"හදිසි වියදම් මුවාවෙන් මූල්‍ය විනය කඩන්න බෑ" - මහ බැංකුවේ සල්ලි අච්චු ගැසීමේ සීමාව බින්දුවේම (Zero Financing) තබයි
අල්ලස් කොමිසම (CIABOC) ස්වාධීන කිරීම සහ පාඩු ලබන රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ප්‍රගතිය දැඩි නිරීක්ෂණයට
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය ඇගයීම සඳහා පැමිණි ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) විශේෂ නියෝජිත කණ්ඩායම, මෙරට මූල්‍ය විනය සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ එකඟතාවන් පිළිබඳව දැඩි නිරීක්ෂණයක නිරත වෙමින් සිටී.
IMF හි ශ්‍රී ලංකා දූත මණ්ඩල ප්‍රධානී එවන් පැපගෙයෝර්ගියු (Evan Papageorgiou) ගේ නායකත්වයෙන් යුත් 9 දෙනෙකුගෙන් යුත් මෙම කණ්ඩායම ජූනි 24 සිට ජූනි 30 දක්වා කොළඹදී කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ (Staff-level) සාකච්ඡා පවත්වන අතර, මෙහි ප්‍රගතිය මත ඩොලර් මිලියන 335–350ක් වටිනා 8 වැනි ණය වාරිකය නිදහස් කිරීම තීරණය වේ.
මූල්‍ය ඉලක්ක ලිහිල් කිරීමට IMF එකඟ වේ
මැදපෙරදිග පවතින යුද වටපිටාව සහ මෑතකදී බලපෑ "ඩිත්වා" (Ditwah) සුළි සුළඟ හේතුවෙන් උද්ධමනය ඉහළ යාම, ඉන්ධන පිරිවැය වැඩිවීම සහ සංචාරක ආදායම් සීමා වීම නිසා ශ්‍රී ලංකාවට 2026 වසර සඳහා පනවා තිබූ මූල්‍ය ඉලක්ක ලිහිල් කිරීමට IMF සංවිධානය එකඟ වී ඇත. ඒ අනුව ව්‍යසනයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට සහ යටිතල පහසුකම් ප්‍රතිසංස්කරණයට රුපියල් බිලියන 500ක පරිපූරක අයවැයක් ඉදිරිපත් කිරීමට අවසර ලැබුණ ද, මූල්‍ය විනය ලිහිල් කිරීමට කිසිදු ඉඩක් නොදෙන බවට ඔවුන් අනතුරු අඟවා තිබේ.
IMF කණ්ඩායමේ නිරීක්ෂණයට ලක්වන ප්‍රධාන මූල්‍ය හා පාලන කොන්දේසි
සල්ලි අච්චු ගැසීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම්:
රජයේ හදිසි වියදම් පියවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් මුදල් අච්චු ගැසීම (Net monetary financing) සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කර ඇති අතර එය 'බින්දුවේ' මට්ටමේ පවත්වා ගත යුතුය. එමෙන්ම, රුපියල ස්ථාවර කිරීමට මහ බැංකුව වෙළෙඳපොළට මැදිහත් වුවද, ශුද්ධ විදේශ සංචිත (Net foreign reserves) අඛණ්ඩව වර්ධනය කරගත යුතු බවට කොන්දේසි පනවා ඇත.
දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සහ දූෂණ මර්ධනය:
ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණවලට අමතරව, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන කොමසාරිස්වරුන් යටතේ ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ මූල්‍ය වෝහාරික විමර්ශන (Financial forensics) සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීම පිළිබඳවද, ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ඩිජිටල්කරණ වැඩපිළිවෙළ පිළිබඳවද මෙහිදී විශේෂ අවධානයක් යොමුව ඇත.
රාජ්‍ය ආයතන භාණ්ඩාගාරයෙන් නිදහස් කිරීම:
පාඩු ලබන රාජ්‍ය සන්තක ව්‍යවසායයන් (SOEs) ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම හෝ විකිණීමේ ක්‍රියාවලිය කඩිනම් කළ යුතු අතර, ඒවා නඩත්තු කිරීම සඳහා ජාතික භාණ්ඩාගාරයෙන් ලබාදෙන සෘජු මූල්‍ය ආධාර අවම කර ඇති ආකාරය පිළිබඳව ආණ්ඩුව සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ යුතුව තිබේ.
ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්ත ඉලක්ක:
වත්මන් අර්බුදය හමුවේ 2026 වසර සඳහා ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්ත (Primary budget surplus) ඉලක්කය තාවකාලිකව පහත හෙළීමට එකඟ වුවද, 2027 වසර වන විට නැවතත් එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 2.3%ක මට්ටමට අනිවාර්යයෙන්ම ගෙන ආ යුතු බවට IMF නියෝජිතයෝ දන්වා සිටිති.
වත්මන් තත්ත්වය
මෙම 7 වැනි ප්‍රගති සමාලෝචනය සාර්ථකව නිම කිරීමෙන් පසුව, SDR මිලියන 254ක (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 335–350ක් පමණ) මුදලක් ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස් කෙරේ. නැවත වරක් විදේශ ගෙවීම් පැහැර හැරීමකට (External payment default) ලක්නොවී ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය රැකගැනීම සඳහා මෙම දැඩි කොන්දේසි මාලාව ඒ අයුරින්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජයට සිදුවනු ඇත.
මුලාශ්‍රය :
IMF Tightens Conditions as Sri Lanka Faces Fresh Economic Pressures
