ලෝකයේ වටිනාම නිල් මැණික් (Blue Sapphires) සහ පද්මරාග මැණික් (Padparadscha) ඇතුළු ඉහළම තත්ත්වයේ මැණික් සම්පතක් තිබුණද, ශ්‍රී ලංකාවේ මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ කර්මාන්තය වසරකට උපයන්නේ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 300-400ක් වැනි සුළු ආදායමකි.
ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් ඩොලර් බිලියනයක අපනයන ඉලක්කයක් (US$ 1 Billion Target) වෙත යෑමට සැලසුම් කළද, කර්මාන්තයේ පවතින ව්‍යූහාත්මක දුර්වලතා සහ සංවිධානාත්මක ජාවාරම් හේතුවෙන් එම ඉලක්කය තවමත් සිහිනයක් වී ඇත.
ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ ලංකාවේ මැණික්වල ගුණාත්මකභාවයේ නොව, ඒවායින් උපරිම වටිනාකමක් (Value Addition) ලබාගැනීමට ඇති නොහැකියාවයි. ලංකාවේ මැණික්වලින් වැඩි ප්‍රතිශතයක් රටින් පිටවන්නේ අමුද්‍රව්‍ය (Rough Stones) ලෙස හෝ අවම සැකසුමකිනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තායිලන්තය, හොංකොං සහ ඩුබායි වැනි රටවල් ලංකාවේ මැණික් අඩු මිලට ගෙන, ඒවා ඔපදමා, සුඛෝපභෝගී ස්වර්ණාභරණ ලෙස සන්නාමකරණය (Branding) කර ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ බිලියන ගණන් ලාභ ලබයි.
මැණික් ක්ෂේත්‍රය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝග 4 ?
සංවිධානාත්මක මැණික් ජාවාරම (Smuggling)
නිල අපනයන දත්ත සහ සැබෑ මැණික් නිෂ්පාදනය අතර මහා පරිමාණ පරතරයක් ඇත. නීති විරෝධී සහ අවිධිමත් වෙළඳ ජාල හරහා මැණික් විශාල වශයෙන් රටින් පිටවීම නිසා රජයට ලැබිය යුතු ඩොලර් බිලියන ගණනක බදු සහ විදේශ විනිමය ආදායම අහිමි වේ.
රාජකාරි මන්දගාමී බව (Red Tape)
පතල්කරුවන්, වෙළෙන්දන් සහ අපනයනකරුවන් බලපත්‍ර ලබාගැනීමේදී සහ රජයේ අනුමැතීන් ගැනීමේදී දැඩි නිලධාරීවාදී ප්‍රමාදයන්ට හා සංකීර්ණ රෙගුලාසිවලට මුහුණ දෙති.
අස්ථාවර බදු ප්‍රතිපත්තිය
නිතර නිතර සිදුවන බදු සංශෝධන සහ අපැහැදිලි බදු ව්‍යූහයන් නිසා කලාපීය තරඟකරුවන් සමඟ තරඟ කිරීමට අපනයනකරුවන්ට අපහසු වී ඇත.
දුර්වල ජාත්‍යන්තර ප්‍රවර්ධනය
මැණික් සම්පතක් නොමැති රටවල් පවා දැවැන්ත වෙළඳ ප්‍රදර්ශන සහ සංචාරක ව්‍යාපාරය හරහා තමන්ගේ සන්නාම ලෝකයේ ඉහළටම ඔසවා තබද්දී, ලංකාව තවමත් සාම්ප්‍රදායික ප්‍රවර්ධන ක්‍රමවල සිරවී සිටී.
රජයේ අලුත්ම උපායමාර්ගය
මෙම අර්බුදයෙන් මිදීම සඳහා රජය විසින් විශේෂ මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අත්දැකීම් මධ්‍යස්ථානයක් (Gem and Jewellery Experience Centre) පිහිටුවීමට සහ "Ratnapura Gem City Exhibition 2026" වැනි ජාත්‍යන්තර ප්‍රදර්ශන හරහා විදේශීය ගැනුම්කරුවන් සෘජුවම ආකර්ෂණය කරගැනීමට සැලසුම් කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ඩොලර් බිලියනයේ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට නම් නීති විරෝධී ජාවාරම්වලට වැට බැඳීම, නවීන තාක්ෂණය භාවිතය සහ නීති රීති ලිහිල් කිරීම අනිවාර්ය වේ.
මුලාශ්‍රය :
Sri Lanka’s Gem Industry Faces Crossroads Despite Billion-Dollar Ambitions
