සමාගම්වල සැබෑ හිමිකරුවන් හෙළි නොකළහොත් නීතිමය පියවර

ලිපිගොනුවලට සැඟවුණු අවසාන පාලකයන් සෙවීම

ලියාපදිංචි සමාගම්වල නාමික කොටස්කරුවන් (Nominee Shareholders), අතරමැදි ආයතන හෝ සංකීර්ණ සමාගම් ජාලයන් පිටුපස සැඟවී සිටිමින් ආයතනික තීන්දු මෙහෙයවන සහ මූල්‍ය ලාභ භුක්ති විඳින පුද්ගලයන් හෙළිදරව් කරගැනීම මෙතෙක් පැවති ප්‍රධාන අභියෝගයකි.

එවැනි ක්‍රමවේද හරහා මුදල් විශුද්ධිකරණය, බදු පැහැර හැරීම සහ නීතිවිරෝධී මූල්‍ය ගනුදෙනු වසන් කිරීමට තිබූ ඉඩකඩ වැළැක්වීම නව නීතිමය සංශෝධනවල මූලික අරමුණයි. ඒ අනුව ලේඛනගත නාමික අධ්‍යක්ෂවරුන් හෝ කොටස්කරුවන්ගෙන් ඔබ්බට ගොස්, සමාගමක සැබෑ පාලන බලය හිමි ස්වභාවික පුද්ගලයන් (Natural Persons) කවුරුන්දැයි ලියාපදිංචි කිරීම දැන් අනිවාර්ය කර තිබේ.

ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් සහ මෙරට නීතිමය රාමුව

මුදල් විශුද්ධිකරණය හා ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සැපයීම වැළැක්වීමේ මූල්‍ය කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) නිර්දේශයන්ට මෙන්ම IMF ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනට අනුකූලව 2025 අංක 12 දරන සමාගම් (සංශෝධන) පනත සම්මත කරගනු ලැබිණි. ඊට අදාළ රෙගුලාසි 2026 මාර්තු මාසයේදී ගැසට් නිවේදනයක් මඟින් බලාත්මක කෙරිණි.

පවතින සියලුම සමාගම් සඳහා තම ප්‍රතිලාභී හිමිකරුවන් පිළිබඳ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමට ලබාදී තිබූ අවසන් දිනය ඔක්තෝබර් 21 වැනිදායින් අවසන් වූ අතර, එම නියෝගය පැහැර හරින ලද ආයතන සහ නිලධාරීන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගන්නා බව සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් දෙපාර්තමේන්තුව නිල වශයෙන් නිවේදනය කර ඇත. 

මෙම නීති කඩකරන ආයතන හා පුද්ගලයන්ට එරෙහිව රුපියල් මිලියනයක උපරිම දඩයක් මෙන්ම වසර 10ක් දක්වා වන සිරදඬුවම් නියම කිරීමට පනතින් ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත.


දත්ත සත්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අභියෝග

කෙසේ වෙතත්, හුදෙක් ලිඛිත ප්‍රකාශන එකතු කරගැනීමෙන් ඔබ්බට ගොස් ඉදිරිපත් වන තොරතුරුවල නිරවද්‍යතාව තහවුරු කිරීම (Verification) මෙහි ප්‍රධානම පරීක්ෂණය වනු ඇති බව ආර්ථික සහ නීති ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති. විශේෂයෙන් බහුජාතික ව්‍යුහයන්, විදේශීය හිමිකාරිත්වයන් සහ අධි අවදානම් සහිත ක්ෂේත්‍රවල සමාගම් ලබාදෙන දත්තවල සත්‍යතාව තහවුරු කිරීම පහසු නොවේ.

සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකය (FIU), දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව සහ අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිසම අතර ක්ෂණික සහ අන්තර්-සම්බන්ධිත දත්ත හුවමාරු යාන්ත්‍රණයක් නොමැති වුවහොත්, මෙම ක්‍රියාවලියද තවත් එක් ලිපිගොනුවකට පමණක් සීමා වීමේ අවදානමක් පවතින බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.

සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායකයන්ගේ පැතිකඩ

රටේ ආර්ථිකයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් නියෝජනය කරන සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර (SMEs) මෙන්ම පවුලේ ව්‍යාපාර සඳහා මෙම සංකීර්ණ නීතිමය කොන්දේසි තේරුම් ගැනීම සහ වාර්තාකරණය අභියෝගයක් වී තිබේ.

මේ හේතුවෙන්, හිතාමතා තොරතුරු සඟවන අක්‍රමිකතාකරුවන් සහ දැනුවත්භාවය නොමැතිකම නිසා සිදුවන පරිපාලනමය ප්‍රමාදයන් අතර වෙනස හඳුනාගෙන නීතිය බලාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ මතු කරති. 

අවසාන වශයෙන් මෙම නීතිමය වෙනස ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනවල කොන්දේසි සපුරාලන ලේඛනමය ක්‍රියාවලියකට පමණක් සීමා නොවී, රට තුළ සැබෑ ආයෝජන විශ්වාසය සහ මූල්‍ය විනිවිදභාවය තහවුරු කෙරෙන ප්‍රායෝගික ක්‍රමවේදයක් බවට පත්විය යුතු බව ක්ෂේත්‍රයේ පොදු අදහසයි.

මූලාශ්‍ර සබැඳිය :

Lanka News: Hidden Corporate Owners Face Exposure as IMF Demands Accountability