීමට අවසර දෙන අංක 2479/54 දරන අතිවිශේෂ ගැසට් රෙගුලාසි මාලාවට පාර්ලිමේන්තු රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) අනුමැතිය ලබා දී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම අනුමැතිය දීමට පෙර රටේ සමස්ත රාජ්‍ය ණය පිළිබඳ තොරතුරු මහජනතාවට විවෘත නොවීම සහ මධ්‍ය බැංකු දත්ත පද්ධතිවලින් ඇතැම් සංඛ්‍යාලේඛන අතුරුදන් වීම පිළිබඳව COPF කමිටුව බලධාරීන්ව දැඩි ලෙස ප්‍රශ්න කර තිබේ.
ණය දත්ත අතුරුදන් වීමේ අර්බුදය
මින් පෙර මධ්‍ය බැංකුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රසිද්ධ කළ ඇතැම් තීරණාත්මක රාජ්‍ය ණය දත්ත (Government debt statistics) මේ වන විට සොයා ගැනීමට නොමැත.
විදේශ ණය කළමනාකරණය අලුතින් පිහිටුවූ රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) වෙත පැවරීම මීට හේතුවයි.
ආයතන මාරුවීමේදී මතු වූ තාක්ෂණික ගැටලු (Technical challenges) නිසා පැරණි ආකෘතියට දත්ත සකස් කිරීමට නොහැකි වූ බව නිලධාරීහු පවසති.
නමුත් ජාත්‍යන්තර ණය හිමියන් සහ ආයෝජකයන් ලංකාව දෙස බලා සිටින මෙවැනි සංවේදී මොහොතක, රාජ්‍ය ණය වාර්තා ප්‍රසිද්ධ නොකිරීම රටේ මූල්‍ය විනිවිදභාවය (Transparency) මුළුමනින්ම නැති කරන බව COPF කමිටුව අනතුරු අඟවයි.
බොරු වෙන සංචාරක සහ වෙළඳපොළ දත්ත
කමිටුව මෙහිදී තවත් ප්‍රධාන දත්ත ගැටලු දෙකක් මතු කරයි.
ද්විතීයික වෙළඳපොළ ප්‍රමාදය:
රජයේ සුරැකුම්පත් (Government securities) සම්බන්ධ ද්විතීයික වෙළඳපොළ වාර්තා නිකුත් කිරීම දිගින් දිගටම ප්‍රමාද වීම නිසා ආයෝජකයන්ගේ හැසිරීම් නිරීක්ෂණය කිරීමට බාධා මතු වී ඇත.
සංචාරක ආදායම් අවිශ්වාසය:
දැනට ප්‍රකාශයට පත් කරන සංචාරක ආදායම් දත්ත (Tourism earnings) සැබෑ භූමියේ තත්ත්වයට ගැළපෙන්නේ නැත. බහුතරයක් සංචාරකයන් ඩිජිටල් පද්ධති, විදේශීය කාඩ්පත් සහ අනීතික ක්‍රම (Informal channels) හරහා මුදල් ගෙවන බැවින් මධ්‍ය බැංකුවේ පැරණි ගණන් හැදීමේ ක්‍රමවලින් නිවැරදි ආදායම මැනිය නොහැක.
අලුත් ගැසට් නිවේදනයේ සීමාවන්
කෙසේ වෙතත්, COPF කමිටුව අනුමත කළ අලුත් නීතිය මඟින් හිතුමනාපයට දත්ත ඉල්ලීමට කිසිවෙකුට නොහැක.
දත්ත ඉල්ලීමේ බලය පවතින්නේ මධ්‍ය බැංකු නියෝජ්‍ය අධිපතිවරුන්, ආර්ථික පර්යේෂණ අංශ ප්‍රධානීන් සහ සංඛ්‍යාලේඛන අධ්‍යක්ෂවරුන්ට පමණි.
