2026 අංක 06 නව රෙගුලාසි මඟින් රේගු ලියාපදිංචිය සහ TIN අංකය නැතිව අත්තිකාරම් ගෙවීම් වහාම තහනම්.
“දේශපාලන සහ රාජ්‍ය නිලධාරීන් පිටුපස සිටීද?” - CCIB සහ FCID ඒකාබද්ධව ගිණුම් රැසක් අත්හිටුවයි.
ලංකාවට කිසිදු භාණ්ඩයක් ආනයනය නොකර, ව්‍යාජ ලේඛන සකස් කරමින් මෙරටින් ඩොලර් මිලියන 85ක් (රුපියල් කෝටි 2,500කට අධික) විදේශයන් වෙත නීතිවිරෝධී ලෙස ප්‍රේෂණය කිරීමේ මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචාවක් රජය විසින් හෙළි කරගෙන ඇත. රටේ විදේශ සංචිත ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් මුදල් අමාත්‍යාංශය සහ මහ බැංකුව (CBSL) වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි දැඩි මූල්‍ය සහ ආනයන නියාමන නීති පද්ධතියක් පනවා තිබේ.
විමර්ශන අංශ පෙන්වා දෙන්නේ මෙය ඉතාමත් සංවිධානාත්මක ජාලයක් (Sophisticated network) විසින් සිදුකර ඇති බවයි.
කඩදාසි සමාගම් 105ක්:
ලංකාවේ ලියාපදිංචි කර, මාස 6ක් වැනි කෙටි කාලයක් පමණක් ක්‍රියාත්මක වී, පසුව අතුරුදන් වන සමාගම් 105ක් මේ සඳහා යොදාගෙන ඇත.
ටෙලිග්‍රැෆික් (TT) වංචාව:
බඩු ආනයනය කරන බව පවසමින් මෙම සමාගම් විසින් වාණිජ බැංකුවලින් ටෙලිග්‍රැෆික් ක්‍රමයට (Telegraphic Transfers) විදේශයන් වෙත අත්තිකාරම් මුදල් යවා ඇත.
භූත ආනයන (Phantom Imports):
සල්ලි රටින් පිටවුවද, ඊට අදාළව කිසිදු භාණ්ඩයක් ලංකාවට පැමිණ නැත. ඔවුන් මූල්‍ය පද්ධතියේ තිබූ හිඩැස්වලින් උපරිම ප්‍රයෝජන ගෙන තිබේ.
වැට බැඳි නව බදු සහ රේගු නීති
මීට පිළියම් ලෙස මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් 2026 අංක 06 දරන ආනයන හා අපනයන (පාලන) රෙගුලාසි වහාම බලාත්මක කර ඇත.
Customs සහතිකයක් අනිවාර්යයි:
ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ නිල ලියාපදිංචිය සහ පූර්ණ සත්‍යාපනය (Verification) නොමැති කිසිදු ආනයනකරුවෙකුට විදේශීය අත්තිකාරම් ගෙවීම් (Advance payments) කිරීමට වාණිජ බැංකුවලට අවසර නැත.
Unique ID ක්‍රමය:
මින් ඉදිරියට සිදුකරන සෑම විදේශ මුදල් හුවමාරුවකටම අනන්‍ය හඳුනාගැනීමේ අංකයක් (Unique Identification Number) බැංකු විසින් දිය යුතුය.
සජීවී නිරීක්ෂණය:
මෙම අංකය, අදාළ ව්‍යාපාරිකයාගේ TIN අංකය (බදු අංකය) සහ ලියාපදිංචි ලිපිනය සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ කර රේගුව වෙත සජීවීව (Real-time) දත්ත නිකුත් කෙරේ. එමඟින් සල්ලි රටින් පිටවීමට පෙරම වංචා හඳුනාගත හැක.
දේශපාලන හස්ත සහ අපරාධ නීති
මෙම මහා පරිමාණ ඩොලර් කාන්දුව සාමාන්‍ය ව්‍යාපාරිකයන්ට තනිව කළ නොහැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ ද පෙන්වා දෙති.
මධ්‍යම අපරාධ විමර්ශන කාර්යාංශය (CCIB), මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාසය (FCID) සහ රේගුව එක්ව, මීට දේශපාලනඥයන් හෝ බැංකු නිලධාරීන් සම්බන්ධ දැයි සෙවීමට ඒකාබද්ධ පරීක්ෂණයක් අරඹා ඇත.
