කෘෂි රසායන හා අපද්‍රව්‍ය ප්‍රධාන හේතුවක්.
අර්බුදය සමනය කිරීමට අමාත්‍යාංශ සහ ආයතන තුනක ඒකාබද්ධ මෙහෙයුමක්.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් වන නුවරඑළිය නගර මධ්‍යයේ පිහිටි ඓතිහාසික ග්‍රෙගරි වැවේ ජලය පානය කිරීම ජීවිත අවදානමක් පවා ඇති කළ හැකි තරම් අතිශය විෂ සහිත තත්ත්වයකට පත්ව ඇති බවට මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය (CEA) සිදුකළ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ මඟින් අනාවරණය වී තිබේ.
නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් සම්බන්ධීකරණ කමිටු රැස්වීමේදී මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය ඉදිරිපත් කළ නවතම දත්ත වාර්තා පාදක කරගනිමින්, දිස්ත්‍රික් සම්බන්ධීකරණ කමිටුවේ සභාපති, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී මංජුල සුරවීරආරච්චි මේ බව තහවුරු කළේය.
විද්‍යාත්මක දර්ශක පෙන්වන භයානක විකෘතිතාව
පරිසර වාර්තාවන්ට අනුව, පාරිසරික වශයෙන් සෞඛ්‍ය සම්පන්න මිරිදිය ජල මූලාශ්‍රයක තිබිය යුතු රසායනික සංයුතියට සාපේක්ෂව ග්‍රෙගරි වැවේ ජල සාම්පල තුළ දක්නට ලැබෙන දර්ශක අතිශය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත:
පොස්ෆේට් (Phosphate):
සාමාන්‍ය ජලයක පැවතිය යුතු උපරිම මට්ටම ලීටරයකට මිලිග්‍රෑම් 0.20ක් වුවද, ග්‍රෙගරි වැවේ ජලයේ එය මිලිග්‍රෑම් 1.04ක් දක්වා පස් ගුණයකින් ඉහළ ගොස් ඇත.
නයිට්‍රජන් (Nitrogen/Nitrate):
පිළිගත් ප්‍රමිතිය අනුව මිලිග්‍රෑම් 0.50ක් විය යුතු නයිට්‍රජන් සාන්ද්‍රණය මිලිග්‍රෑම් 3.70ක් දක්වා හත් ගුණයකට වඩා වැඩි වී තිබේ.
ජෛව රසායනික ඔක්සිජන් ඉල්ලුම (BOD):
ජලයේ කාබනික අපද්‍රව්‍ය අධික වීම හේතුවෙන් BOD අගය මිලිග්‍රෑම් 9.72ක් දක්වා අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) සහ ජාත්‍යන්තර පාරිසරික මාර්ගෝපදේශ පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි ඉහළ රසායනික සාන්ද්‍රණයක් සහිත ජලය සෘජුව ශරීරගත වීම මඟින් වකුගඩු, අක්මාව ඇතුළු අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රිය පද්ධතියට ක්ෂණික සහ දිගුකාලීන මාරාන්තික හානි සිදු විය හැකි බවයි.
අර්බුදයේ මූලාරම්භය සහ පාරිසරික පසුබිම
බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ (1873 දී ආණ්ඩුකාර විලියම් ග්‍රෙගරිගේ පාලන කාලයේ) නිර්මාණය කරන ලද මෙම වැව මුල් අවධියේදී කුඩා දිය දහරා හා උප-වැව් ජාලයකින් පෝෂණය වෙමින් ස්වභාවික පිරිසිදුකම පවත්වා ගත්තේය.
කෙසේවෙතත්, පසුගිය දශක කිහිපය තුළ නුවරඑළිය ප්‍රදේශයේ සිදුවූ අධික නාගරීකරණය, කඳුකර එළවළු සහ තේ වගාවන් සඳහා සීමාවකින් තොරව කෘමිනාශක, වල්නාශක හා රසායනික පොහොර භාවිතය හේතුවෙන් පස සේදී ඒ සමඟ ගලා එන අපද්‍රව්‍ය වැවට එක්වීම මෙම තත්ත්වයට සෘජුව බලපා ඇත. ඊට අමතරව වැව පෝෂණය කළ ස්වභාවික ගංගා ද්‍රෝණි ගොඩවීම සහ අවට ජනාවාස හා වාණිජ හෝටල්වල අපජලය වැවට මුදාහැරීම ද ජලජ පරිසර පද්ධතිය 'යුට්‍රොෆිකේෂන්' (Eutrophication) හෙවත් ශාක පෝෂක අධිකතාවයෙන් මියයන තත්ත්වයකට පත් කිරීමට හේතු වී තිබේ.
අන්තර් ආයතනික ඒකාබද්ධ විසඳුම් වැඩපිළිවෙළක්
මෙම පාරිසරික හා සෞඛ්‍යමය තර්ජනයට ක්ෂණික හා තිරසර පිළියම් යෙදීම සඳහා රාජ්‍ය ආයතන කිහිපයක මැදිහත්වීමෙන් විශේෂ ක්‍රියාන්විතයක් ආරම්භ කර තිබේ.
ඒ අනුව පරිසර අමාත්‍යාංශය, නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය (UDA) සහ වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව ඒකාබද්ධව තාක්ෂණික කමිටුවක් පිහිටුවා ඇති අතර, වැවේ රොන්මඩ ඉවත් කිරීම, ජල පෝෂක කලාපවලට කෘෂි රසායන එක්වීම පාලනය කිරීම සහ අපජල පිරිපහදු පද්ධති නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම ඇතුළු හදිසි යාන්ත්‍රණයක් මේ වන විට සැලසුම් කරමින් පවතී.
මුලාශ්‍රය : aruna.lk
