ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස් සීමාව සංශෝධනය කිරීමේ යෝජනාව සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදුන් තීන්දුව පිළිබඳව නීති ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ.
හිටපු අධිකරණ අමාත්‍ය මෙන්ම කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ නීති පීඨයේ හිටපු මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් මේ පිළිබඳව පුළුල් නීතිමය හා ප්‍රතිපත්තිමය විග්‍රහයක් සිදුකර ඇත.
පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය නීති සඟරා සඳහා සම්පාදනය කරන ලද මෙම විග්‍රහය මගින්, අදාළ නඩු තීන්දුවේ ප්‍රධාන නෛතික කරුණු කිහිපයක් විමසුමට ලක් කෙරේ.
පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් නොකැඳවීම
මෙම පෙත්සම් විභාගය සඳහා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සියලුම විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් (Full Court) කැඳවන ලෙස පෙත්සම්කරුවන් කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප වීම මෙහි මූලික කරුණකි.
* 1983 හයවන සංශෝධනය (විනිසුරුවරුන් 9 දෙනාම)
* 1987 දහතුන්වන සංශෝධනය සහ පළාත් සභා පනත
* 2018 පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීමේ නඩුව (විනිසුරුවරුන් 7ක්)
* 2023 පාස්කු ප්‍රහාරය පිළිබඳ මූලික අයිතිවාසිකම් තීන්දුව (විනිසුරුවරුන් 7ක්)
අතීතයේ මෙවැනි තීරණාත්මක ව්‍යවස්ථාමය අවස්ථාවලදී විශාල විනිසුරු මඬුලු පත්කළ පූර්වාදර්ශ පැවතියද, මෙවර පස්පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලකට පමණක් සීමා කිරීම පිළිබඳව නීති ප්‍රජාව අතර සංවාදයක් මතුව ඇත.
පාර්ශ්වකරුවන්ගේ අදහස් විමසීමේ වැදගත්කම
මෙම කෙටුම්පත ගැසට් පත්‍රයේ පළ කිරීමට පෙර පුළුල් ජනතා හෝ වෘත්තීය උපදේශන ක්‍රියාවලියක් සිදුනොවීම පිළිබඳවද අවධානය යොමුව තිබේ.
නීතිඥ සංගමය, සිවිල් සංවිධාන සහ ආගමික නායකත්වයන් මේ පිළිබඳව අදහස් පළකර තිබූ පසුබිමක, ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් සඳහා එවැනි උපදේශන අත්‍යවශ්‍ය නොවන බවට අධිකරණය දැක්වූ අදහස විද්වත් කතිකාවට ලක්ව ඇත.
ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතිය: ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන සැමවිටම විවෘත සහ පුළුල් මහජන සාකච්ඡාවකින් පසුව සිදුවිය යුතු බව ජාත්‍යන්තර "වෙනීස් කොමිසම" (Venice Commission) අවධාරණය කරයි.
ස්වභාවික යුක්තිය සහ නීතිමය මූලධර්ම
විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමක් පිළිබඳව තීරණය කිරීමේදී, තීන්දුව ලබාදෙන පාර්ශ්වයටම එහි ප්‍රතිලාභ හිමිවීම තුළ පැනනගින නෛතික ගැටලුව මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.
සාමාන්‍ය නීතියේ පිළිගත් මූලධර්මය වන්නේ, විනිසුරුවරයෙකු සැබවින්ම පක්ෂග්‍රාහීද යන්න නොව, සාධාරණ බුද්ධියක් ඇති බාහිර නිරීක්ෂකයෙකුට එවැනි සැකයක් ඇතිවීමට ඉඩකඩ තිබේද යන්නයි.
හොංකොං ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විශ්‍රාම වයස 60 සිට 65 දක්වා දීර්ඝ කළ අවස්ථාවේදී, එවක අගවිනිසුරු ජෙෆ්රි මා තමන් පත්වූ අවස්ථාවේ පැවති වයස් සීමාවේදීම විශ්‍රාම ගියේ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ මහජන විශ්වාසය ආරක්ෂා කිරීම සඳහාය.
ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ කාර්යභාරය
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 41C සහ 107(1) වගන්ති ප්‍රකාරව උසස් අධිකරණ විනිසුරුවරුන් පත්කිරීමට ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ අනුමැතිය අනිවාර්ය වේ.
මුල් පත්කිරීමේදී අනුමැතිය හිමිවන්නේ නිශ්චිත වයස් සීමාවක් දක්වා පමණි.
ධුර කාලය ව්‍යවස්ථාවෙන් දීර්ඝ කිරීමේදී එම සභාවේ එකඟතාව නැවත අවශ්‍ය නොවේද යන පැනය මතුවේ.
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ ආයතනික පාරදෘශ්‍යභාවය රැකගැනීම රටක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පැවැත්මට මූලික පදනම වන බව නීති විශාරදයෝ පෙන්වා දෙති.
පසුබිම් සටහන
ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකුගේ විශ්‍රාම වයස අවුරුදු 65ක් වන අතර අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකුගේ වයස අවුරුදු 63කි. අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය සහ වැටුප් ව්‍යවස්ථාවෙන්ම තහවුරු කර ඇති අතර, එහි සිදුවන ඕනෑම වෙනස්කමක් පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර නීති ක්ෂේත්‍රයේ සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නිරීක්ෂකයින් දැඩි විමසිල්ලෙන් පසුවේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් ගේ සමස්ත විග්‍රහය මෙන්න
