සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත හකුළාගන්නැයි ඇම්නෙස්ටි ඉල්ලයි

පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති නව 'සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත' (Prevention of Organised Crimes Bill) මඟින් විධායකයට සහ පොලිස් බලධාරීන්ට අසීමිත අභිමතානුසාරී බලතල හිමිවන බවට දෙස් විදෙස් නීති හා මානව හිමිකම් ක්ෂේත්‍රවලින් බරපතළ විවේචන එල්ල වෙමින් පවතී.  

ජාතික ජන බලවේග (NPP) රජය මඟින් මීට පෙර සම්මත කළ මූල්‍ය ගනුදෙනු වාර්තා කිරීමේ සහ මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ සංශෝධන පනත් මෙන්ම, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) වෙනුවට කෙටුම්පත් කළ නව නීති හරහා ද පුරවැසි නිදහස සීමාවන බවට මීට පෙරද අනතුරු අඟවා තිබිණි.

ත්‍රස්ත පනතේ අඳුරු වගන්ති සාමාන්‍ය අපරාධ නීතියට  

දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජාත්‍යන්තරයේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්වූ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ (PTA) අන්තර්ගත අතිශය දැඩි මර්දනකාරී විධිවිධාන රැසක් මෙම නව පනත ඔස්සේ නැවත සාමාන්‍ය නීතියට මුසුකර ඇති බව නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.  

වසර දෙකක රඳවා තබාගැනීම:
සැකකරුවෙකු අධිචෝදනා ගොනු කිරීමට පෙර වසරක් සහ නඩු විභාගයට පෙර තවත් වසරක් වශයෙන් වසර දෙකක් දක්වා නඩු විභාගයකින් තොරව රඳවා තබාගැනීමට ඉඩ සැලසේ.

බලහත්කාර පාපෝච්චාරණ:
සහකාර පොලිස් අධිකාරී (ASP) මට්ටමෙන් ඉහළ නිලධාරියෙකු හමුවේ ලබාදෙන ප්‍රකාශ අධිකරණයේ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට අවසර දීමෙන්, සැකකරුවන්ට වධහිංසා පමුණුවා ප්‍රකාශ ලබාගැනීමේ අනතුරක් පවතී.

රහසිගත නඩු විභාග:
අධිකරණ කටයුතු මාධ්‍ය මඟින් වාර්තා කිරීම තහනම් කිරීමේ ප්‍රතිපාදන මඟින් යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය අහිමි වී යයි.

ඔප්පු කිරීමේ භාරය සැකකරු පිට පැටවීම

ශ්‍රී ලංකා අපරාධ යුක්ති විනිශ්චයේ මූලික සිද්ධාන්තය වන්නේ 'වරදක් ඔප්පු වන තුරු පුද්ගලයෙකු නිර්දෝෂී' ලෙස සැලකීම සහ චෝදනාව ඔප්පු කිරීමේ වගකීම පැමිණිල්ල සතුවීමයි.  

මෙම පනත මඟින් යම් සැකකරුවෙකු තමන්ට වධහිංසා හෝ අඩන්තේට්ටම් සිදුවූ බව ඔප්පු කිරීමේ සම්පූර්ණ බර සැකකරු පිට පැටවීම (Reverse burden of proof) නීතියේ මූලික හරයට එල්ල වන බරපතළ පහරක් ලෙස නීති විශාරදයෝ පෙන්වා දෙති. එසේම, පොලිසියට තොරතුරු ලබා නොදීම වසර 7ක් දක්වා සිරදඬුවමකට හෝ රුපියල් ලක්ෂ දෙකක දඩයකට යටත් කෙරෙන වරදක් බවට පත්කිරීමෙන් නීතිඥ-සේවාදායක රහස්‍යභාවය පවා බිඳවැටීමේ අවදානමක් පවතී.

පෞද්ගලිකත්වයේ අයිතිය සහ වරෙන්තු රහිත සෝදිසි

පොලිස් නිලධාරීන්ට අධිකරණ වරෙන්තුවක් නොමැතිව ඕනෑම ස්ථානයක් සෝදිසි කිරීමටත්, දුරකථන සහ ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන්ගෙන් ඕනෑම අයෙකුගේ ඇමතුම් දත්ත, පිහිටුම් තොරතුරු (Device location) සහ අනන්‍යතා විස්තර ලබාගැනීමටත් මෙයින් බලය පැවරේ.

මෙමඟින් මාධ්‍යවේදීන්ගේ තොරතුරු මූලාශ්‍ර නිරීක්ෂණයට ලක්වීම, වෘත්තීයවේදීන්ගේ සන්නිවේදන රහස්‍යභාවය බිඳවැටීම සහ සාමකාමී මහජන ක්‍රියාකාරකම් අධීක්ෂණයට ලක්වීමේ බරපතළ අවදානමක් මතුවේ.

ඇඳුමෙන් සහ පෙනුමෙන් අපරාධකරුවන් නිර්ණය කිරීම

තිදෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් එක්ව මූල්‍ය හෝ ද්‍රව්‍යමය වාසියක් තකා ක්‍රියාකිරීම 'සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක්' ලෙස මෙහි අර්ථ දක්වා තිබේ.

සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීමේදී අදාළ පුද්ගලයාගේ ඇඳුම් විලාසිතාව, අත් සංඥා, භාවිත කරන භාෂාව, පච්ච (Tattoos) හෝ ගැවසෙන ස්ථාන සාක්ෂි ලෙස සලකා බැලීමට අධිකරණයට ඉඩ දී ඇත.

පුද්ගලයෙකුගේ ඇඳුම, ආශ්‍රය හෝ පෙනුම මත පදනම්ව අපරාධ කල්ලි සාමාජිකයෙකු ලෙස හංවඩු ගැසීම වෙනස්කොට සැලකීමට (Discriminatory profiling) සහ අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම්වලට මඟපාදන බව ඇම්නෙස්ටි ජාත්‍යන්තරයේ දකුණු ආසියානු අධ්‍යක්ෂිකා ස්මෘති සිං අවධාරණය කරයි.


වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි

Amnesty International: Outrageous organized crime bill granting authorities unchecked powers must be withdrawn  

Human Rights Commission of Sri Lanka (HRCSL): Observations on the Prevention of Organised Crime Bill