සැකකටයුතු සමාගම් රැසක බැංකු ගිණුම් දැනටමත් අත්හිටුවා (Freeze) තිබේ.
මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍ය ආනන්ද විජේපාල ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, ඉදිරියේදී මෙවැනි විදේශ විනිමය නීති උල්ලංඝනය කිරීම්, මුදල් විශුද්ධිකරණ පනත (Anti-money laundering laws) යටතේ ඇප දිය නොහැකි බරපතළ සාපරාධී වරදවල් ලෙස නම් කිරීමට අලුත් පනතක් ගෙන එන බවයි.
ආණ්ඩුව මෙවර වෙළඳාමට පොදු සීමාවන් (Blanket restrictions) පනවා රට තද කරන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට තාක්ෂණය භාවිත කරමින් හොරුන් පමණක් කොටු කරගැනීමේ උපායමාර්ගයක් ක්‍රියාත්මක කරයි. ඉදිරි දිනවලදී මෙම ජාලයට සම්බන්ධ ප්‍රධාන පෙළේ ව්‍යාපාරිකයන් සහ ඊට උදව් කළ නිලධාරීන් රැසක් අත්අඩංගුවට පත්වීමට නියමිතය.
ස්වාධීන යෝජනා :
ඩොලර් වංචා මුළුමනින්ම නතර කර විදේශ සංචිත රැකගැනීමට රජය වහාම පහත පියවර කෙරෙහි ද අවධානය යොමුකල යුතුය
1- 'Automated Customs-Bank Cross-Matching Software using Asycuda' (රේගු-බැංකු ස්වයංක්‍රීය දත්ත පද්ධතියක් හැදීම):
දැනට පවතින රේගුවේ Asycuda පද්ධතිය සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ විදේශ විනිමය නිරීක්ෂණ පද්ධතිය සෘජුවම සම්බන්ධ කෙරෙන පරිගණක මෘදුකාංගයක් (Cross-matching software) හැදිය යුතුය. බැංකුවකින් TT එකක් නිකුත් කර දින 90ක් ඇතුළත ඊට අදාළ භාණ්ඩ තොගය වරායට පැමිණ නොමැති නම්, එම ආනයනකරුවාගේ නම ස්වයංක්‍රීයව "කළු ලේඛනයට" (Blacklist) ඇතුළත් වී ඉදිරි සියලුම ගනුදෙනු තහනම් වන පරිදි පද්ධතිය සකස් කළ යුතුය.
2- 'Imposing a 100% Cash Margin for Non-Essential Advanced TTs' (අත්‍යවශ්‍ය නොවන භාණ්ඩ සඳහා 100%ක මුදල් ආන්තිකයක් පැනවීම):
ඖෂධ සහ අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍ය හැර, අනෙකුත් සාමාන්‍ය භාණ්ඩ ආනයනය සඳහා පූර්ව අත්තිකාරම් (Advanced TT) ගෙවීමේදී, එම මුදල හා සමාන වටිනාකමක් (100% Cash Margin) දේශීය බැංකුවේ තැන්පත් කිරීම අනිවාර්ය කළ යුතුය. භාණ්ඩ ලංකාවට පැමිණි බව රේගුව තහවුරු කළ පසු පමණක් එම තැන්පතුව නිදහස් කළ යුතුය. එමඟින් "භූත ආනයන" කිරීමට ඇති කැමැත්ත 100%කින් නැති වේ.
3- 'Establishing a Fast-Track Financial Crimes Court' (මූල්‍ය අපරාධ සඳහා කඩිනම් මහාධිකරණයක් පිහිටුවීම):
මෙවැනි දේශපාලන හෝ ආයතනික අනුග්‍රහය ඇතිව සිදුවන මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචා පිළිබඳ නඩු සාමාන්‍ය උසාවිවල වසර ගණන් ඇදීමට ඉඩ නොතබා, මාස 6ක් ඇතුළත විභාග කර තීන්දු දිය හැකි "විශේෂ කඩිනම් මූල්‍ය අපරාධ මහාධිකරණයක්" (Fast-Track Financial Court) අධිකරණ අමාත්‍යාංශය හරහා වහාම ස්ථාපිත කළ යුතුය. වංචාකරුවන්ගේ දේපළ රාජසන්තක කිරීමට එහිදී සෘජු බලතල පැවරිය යුතුය.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය
Government Moves Swiftly to Crush $85 Million Forex Scam
