2030 වෙද්දී ඩොලර් බිලියන 36ක අපනයන ඉලක්කයක්: අලුත් ප්ලෑන ජූනි 16 පිටියට!

සම්ප්‍රදායික ඇඟලුම් සහ තේවලින් එහාට ගිය, අලුත් ක්ෂේත්‍ර 8ක් ඔස්සේ ලෝකය ජයගැනීමේ සූදානමක්.

“සැලසුම් හැදුවාට මදි, ක්‍රියාත්මක කිරීමයි වැදගත්” - රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිවල ස්ථාවරත්වය ගැන ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගෙන් අනතුරු ඇඟවීම්.


ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරි වසර පහක ආර්ථික වර්ධනය තීරණය කරන "2026–2030 ජාතික අපනයන සංවර්ධන සැලැස්ම" (NEDP) එළඹෙන ජූනි 16 වැනිදා කොළඹදී නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට සියලු කටයුතු සූදානම් කර තිබේ. 2030 වසර වන විට මෙරට වාර්ෂික අපනයන ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 36ක් දක්වා (රුපියල් ට්‍රිලියන ගණනකින්) ඉහළ නැංවීම මෙම නව උපායමාර්ගික සැලැස්මේ ප්‍රධානතම අරමුණයි.

2025 අයවැය යෝජනාවලට අනුව, ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ADB) තාක්ෂණික සහයෝගීතාව මත ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය (EDB) විසින් මෙම සැලැස්ම නිම කර ඇත.

නිලධාරිවාදී බාධක බිඳීම සහ අලුත් ක්ෂේත්‍ර 8 ක ඔට්ටුව

මෙම නව අපනයන සැලැස්ම ප්‍රධාන කොටස් දෙකකින් සමන්විත වේ. පළමු කොටසින්, මෙරට අපනයනකරුවන් කාලයක සිට මුහුණ දෙන නිලධාරිවාදී වෙළඳ පටිපාටි (Bureaucratic bottlenecks), මූල්‍ය පහසුකම් හිඟකම, ප්‍රවාහන හා ලොජිස්ටික්ස් ගැටලු සහ ජාත්‍යන්තර පරිසර සහ සමාජීය ප්‍රමිතීන්ට (ESG Compliance) අනුගත වීමේ අපහසුතා වැනි ක්‍රමවේදයන් සහමුලින්ම ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට යෝජනා කර ඇත.

දෙවැනි කොටසින්, ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික අපනයන පදනම වන තේ, පොල්, රබර් සහ ඇඟලුම්වලින් එහාට ගොස්, ඉහළ තාක්ෂණික වටිනාකමක් එකතු කළ හැකි (High Value Addition) නව ක්ෂේත්‍ර 8ක් කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කර තිබේ. මෝටර් රථ උපාංග (Auto components), ඩිජිටල් සේවා (Digital services), විද්‍යුත් උපාංග (Electronic components), කුළුබඩු සහ සකස් කළ ආහාර නිෂ්පාදන ඒ අතර ප්‍රධාන වේ.

සැලසුම්කරණයේ සිට ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අභියෝගය

මෙම සැලැස්ම සකස් කිරීම සඳහා මෙරට රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශය, සිවිල් සංවිධාන මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ආයතන නියෝජනය කරමින් 300කට අධික පිරිසකගේ අදහස් දීපව්‍යාප්තව ලබාගෙන තිබේ. ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව මෙම පියවර සාදරයෙන් පිළිගත්තද, ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ හුදු ඉලක්ක තැබීමෙන් පමණක් අපනයන ආදායම් ඉහළ නොයන බවයි.

අතීතයේදී ද මෙවැනි සැලසුම් සකස් කළ ද, ඒවා ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පැවති දුර්වලතා සහ ආණ්ඩු මාරුවීමේදී රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ බදු නීති නිරන්තරයෙන් වෙනස් වීම (Regulatory inconsistency) නිසා ඒවා අසාර්ථක විය. එබැවින්, මෙම ඩොලර් බිලියන 36ක සිහිනය සැබෑ කරගැනීමට නම්, රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශය අතර පවතින සන්නිවේදනය ශක්තිමත් කරමින්, යටිතල පහසුකම් කඩිනමින් සංවර්ධනය කළ යුතු බව විවේචකයෝ පෙන්වා දෙති.

අදහස් සහ යෝජනා :

ජූනි 16 දා එළිදකින මෙම ජාතික සැලැස්ම හුදු කඩදාසියකට පමණක් සීමා නොවී, සාර්ථක කරගැනීම සඳහා රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුවනු ඇත.

1- 'Establishment of an Export Execution Taskforce' (අපනයන ක්‍රියාකාරී බලකායක් පිහිටුවීම):
සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රමාදයන් වැළැක්වීම සඳහා, ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ සෘජු අධීක්ෂණය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන, EDB, රේගුව, ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI) සහ පෞද්ගලික අංශයේ නියෝජිතයන්ගෙන් යුත් "අපනයන සහන සහ ක්‍රියාකාරී බලකායක්" (Export Taskforce) පිහිටුවිය යුතුය. ඔවුන් සතිපතා රැස්වී අපනයනකරුවන්ට පවතින බාධක (Real-time issues) එසැණින් විසඳිය යුතුය.

2- 'Legalization of Policy Consistency' (ප්‍රතිපත්ති ස්ථාවරභාවය නීතිගත කිරීම):
ආණ්ඩු හෝ ඇමතිවරුන් මාරු වුවද, 2030 දක්වා අපනයනකරුවන්ට ලබා දෙන බදු සහන සහ රෙගුලාසි වෙනස් නොකරන බවට සහතික වන විශේෂ "අපනයන ආරක්ෂණ පනතක්" (Export Protection Act) පාර්ලිමේන්තුවේදී කඩිනමින් සම්මත කළ යුතුය. නීතිමය ස්ථාවරභාවය (Policy consistency) නොමැතිව කිසිදු මහා පරිමාණ ආයෝජකයෙකු ලංකාවට නොපැමිණේ.

3- 'Green-Export Incentives & AI Logistics' (හරිත අපනයන සහන සහ AI තාක්ෂණය):
ලෝක වෙළඳපොළේ ESG ප්‍රමිතීන් ජයගැනීම සඳහා, පරිසර හිතකාමී සහ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය භාවිත කරන අපනයන කර්මාන්තශාලාවලට විශේෂ බදු සහන ලබා දිය යුතුය. එසේම, වරාය සහ ගුවන් තොටුපළ ලොජිස්ටික්ස් කටයුතු (Supply chain monitoring) කෘතිම බුද්ධිය (AI) ඔස්සේ ඩිජිටල්කරණය කිරීම මඟින් අපනයන භාණ්ඩ පිටත් කිරීමේ කාලය සහ පිරිවැය 30%කින් පමණ අඩු කරගත හැක.

(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර )

මුලාශ්‍රය :

Can New Export Strategy Deliver Sri Lanka’s Growth Goals?