රටේ කැසිනෝ සූදුවෙන් 70%ක්ම අන්තර්ජාලයට: බදු නොගෙවන විදේශීය ඇප් හරහා විදේශ විනිමය පිටරටට ගලා යාමේ අවදානමක්
ශ්‍රී ලංකාවේ ඔන්ලයින් සූදු (Online Gambling) කර්මාන්තය සහ කැසිනෝ ව්‍යාපාර නියාමනය කරමින් රජයට හිමිවිය යුතු බදු ආදායම් එකතු කරගැනීම සඳහා පිහිටුවන ලද සූදු නියාමන අධිකාරිය (GRA) නීත්‍යානුකූලව ස්ථාපිත කර මාස අටකට අධික කාලයක් ගතවී තිබුණද, එම පද්ධතිය මෙතෙක් සක්‍රීය මට්ටමට පැමිණ නොමැත. යටත්විජිත යුගයේ පැවැති කැසිනෝ සහ අශ්ව රේස් ආඥාපනත වෙනුවට 2025 අංක 17 දරන සූදු නියාමන අධිකාරී පනත බලාත්මක කෙරුණද, ඊට අදාළ අනු පනත් සහ නීති රෙගුලාසි අවසන් කර නොමැත.
මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවට (COPF) පොරොන්දු වී තිබුණේ 2026 ජූනි 30 වන විට මෙම අධිකාරිය සම්පූර්ණයෙන්ම සක්‍රීය කරන බවයි. කෙසේ වෙතත්, එම කාලසීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, වත්මන් ඉලක්කය 2026 නොවැම්බර් දක්වා කල් ගොස් තිබේ. මෙම අඛණ්ඩ ප්‍රමාදය කිසිසේත්ම අනුමත කළ නොහැකි බව COPF සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා අවධාරණය කරයි.
ලියාපදිංචි කිරීම්, ගාස්තු, අන්තර්ජාල සූදු නියාමනය, මුදල් විශුද්ධිකරණ විරෝධී රෙගුලාසි සහ පනතේ 19 වන වගන්තිය යටතේ අවසර ලත් සූදු වර්ග මොනවාදැයි නිර්වචනය කරන නියෝග ඇතුළත් ප්‍රථම නීතිමය කෙටුම්පත් මාලාව, කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් පත් කරන ලද විශේෂඥ සමාලෝචන කමිටුවක් හමුවේ සිරවී පවතින බව සූදු නියාමන අධිකාරියේ වැඩබලන අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් ගයා අධිකාරි කාරක සභාව හමුවේ ප්‍රකාශ කර ඇත.
බදු නොගෙවන අන්තර්ජාල සූදුව සහ දැවැන්ත ආදායම් අලාභය
පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව වෙත ඉදිරිපත් වූ දත්තවලට අනුව, ශ්‍රී ලංකාවේ කැසිනෝ සූදු ක්‍රියාකාරකම්වලින් සියයට 60 සිට 70 දක්වා ප්‍රමාණයක් මේ වන විට සිදුවන්නේ අන්තර්ජාලය ඔස්සේය. රට තුළ නීත්‍යානුකූලව ලියාපදිංචි වී ඇති කැසිනෝ ශාලා හය වෙත යොමු වන්නේ ක්‍රීඩකයන්ගෙන් සියයට 30 සිට 40 දක්වා ප්‍රමාණයක් පමණි. දේශීය දත්තවලට අනුව වයස අවුරුදු 18ත් 35ත් අතර ශ්‍රී ලාංකිකයන් ලක්ෂ තුනකට අධික සංඛ්‍යාවක් මාසිකව විදේශීය පදනම් සහිත යෙදවුම් (Apps) සහ වෙබ් අඩවි හරහා ඔන්ලයින් සූදුවේ නිරත වෙති.
