නව අපරාධ පනතින් වධහිංසාවට ඉඩක්: HRW අනතුරු අඟවයි

රජය විසින් ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද 'සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත' මගින් අත්තනෝමතික රඳවා තබාගැනීම් සහ වධහිංසා පැමිණවීමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් (HRW) සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

කුප්‍රකට ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කරන බවට දුන් මැතිවරණ ප්‍රතිඥාවට පටහැනිව, ඔක්තෝබර් 6 වැනිදා ගෙන ආ 'රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත' මෙන්ම මෙම නව කෙටුම්පත ද පැරණි මර්දනකාරී වගන්ති වෙනත් මුහුණුවරකින් යළි බලාත්මක කිරීමක් බව එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මැතිවරණ පොරොන්දු සහ සමාන්තර නීතිය

ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගය 2024 මැතිවරණ ප්‍රකාශනයෙන් මෙරට සියලු මර්දනකාරී නීති අහෝසි කරන බවට පොරොන්දු වූ බව HRW වාර්තාව සිහිපත් කරයි.

එහෙත් ඉදිරිපත් කර ඇති නව නීති මගින් සාමාන්‍ය අපරාධ නීතියෙන් බැහැර වූ, මූලික නෛතික ආරක්ෂණයන් අහිමි කළ සමාන්තර මර්දන ව්‍යුහයක් බිහිවන බවට එම සංවිධානය අනතුරු අඟවයි.

දීර්ඝකාලීන රැඳවුම් නියෝග සහ වධහිංසා අවදානම

"ප්‍රමාණවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයකින් තොරව සහ අපරාධමය සාක්ෂි නොමැතිව දීර්ඝකාලීනව පුද්ගලයන් රඳවා තබා ගැනීමට මෙම පනතින් ඉඩ සැලසෙනවා. පොලිසිය හමුවේ ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීම නිසා වධහිංසා පැමිණවීම දිරිමත් වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා," යනුවෙන් HRW ආසියානු අධ්‍යක්ෂිකා එලේන් පියර්සන් ප්‍රකාශ කරයි.

මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට වරකට මාස දෙක බැගින් වසරක් දක්වා සැකකරුවන් රඳවා තබා ගැනීමේ නියෝග නිකුත් කිරීමට මෙමගින් බලය ලැබේ. මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට එම නියෝගය අවලංගු කිරීමේ බලයක් නොමැති අතර, ඇප ලබාදීම ද සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී මහාධිකරණයට පමණක් සීමා කර ඇත.

ටැටූ සහ ඇඳුම් විලාසිතා මත අත්අඩංගුවට ගැනීම්

වසර හතරකට වැඩි සිරදඬුවම් හිමිවිය හැකි ඕනෑම වරදක් 'බරපතල අපරාධයක්' ලෙසත්, තිදෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් එක්වීම 'සංවිධානාත්මක කල්ලියක්' ලෙසත් පනත මගින් අර්ථ දක්වා තිබේ.

පුද්ගලයෙකු කල්ලියක සාමාජිකයෙකු දැයි තීරණය කිරීමට ඔවුන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම් විලාසිතාව, අත් සංඥා, භාවිත කරන භාෂාව මෙන්ම සිරුරේ ඇති ටැටූ (Tattoos) සලකා බැලීමට අධිකරණයට ඉඩ සලසා ඇත. යමෙකු සිදුකළ නිශ්චිත අපරාධමය චර්යාවකට වඩා ආශ්‍රය කළ පුද්ගලයන් හෝ බාහිර පෙනුම මත පදනම්ව අත්අඩංගුවට ගැනීමට මෙමගින් බලධාරීන්ට අත්තනෝමතික ඉඩක් ලැබෙන බව HRW පෙන්වා දෙයි.

දුරකථන කුළුණු දත්ත සහ මාධ්‍ය සීමා

අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව වුවද ඕනෑම පුරවැසියෙකුගේ ඇමතුම් විස්තර සහ දුරකථන කුළුණු ස්ථානගත දත්ත (Tower Locations) ලබාගැනීමට පොලිසියට බලය පැවරේ. වරෙන්තුවක් නොමැතිව පරිශ්‍ර පරීක්ෂා කිරීමට ලබාදී ඇති බලතල අතීතයේදී මෙන් මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන් ඉලක්ක කිරීමට අනිසි ලෙස යොදාගත හැකි බවට එම සංවිධානය අනතුරු අඟවයි.

අපරාධවලට ලක්වූවන්ගේ අනන්‍යතාව හෙළිවීම වැළැක්වීමේ මුවාවෙන් අධිකරණ වාර්තාකරණයට ද සීමා පනවා ඇති අතර, එමගින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ සහ තොරතුරු දැනගැනීමේ නිදහස දැඩි ලෙස අඩපණ වන බව වාර්තාවේ දැක්වේ.

GSP+ වෙළඳ සහනයට එල්ල වන තර්ජනය

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීම යනු ශ්‍රී ලංකාව යුරෝපා සංගමයේ GSP+ තීරුබදු සහනය වෙනුවෙන් වූ මූලික එකඟතාවකි. මෙම නව පනත හරහා PTA පනතේ අහිතකර ප්‍රතිපාදන රැකගැනීම හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් බැඳීම් කඩවන බව HRW අවධාරණය කරයි.

"සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම රජයක වගකීමක් වුවත්, එය ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුව සිදුවිය යුතුයි. මෙම පනත මගින් GSP+ කොන්දේසි සපුරාලන්නේ නැති බව යුරෝපා සංගමය පැහැදිලි කළ යුතුයි," යනුවෙන් එලේන් පියර්සන් පවසයි.

කිසිදු පුළුල් පාර්ශ්වකරුවන්ගේ උපදේශනයකින් තොරව ගෙන ආ මෙම කෙටුම්පත වහාම ඉල්ලා අස්කරගෙන, විවෘත සංවාදයක් හරහා අධිකරණ අධීක්ෂණය තහවුරු වන පරිදි ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව නව නීති කෙටුම්පත් සම්පාදනය කරන ලෙස හියුමන් රයිට්ස් වොච් සංවිධානය රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි.

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි

Human Rights Watch නිල නිවේදනය:
Human Rights Watch - Sri Lanka: Organized Crime Bill Violates Rights Standards


ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවේ (HRCSL) නිල නිරීක්ෂණ වාර්තාව:
HRCSL Press Notice - General Observations on the Prevention of Organised Crime Bill