* “මෙය තහනම වෙනුවට වෙළඳපොළ මඟින් පාලනය කිරීමේ උපායමාර්ගික පරීක්ෂණයක්” - මහ බැංකු ප්‍රතිපත්තිය ගැන ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගෙන් මත.
* ලබන මාසයේ සිට අලුත් වාහන ගොඩබිමට; සංචාරක සහ විදේශ ප්‍රේෂණ මත යැපෙන සංචිතවලට ඔරොත්තු දීමේ අභියෝගය මෙන්න.
වසර කිහිපයක දැඩි තහනමකින් පසු ශ්‍රී ලංකාවට නැවත වාහන ආනයනය කිරීමට අවසර දීමත් සමඟ, රටේ දේශීය පාරිභෝගික ඉල්ලුම සපුරාලීම සහ අමාරුවෙන් රැකගත් විදේශ විනිමය සංචිත ආරක්ෂා කරගැනීම පිළිබඳව බරපතල ආර්ථික සංවාදයක් මතුව ඇත.
ආණ්ඩුව විසින් ඇතැම් වාහන කාණ්ඩ සඳහා පැනවූ 50%ක තාවකාලික රේගු බදු සහ විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම් හේතුවෙන් දේශීය වෙළඳපොළේ වාහන මිල 25%ක පමණ සුවිශේෂී ඉහළ යෑමක් පෙන්වයි.
ආරම්භයේදී, නැවතත් ආනයන තහනමක් පනවනු ඇතැයි යන බිය නිසා ආනයනකරුවන් ණයවර ලිපි (LC) විවෘත කිරීමට දැඩි හදිසියක් පෙන්නුම් කළද, වත්මන් අධික මිල ගණන් සහ දැඩි මූල්‍ය කොන්දේසි හමුවේ එම ප්‍රවණතාව මේ වන විට සැලකිය යුතු ලෙස මන්දගාමී වී තිබේ.
තහනම වෙනුවට මිල පාලනයේ උපායමාර්ගය
මහ බැංකුවේ උපායමාර්ගය වී ඇත්තේ සෘජු තහනම් පැනවීම වෙනුවට නම්‍යශීලී විනිමය අනුපාතික සහ වෙළඳපොළ මත පදනම් වූ බදු මෙවලම් (Market-based controls) භාවිත කරමින් ඩොලර් පිටතට ගලායාම පාලනය කිරීමයි. මෙලෙස ආනයන සාමාන්‍යකරණය කිරීම පෞද්ගලික අංශයේ වර්ධනයට සහ ආයෝජක විශ්වාසය ගොඩනැඟීමට අත්‍යවශ්‍ය බව රජයට හිතවාදී පාර්ශව පෙන්වා දෙයි.
කෙසේ වෙතත්, විපක්ෂය සහ ස්වාධීන ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ලංකාවේ විදේශ සංචිත තවමත් බිඳෙනසුලු මට්ටමක පවතින බවයි. අපගේ සංචිත ප්‍රධාන වශයෙන්ම සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ විදේශ ප්‍රේෂණ (Remittances) මත යැපෙන බැවින්, ඉදිරි මාසවලදී වාහන ඇණවුම් සඳහා ඩොලර් බිලියන ගණනින් පිටතට ගලායාම ආරම්භ වූ විට විදේශ විනිමය වෙළඳපොළට දැඩි තෙරපුමක් එල්ල විය හැකි බව ඔවුහු අනතුරු අඟවති.
ලබන මාසයේ සිට අලුතින් ඇණවුම් කළ වාහන දිවයිනට පැමිණීමට නියමිත අතර, මෙම තෙමසක බදු පරීක්ෂණය (Policy Experiment) ඩොලර් කාන්දුව පාලනය කිරීමට සමත් වේද නැද්ද යන්න මත 2026 වසරෙන් ඔබ්බට රටේ සාර්ව ආර්ථික ගමන්මඟ තීරණය වනු ඇත.
ආර්ථික විශේෂඥයින් ගේ යෝජනා කිහිපයක්
වාහන ආනයනය විවෘත කිරීම ආර්ථික චලිතයට වැදගත් වුවද, එය ක්‍රමවත් උපායමාර්ගයකට යටත් නොකළහොත් නැවතත් 2022 වැනි සංචිත අර්බුදයකට (Reserve Collapse) මඟ පෑදිය හැකි බව පවසන ඇතැම් ආර්ථික විශේෂඥයින් ඒ සම්බන්ධයෙන් මතු දැක්වෙන යෝජනා ඉදිරිපත්කර ඇත.
* විද්‍යුත් වාහන (EV) සඳහා පමණක් බදු සහන දීම:
ඩොලර් වැය කර වාහන ගෙන්වන අතරතුරම, නැවතත් ඉන්ධන ආනයනය සඳහා රටේ ඩොලර් වැය වීම (Double Dollar Drain) වැළැක්වීමට නම්, ෆොසිල ඉන්ධන (Petrol/Diesel) වාහන මත පනවා ඇති බදු තවදුරටත් දැඩි කළ යුතුය. ඒ වෙනුවට පරිසර හිතකාමී සහ සූර්ය බලශක්තියෙන් (Solar) ආරෝපණය කළ හැකි විද්‍යුත් වාහන (EV) සඳහා පමණක් බදු සහන ලබා දිය යුතුය.
* වාහන ආනයනය සඳහා 'ඩොලර් කෝටා' ක්‍රමයක් (Import Quota System):
සංචිත ක්ෂණිකව හිස්වීම වැළැක්වීම සඳහා, සෑම කාර්තුවකටම (Quarter) රටින් පිටතට යා හැකි උපරිම විදේශ විනිමය ප්‍රමාණය සීමා කරමින් "වාහන ආනයන කෝටා ක්‍රමයක්" මාස කිහිපයකට හඳුන්වා දිය යුතුය. එමඟින් මහ බැංකුවට ඩොලර් ගලායාම කල්තියා කළමනාකරණය කරගත හැක.
* දේශීය එකලස් කිරීමේ කර්මාන්ත දිරිගැන්වීම (Local Assembly Industry):
සම්පුර්ණයෙන් නිමි වාහන (CBU) ගෙන්වීම වෙනුවට, වාහන කොටස් ගෙන්වා ලංකාව තුළ එකලස් කරන (CKD) දේශීය කර්මාන්ත ශාලාවලට බදු සහන දීම හරහා දේශීය රැකියා බිහිවනවා සේම, පිටරටට යන ඩොලර් ප්‍රමාණය 40%කින් පමණ ඉතිරි කරගත හැක.
(වාර්තාව - lankanews.lk ඇසුරෙන් සම්පත් ධීරසේකර)
