කෘෂි නවීකරණයට ඩොලර් මිලියන 835ක්: ගොවියාට සැබෑ සහනයක් ලැබේද?

ඩොලර් මිලියන 835ක ‘AgriConnect’ පෙරළිය

සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැනින් ඔබ්බට ගොස් අගය එකතු කළ අපනයන කෘෂිකර්මාන්තයක් බිහි කිරීමේ අරමුණින් ‘AgriConnect’ ඒකාබද්ධ ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම රජය සහ ජාත්‍යන්තර ආයතන එක්ව නිල වශයෙන් අරඹා තිබේ.

2030 වන විට මෙරට කුඩා ගොවීන් ලක්ෂ නවයක් (900,000) නවීන කෘෂි වෙළෙඳපොළ ජාලය සමඟ ඍජුව සම්බන්ධ කිරීම මෙහි ප්‍රමුඛ ඉලක්කයයි. මේ වෙනුවෙන් යොදවන සමස්ත ආයෝජන සැලැස්ම මෙසේය:

* ලෝක බැංකු සමූහය: ඩොලර් මිලියන 550ක්
* කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර අරමුදල (IFAD): ඩොලර් මිලියන 115ක්
* අපේක්ෂිත පෞද්ගලික අංශ ආයෝජන: ඩොලර් මිලියන 170ක්

ගොවියා වැටී ඇති ආර්ථික උගුල

මෙරට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 15%කට සහ සමස්ත රැකියා නියුක්තියෙන් තුනෙන් එකකට (33%) වඩා වගකියන්නේ කෘෂිකර්මාන්තයයි. භාණ්ඩ අපනයනයෙන් 30%ක්ම කෘෂි සහ ඒ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන වේ.

එවන් පසුබිමක පවා, ගොවියා අලෙවි කරන මිල සහ සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයා වෙළෙඳපොළේ ගෙවන මිල අතර පවතින්නේ අසාමාන්‍ය පරතරයකි. අස්වැන්න නෙළීමෙන් පසු ප්‍රවාහනයේදී සිදුවන නාස්තිය, නිසි ගබඩා හා ශීතාගාර (Cold chains) හිඟකම, සහ සාධාරණ පොලියට ණය ලබාගැනීමට නොහැකිවීම හේතුවෙන් ගොවියාගේ ශ්‍රමයේ නියම ප්‍රතිඵලය අතරමැදියන් අතට පත්වේ.

උතුරු-නැගෙනහිරට අවස්ථාවක්: ප්‍රමුඛ භෝග රැසක්

නව වැඩපිළිවෙළ යටතේ පොල්, කුරුඳු සහ තේ වගාවන්ට මෙන්ම ධීවර, කිරි, කුකුළු, ජලජීවී සහ උද්‍යාන බෝග වගාවට විශේෂ ප්‍රමුඛතාවක් හිමිවෙයි.

පසුගිය කාලයේ සංවර්ධනය මන්දගාමී වූ උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල ග්‍රාමීය ආර්ථිකය නැංවීමට මෙහිදී ඉඩකඩ වෙන්කර ඇත. එම පළාත්වල ධීවර හා කිරි නිෂ්පාදන යටිතල පහසුකම් පුළුල් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණද, ඊට සරිලන විදුලිය, විශ්වාසනීය ප්‍රවාහනය සහ වෙළෙඳපොළ සබඳතා තහවුරු නොවන්නේ නම් එම ආයෝජන අපතේ යා හැකි බව ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂකයින්ගේ මතයයි.

අතරමැදියන් වෙනුවට ගොවියා පෙරට ගැනීම

ගොවීන්, ධීවරයින් සහ ග්‍රාමීය ප්‍රජාව හුදු ප්‍රතිලාභීන් නොව, ආර්ථිකය ගොඩනැගීමේ ඍජු හවුල්කරුවන් විය යුතු බව අග්‍රාමාත්‍ය ආචාර්ය හරිනි අමරසූරිය පෙන්වා දෙයි. නිෂ්පාදනයේ "මුල් පියවර" (First mile) තබන ගොවියා අතට නවීන තාක්ෂණය හා සාධාරණ වෙළෙඳපොළ ලබාදිය යුතු බව IFAD සහකාර උප සභාපති ඩොනල් බ්‍රවුන්ගේද අදහසයි.

මෙහිදී රජය හමුවේ ඇති ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ මෙම ඩොලර් ආයෝජනවල ප්‍රතිලාභය මහ පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් හෝ සාම්ප්‍රදායික අපනයනකරුවන් කිහිපදෙනෙකු අතට පමණක් කේන්ද්‍ර වීම වැළැක්වීමයි.

කඩදාසි සැලසුම්වලින් ඔබ්බට: විනිවිදභාවයේ අවශ්‍යතාව

මෙවැනි දැවැන්ත ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපෘතියක් සාර්ථක වීමට නම් පැහැදිලි වගවීමේ රාමුවක් (Accountability framework) තිබිය යුතුය.

ගොවීන්ගේ ආදායම කොතෙක් ඉහළ ගියේද, ග්‍රාමීය රැකියා කොපමණ බිහිවූයේද සහ පසු අස්වනු හානිය කොතෙක් අඩු වූයේද යන්න මැනිය හැකි නිශ්චිත දර්ශක රජය ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතුය. ප්‍රතිලාභ ලබන ගොවීන් තෝරාගන්නේ කුමන පදනමකින්ද යන්න සහ මූල්‍ය ආධාර ගලායන ආකාරය විනිවිදව පෙන්වීම මෙහි විශ්වසනීයත්වයට අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.

ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ තවත් ණය ප්‍රමාණයක් හෝ කඩදාසි ව්‍යාපෘති ලැයිස්තුවක් පමණක් නොවේ. නිෂ්පාදනයේ නියැලෙන ගොවියාට තම නිෂ්පාදනයේ සාධාරණ වටිනාකම අතට ලැබෙන, පාරිභෝගිකයාට සාධාරණ මිලකට ආහාර ලැබෙන සැබෑ ආර්ථික නිදහසකි.

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර

ප්‍රවෘත්ති වාර්තාව: 
Lanka News: Sri Lanka's Farmers Await Real Returns from Agricultural Transformation

ලෝක බැංකු නිල වාර්තාව: 
World Bank: Sri Lanka Launches AgriConnect Joint Implementation Plan