* ඉදිරි මෝසම් වැසි අහිමි වුවහොත් 2027 මුල් කාර්තුවේදී ඇතිවිය හැකි බලශක්ති අවදානම ගැන විශේෂ අවධානයක්
පවතින දැඩි වියළි කාලගුණය හමුවේ වුවද විදුලි කප්පාදුවකින් තොරව ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීමට විදුලිබල බලධාරීන් මේ වන විට සමත්ව තිබේ. එල්-නිනෝ (El Niño) දේශගුණික තත්ත්වයේ බලපෑම හේතුවෙන් පවතින නියඟය හමුවේ රට පුරා විදුලි සැපයුම බාධාවකින් තොරව ක්‍රියාත්මක වීම කැපී පෙනෙන ජයග්‍රහණයක් ලෙස ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් පෙන්වා දුන්නද, දිගුකාලීන දේශගුණික අවදානම් හමුවේ පද්ධතියේ ඉදිරි සූදානම සම්බන්ධයෙන් විධිමත් සමාලෝචනයක අවශ්‍යතාව ද ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
දෛනික විදුලි උත්පාදනයේ වත්මන් සංයුතිය
නවතම දත්ත වාර්තාවලට අනුව මෙරට දෛනික සමස්ත විදුලි උත්පාදනය ගිගාවොට් පැය 58.37 (58.37 GWh) මට්ටමක පවතී. ඉන් ගිගාවොට් පැය 19.47ක් ජල විදුලියෙන්ද, ගිගාවොට් පැය 21.88ක් තාප විදුලි බලාගාර මගින්ද උත්පාදනය කෙරේ. මීට අමතරව සූර්ය සහ සුළං වැනි පුනර්ජනනීය ප්‍රභව මගින් දෛනිකව ගිගාවොට් පැය 16.57ක ධාරිතාවක් පද්ධතියට එක්කරනු ලබයි.
අගෝස්තු මස මුල් සතියේ ලැබුණු වර්ෂාපතනය හේතුවෙන් ජල විදුලි සංචිත ගිගාවොට් පැය 868ක් (868 GWh) පමණ සුරක්ෂිත කර ගැනීමට හැකිවීම, වියළි කාලගුණය පවතින මොහොතක පද්ධතියට ලැබුණු සුවිශේෂී සහනයක් බව බලධාරීහු සඳහන් කරති.
ජල විදුලිය පාලනය සහ ඉහළ යන විදුලි ඉල්ලුම
කෙසේ වෙතත්, දිවයිනේ කුඩා පරිමාණ ජලාශවල ජල මට්ටම මේ වන විටත් ශීඝ්‍රයෙන් පහත බසිමින් පවතින බව වාර්තා වේ. එමෙන්ම පවතින අධික උෂ්ණත්වය හේතුවෙන් වායුසමීකරණ සහ වාණිජ සිසිලන පද්ධති සඳහා වන විදුලි පරිභෝජනය උපරිම ඉල්ලුම් වේලාවන්හිදී (Peak hours) සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.
පානීය ජල අවශ්‍යතා සහ කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා ප්‍රමුඛතාව ලබාදිය යුතු බැවින් විදුලි උත්පාදනය උදෙසා ජලාශවලින් ජලය මුදාහැරීම සීමාසහිතව හා ඉතා පාලනයකින් යුතුව සිදුකිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. මේ හේතුවෙන් ඉල්ලුම ඉහළ ගිය පමණින් ජල විදුලි ධාරිතාව එකවර ඉහළ නැංවීමේ හැකියාවක් බලශක්ති අංශයට නොමැත.
මෙගාවොට් 160ක බැටරි බලශක්ති ගබඩා ව්‍යාපෘතිය
උපරිම ඉල්ලුම පවතින රාත්‍රී කාලයේදී පද්ධතියේ නම්‍යශීලීභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා මෙගාවොට් 160ක ධාරිතාවකින් යුත් බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධතියක් (BESS) ස්ථාපනය කිරීමේ වැඩපිළිවෙළක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. එහි පළමු අදියර යටතේ මෙගාවොට් 130ක ධාරිතාව සැප්තැම්බර් මාසයේදීත්, ඉතිරි මෙගාවොට් 10ක ධාරිතාව ඔක්තෝබර් මාසයේදීත් ජාතික පද්ධතියට එක්කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.
හිරු එළිය නොමැති සන්ධ්‍යා කාලයේදී සූර්ය බලශක්ති දායකත්වය අඩුවන මොහොතේ, මෙවැනි බැටරි ගබඩා පද්ධති මගින් ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට ලැබෙන ශක්තිය අතිශය වැදගත් වන බව ඉංජිනේරුවරු පෙන්වා දෙති.
2027 සඳහා වන පූර්ව සැලසුම් සහ ඉදිරි දැක්ම
බලශක්ති විශ්ලේෂකයන්ගේ දැඩි අවධානය යොමුව ඇත්තේ ඉදිරි මෝසම් වර්ෂාව අපේක්ෂිත මට්ටමින් නොලැබුණහොත් මතුවිය හැකි අවදානම පිළිබඳවයි. විශේෂයෙන්ම 2027 වසරේ මාර්තු සහ අප්‍රේල් මාස මෙරට විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ තීරණාත්මක කාල පරිච්ඡේදයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. එම කාලසීමාව තුළ සාමාන්‍යයෙන් විදුලි ඉල්ලුම ඉහළ යන අතරම ජල විදුලි උත්පාදන ධාරිතාව ද අවම මට්ටමක පවතින බැවිනි.
තාප විදුලි උත්පාදනය මේ වන විට පද්ධතියට ප්‍රබල පිටුබලයක් සපයන නමුදු, ඒ ආශ්‍රිත ඉන්ධන හා ගල්අඟුරු සැපයුම් පිරිවැය කෙරෙහි ද නිරන්තර අවධානයක් යොමු විය යුතුය. මේ නිසා හුදෙක් ක්ෂණික විසඳුම් මත පමණක් නොරැඳී, ජලාශ කළමනාකරණය, කාලගුණ අනාවැකි පද්ධති, පුනර්ජනනීය බලශක්ති ඒකාබද්ධතාව සහ හදිසි ආපදා සැලසුම් ඒකාබද්ධව ක්‍රියාත්මක කිරීම තුළින් ඉදිරි වසරවල බලශක්ති ස්ථාවරත්වය වඩාත් ශක්තිමත් කළ හැකි බව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ පොදු මතය වී තිබේ.
