මීගමුව බන්ධනාගාර ගැටුම: මානව හිමිකම් කොමිසමෙන් හෙළිදරව්වක්

නිරායුධව අර්බුදයට යැවූ නිලධාරීන් දසදෙනාගේ මරණ

පිටු 98කින් යුත් මානව හිමිකම් කොමිසමේ (HRCSL) විශේෂ විමර්ශන වාර්තාවට අනුව, හදිසි ප්‍රතිචාර උපක්‍රමික බලකායේ නිලධාරීන් අර්බුදකාරී වාට්ටු වෙත යොමුකර ඇත්තේ කිසිදු පූර්ව අවදානම් තක්සේරුවකින් හෝ ආරක්ෂක ආවරණයකින් තොරවය.

කඳුළු ගෑස් හෝ වෙඩි නොවදින කබා පවා නොමැතිව නිරායුධව මෙහෙයුමට එක්වූ නිලධාරීන් 10 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වීමට එම දුර්වල මෙහෙයුම් තීරණය සෘජුව බලපෑවේය.

ධාරිතාව මෙන් තුන්ගුණයක තදබදය සහ පීඩනය

රැඳවියන් අනුපාතය:
825 සිට 900 දක්වා ඉඩ ඇති සිරමැදිරි තුළ රඳවා සිටි පිරිස 2,418කි. එය නියමිත ධාරිතාව මෙන් 300%ක තදබදයකි.

නිලධාරී හිඟය:
අනුමත 435ක කාර්ය මණ්ඩලයෙන් සේවයේ සිටියේ 178 දෙනෙකු පමණි.

මානසික විඩාව:
ප්‍රමාණවත් නිවාඩු නොමැතිව දින 10ක අඛණ්ඩ සේවා මුරවල නිරතවීමට සිදුවීම කාර්ය මණ්ඩලය දැඩි මානසික අවපීඩනයකට ලක්කළ සාධකයක් විය.

'කාමර පාටි' ගැටුම මහා කැරැල්ලක් වූ හැටි

බන්ධනාගාර පරිපාලනය විසින් සිරකරුවන් ලවා රාජකාරි කරවීම සහ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් ඔත්තු සැපයූ බව කියන 'කාමර පාටි' රැඳවියන් කෙරෙහි සාමාන්‍ය සිරකරුවන් තුළ වෛරයක් ගොඩනැඟී තිබිණි. ජූලි 5 වැනිදා අංක 2 සහ 4 වාට්ටුවල ඇරඹි ආරවුල මැඩපැවැත්වීමට නිලධාරීන් අපොහොසත් වීමෙන්, ගැටුම ජූලි 6 වනවිට මහා කැරැල්ලක් බවට පත්විය.

රෝහල බිඳ ඖෂධ අධිමාත්‍රාවලින් ශරීරගත කරගත් පිරිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය වපුරද්දී, ප්‍රධාන දොරටුව ආරක්ෂා කිරීමට T-56 ගිනිඅවිවලින් වෙඩි තැබීමට බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ට සිදුවිය. රැඳවියන් නඟන සෘජු වෙඩි තැබීම් චෝදනා පිළිබඳ අධිකරණ වෛද්‍ය හා බැලස්ටික් වාර්තා තවමත් අධිකරණය හමුවේ පවතී.

සිරකරුවන් මාරුකිරීම සහ අඟුණකොළපැලැස්සේ වධහිංසා

සිද්ධියෙන් පසු දිවයිනේ බන්ධනාගාර 11කට මාරු කළ රැඳවියන්ට වයර්, කේබල් සහ පොලුවලින් පහරදී ඇති බවට කොමිසම සාක්ෂි සටහන් කරගෙන තිබේ.

විශේෂයෙන් බූස්ස බන්ධනාගාරයේදී කේ.කේ. නිශාන්ත බුද්ධික පෙරේරා සහ අඟුණකොළපැලැස්සේදී උඩුගම කංකානම්ගේ සඳුන් තරංග යන රැඳවියන් සිරභාරයේදී මියයෑම සම්බන්ධයෙන් කොමිසම වෙන් වෙන්ව අපරාධ පරීක්ෂණ අරඹා ඇත.

කොමිසමේ දැඩි නියෝගය සහ දින නියමය

නීති විරෝධී බලය භාවිත කළ නිලධාරීන්ට මෙන්ම මිනීමැරුම්වලට සම්බන්ධ රැඳවියන්ට එරෙහිව දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය යටතේ නඩු පැවරිය යුතුය. නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ප්‍රමිතීන්ට අනුව සිරකරු තදබදය අවම කිරීමේ ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කර, 2027 ජනවාරි 28 දිනට පෙර ඒ පිළිබඳ ප්‍රගති වාර්තාවක් ලබාදෙන ලෙස අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට සහ බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට කොමිසම නියෝග කර තිබේ.

විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි:

BBC Sinhala - මීගමුව බන්ධනාගාර ගැටුම ගැන මානව හිමිකම් කොමිසමේ විශේෂ වාර්තාව

The Morning - HRCSL report on Negombo Prison July riot