භෞතිකව ක්‍රියාත්මක වන ලියාපදිංචි කැසිනෝ ශාලාවක් රුපියල් බිලියන ගණනක ලියාපදිංචි ගාස්තු, රුපියල් මිලියන 500ක වාර්ෂික ගාස්තුවක්, සියයට 18ක් දක්වා වූ මාසික එකතු කිරීමේ බද්දක්, ඇතුළුවීමේ ගාස්තු සහ උපරිම ආදායම් බදු ගෙවීමට යටත් වේ. නමුත් එකම පාරිභෝගික පදනමකට සේවය කරන විදේශීය සේවාදායකයන් (Offshore Servers) සහිත ඔන්ලයින් සූදු ආයතනයක් රජයට කිසිදු බද්දක් නොගෙවයි.
මෙම ගනුදෙනු දේශීය බැංකු පද්ධතිය හරහා සිදු නොවී, පිටත ගෙවීම් පද්ධති සහ ක්‍රිප්ටෝ වොලට් හරහා සිදුවන බැවින් අහිමි වන ආදායම නිවැරදිව ගණනය කිරීමට පවා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවට නොහැකි වී ඇත. විධිමත් නියාමනයක් පැවැතියේ නම් වසරකට රුපියල් බිලියන 10 සිට 15 දක්වා අමතර බදු ආදායමක් ලැබෙනු ඇතැයි මීට පෙර ගණන් බලා තිබුණද, නොගෙවූ බදු, විදේශ විනිමය පිටතට යාම සහ අහිමි වූ ආදායම් බදු එකතුව වසරකට රුපියල් බිලියන දස ගණනක් වන බව COPF පෙන්වා දෙයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාව "ජාත්‍යන්තර නීති විරෝධී සූදු මධ්‍යස්ථානයක්" බවට පත්කිරීමට හේතු වී ඇති බවට ද චෝදනා එල්ල වේ.
ජාත්‍යන්තර පීඩනය සහ පවතින අභියෝග
අයි.එම්.එෆ් (IMF) වැඩසටහන යටතේ දැඩි බදු ඉහළ නැංවීම් හමුවේ ජනතාව පීඩාවට පත්ව සිටින මොහොතක, මෙවැනි ඉහළ ලාභ ලබන ක්ෂේත්‍රයකින් හිමිවිය යුතු බදු ආදායම අහිමි වීම රජයේ භාණ්ඩාගාරයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි. මීට අමතරව, මූල්‍ය අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ක්‍රියාකාරී කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) ඉදිරි ඇගයීමට ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දීමට නියමිත අතර, නියාමනය නොවන ඔන්ලයින් සූදු ක්ෂේත්‍රයක් පැවතීම රටේ මූල්‍ය විනිවිදභාවයට බරපතල තර්ජනයකි.
ක්‍රිකට් තරග විකාශනයන් අතරතුර පවා විදේශීය සූදු සමාගම් ප්‍රසිද්ධියේ වෙළෙඳ දැන්වීම් ප්‍රචාරය කරන අතර, විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව (TRC) ඇතුළු ආයතන වෙත මේ පිළිබඳව සොයා බලන ලෙස උපදෙස් දී තිබුණද, නීතිමය නියාමන රාමුවක් සක්‍රීය නොවීම නිසා ඒවා පාලනය කිරීම අභියෝගයක් වී තිබේ.
අධිකාරිය සක්‍රීය කිරීම සඳහා සිංගප්පූරුව වැනි රටවල ආකෘතීන් අනුගමනය කරමින් ජාත්‍යන්තර තාක්ෂණික සහාය ලබාගන්නා බව පවසා සිටියද, නීතිමය පනත සම්මත කර වසරක් ගතවීමට ආසන්න වුවද පරිපාලනමය වශයෙන් එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පැවති ප්‍රමාදය හේතුවෙන් රජයට හිමිවිය යුතු විශාල ආදායමක් අඛණ්ඩව අහිමි වෙමින් පවතී.
