යටිතල පහසුකම් අර්බුදයට පෞද්ගලික මුදල්: අවදානම ජනතාවට ද?

රාජ්‍ය මූල්‍ය ඉඩකඩ සීමිත වන විට සංවර්ධන සිහින අකුලා ගන්නවාද, නැතහොත් පෞද්ගලික අංශයේ මුදල්වලින් රට ඉදිරියට ගෙන යනවාද යන උභතෝකෝටිකයට ශ්‍රී ලංකාව මේ වන විට සෘජුවම මුහුණ දී සිටියි.

රාජ්‍ය ආයෝජන කෙරෙහි පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය ආකර්ෂණය කර ගැනීමට රජය ක්‍රියාකාරීව පියවර ගන්නා බව කැබිනට් ප්‍රකාශක වෛද්‍ය නලින්ද ජයතිස්ස තහවුරු කළේ මෙම පසුබිම තුළයි. ඒ අනුව, මෙරට ප්‍රධාන සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සමස්ත ආකෘතියම මේ වන විට තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට පැමිණ තිබේ.

මුදල් අමාත්‍යාංශය යටතට එන අලුත් PPP නීතිය

මෙම ආයෝජන ගමනේ කේන්ද්‍රීය පියවර වන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ අවසන් වටය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින නව රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්ව (PPP) පනත් කෙටුම්පතයි. මීට පෙර පැවති ආයතනික රාමුව වෙනුවට මුදල් අමාත්‍යාංශය යටතේ ස්ථාපිත වන ව්‍යවස්ථාපිත ආයතනයක් මඟින් මෙම සියලු ගිවිසුම් මෙහෙයවීමට යෝජනා වී තිබේ.

කඩදාසි මත පනත් කෙටුම්පත ආකර්ෂණීය වුවද, විනිවිදභාවයෙන් යුතු ටෙන්ඩර් කැඳවීම්, දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලින් තොර ස්වාධීන අධීක්ෂණය සහ නීත්‍යානුකූල කොන්ත්‍රාත් කොන්දේසි නොමැති වුවහොත් මෙම පද්ධතිය ද පැරණි අසාර්ථක මාවතටම වැටීමේ ඉඩකඩක් පවතින බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

රුපියල් ට්‍රිලියන 8.5ක බර සහ සැඟවුණු අවදානම

ජාතික ක්‍රමසම්පාදන දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇස්තමේන්තුවලට අනුව රාජ්‍ය ප්‍රාග්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා රුපියල් බිලියන 8,583ක් වෙන් කර ඇති අතර, ඉන් 49%ක්ම වැය වන්නේ මහාමාර්ග, බලශක්තිය, වරාය සහ ජල සම්පාදනය වැනි භෞතික යටිතල පහසුකම් වෙනුවෙනි. රජයට තනිව දැරිය නොහැකි මෙම දැවැන්ත පරතරය පියවා ගැනීමට පෞද්ගලික අංශය හවුල් කරගැනීම අනිවාර්ය සාධකයක් බවට පත්ව ඇත්තේ එබැවිනි.

මෙහිදී ව්‍යාපෘතියේ මූලික වියදම් පෞද්ගලික පාර්ශ්වය දරන අතර, රජය මැදිහත් වන්නේ ඉඩම් අත්පත් කරගැනීම හෝ යටිතල පහසුකම් සැපයීම වැනි 'ශක්‍යතා පරතර අරමුදල්' (Viability Gap Funding) සහන හරහා පමණි.

බාහිරින් පෙනෙන තරම් මෙහි අවදානම සරල නැත. දුර්වල ලෙස සම්පාදනය වන දීර්ඝකාලීන බදු ගිවිසුම්, අනවශ්‍ය රාජ්‍ය ඇපකර සහ පදනම් විරහිත ආදායම් ඇස්තමේන්තු නිසා යම් ව්‍යාපෘතියක් අසාර්ථක වුවහොත්, අවසානයේ එම ණය බර ගෙවීමට සිදුවන්නේ මෙරට සාමාන්‍ය බදු ගෙවන්නාටය.

වරායේ සිට මිනිරන් පතල් දක්වා දිවෙන ටෙන්ඩර්

නව ප්‍රතිපත්තිය යටතේ ප්‍රමුඛ ව්‍යාපෘති ගණනාවක් දැනටමත් ටෙන්ඩර් මාවතට පිවිස තිබේ:

* කොළඹ වරාය සැපයුම් මධ්‍යස්ථානය: 
ඉඩම් වෙන්කිරීමේ ගැටලුවක් නිසා අවලංගු කළ පෙර එකඟතාව වෙනුවට, විවෘත තරගකාරී ලංසු කැඳවීමක් හරහා නව ආයෝජකයෙකු තෝරාගැනීමට පියවර ගෙන තිබේ.

* තාක්ෂණ උද්‍යාන 4ක්: 
ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ADB) සහාය ඇතිව කුරුණෑගල, ගාල්ල, දිගන සහ නුවරඑළිය යන ප්‍රදේශවල තාක්ෂණ උද්‍යාන ස්ථාපිත කිරීමට ආයෝජන මණ්ඩලය සැලසුම් සකස් කර ඇත.

* ඛනිජ සහ නාගරික පහසුකම්: කහටගහ මිනිරන් පතල සංවර්ධනය සහ යාපනය නගරයේ අපජල පිරිපහදු පද්ධතිය පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන්ට විවෘත කිරීමට නියමිත අතර, කොළඹ වරාය නගරයේ වාණිජ ව්‍යාපෘති ද මීට ඇතුළත් වේ.

සැබෑ ප්‍රතිලාභය ලැබෙන්නේ කාටද?

පෞද්ගලික ව්‍යවසායකයෙකුගේ මූලික අරමුණ ලාභයයි; මහජනතාවගේ අපේක්ෂාව සාධාරණ ගාස්තු යටතේ ගුණාත්මක සේවාවක් සහ රැකියා අවස්ථා හිමිවීමයි. මෙම ප්‍රතිවිරුද්ධ අවශ්‍යතා දෙක සමබර කර නොගතහොත්, රාජ්‍යයට හිමිවන තාවකාලික මූල්‍ය සහනය දීර්ඝකාලීන මහජන වගකීමක් සහ ජාතික සම්පත් අහිමිවීමක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී.

විශේෂයෙන්ම මෙවැනි දැවැන්ත ව්‍යාපෘති ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමට පෙර පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණයට ලක්කිරීම, පාරිසරික ආරක්ෂණ සහතික කිරීම සහ තොරතුරු මහජනතාවට විවෘත කිරීම කෙරෙහි රජය කොතෙක් දුරට අවධානය යොමු කරන්නේද යන්න ඉදිරියේදී දැකගත හැකි වනු ඇත.

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි 


The Morning: Cabinet approves bill to establish PPP agency   

Ministry of Finance Sri Lanka: Draft Public-Private Partnership (PPP) Bill