එකතු කරන දත්ත වෙනත් කිසිදු බාහිර කාර්යයකට යොදාගත නොහැකි වන පරිදි පෞද්ගලිකත්ව ආරක්ෂණ (Safeguards) පනවා ඇත.
නියමිත පරිදි දත්ත ලබා නොදෙන ආයතන හෝ පුද්ගලයන්ට එරෙහිව දඩ මුදල් සහ නීතිමය පියවර ගැනීමට ද මෙයින් බලය ලැබේ.
පරිපාලනමය ප්‍රතිසංස්කරණ (Administrative reforms) සිදුකිරීම ආණ්ඩුවේ අයිතියක් වුවද, ආයතන මාරු වන පළියට රාජ්‍ය ණය වැනි රටක සංවේදීම දත්ත මහජනතාවගෙන් සැඟවීමට ඉඩ දිය නොහැක. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනවල විශ්වාසය රැකගැනීම සඳහා වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි සියලුම ණය දත්ත යාවත්කාලීන කර වෙබ් අඩවිවල පළ කිරීමට මධ්‍ය බැංකුව සහ මුදල් අමාත්‍යාංශය කටයුතු කළ යුතුය.
ස්වාධීන යෝජනා
නිල සංඛ්‍යාලේඛනවල විශ්වාසනීයත්වය සහ විනිවිදභාවය රැකගැනීම සඳහා රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුවනු ඇත.
1- 'Mandating an Open-Access Unified Debt Dashboard within 30 Days' (ඒකාබද්ධ ණය දත්ත පද්ධතියක් දින 30කින් හැදීම):
PDMO සහ මධ්‍ය බැංකුව අතර පවතින තාක්ෂණික ප්‍රමාදයන් මඟහැරීම සඳහා, දින 30ක් ඇතුළත ඕනෑම අයෙකුට පරිශීලනය කළ හැකි සජීවී "රාජ්‍ය ණය දත්ත පද්ධතියක්" (Unified Debt Dashboard) මුදල් අමාත්‍යාංශ වෙබ් අඩවිය තුළ ස්ථාපිත කළ යුතුය. එහි දේශීය, විදේශීය සහ ද්විතීයික වෙළඳපොළ ගනුදෙනු සතිපතා යාවත්කාලීන කිරීම නීතියෙන් අනිවාර්ය කළ යුතුය.
2- 'Integrating FinTech Tracking to Measure Real Tourism Inflows' (සංචාරක ඩොලර් මැනීමට FinTech තාක්ෂණය යොදාගැනීම):
සාම්ප්‍රදායික සමීක්ෂණ ක්‍රම (Manual surveys) වෙනුවට, ලංකාවට පැමිණෙන සංචාරකයන් භාවිත කරන Visa, Mastercard සහ නවීන FinTech (ඩිජිටල් ගෙවීම්) පද්ධති සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වන පරිගණක දත්ත ජාලයක් (API Integration) වාණිජ බැංකු හරහා මධ්‍ය බැංකුවට ලබා දිය යුතුය. එමඟින් මෙරටට එන සැබෑ සංචාරක ඩොලර් ප්‍රමාණය 95%ක නිරවද්‍යතාවයකින් ගණනය කළ හැක.
3- 'Imposing Parliamentary Penalities for Bureaucratic Data Withholding' (දත්ත ප්‍රමාද කරන නිලධාරීන්ට පාර්ලිමේන්තු දඬුවම් පැමිණවීම):
නිල සංඛ්‍යාලේඛන නියමිත දිනට ප්‍රසිද්ධ නොකර ප්‍රමාද කරන හෝ වසන් කරන රාජ්‍ය නිලධාරීන්ව වගවීම සඳහා "පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද සහ බලතල පනත" යටතේ COPF කමිටුව ඉදිරියට කැඳවා දඬුවම් දීමේ හෝ සේවයෙන් අත්හිටුවීමේ විශේෂ නෛතික බලයක් කමිටු සභාපතිවරයාට පැවරිය යුතුය.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
