තාක්ෂණය තර්ජනයක් කර නොගෙන, ඵලදායිතාව වැඩි කරන ‘AI-First’ ප්‍රතිපත්තියකට රජය සැරසෙයි.
රැකියා නැතිවීමේ බිය මැද, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ ILO සම්මුතීන් සුරැකීමේ සැබෑ අභියෝගය.
ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත සේවක පිරිසෙන් 22.8%ක්, එනම් හතරෙන් එකකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් කෘත්‍රිම බුද්ධි (Generative AI) තාක්ෂණයේ ව්‍යාප්තිය හමුවේ සෘජු බලපෑමකට ලක්වීමේ අවදානමක් පවතින බව ජිනීවා නුවර පැවැත්වෙන 114 වැනි ජාත්‍යන්තර කම්කරු සමුළුවේදී (ILO) හෙළිදරව් වී තිබේ.
කම්කරු අමාත්‍ය සහ මුදල්, සැලසුම් නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු සමුළුව අමතමින් කියා සිටියේ ශ්‍රී ලංකා ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යයන ආයතනය (IPS) විසින් ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානයේ ක්‍රමවේදයන්ට අනුව කළ පර්යේෂණයකින් මේ බව තහවුරු වී ඇති බවයි.
මෙම තාක්ෂණික විප්ලවය වඩාත්ම බලපාන්නේ මෙතෙක් කල් සමාජයේ ස්ථාවර සහ සුරක්ෂිත යැයි සැලකූ කාර්යාලීය ‘සුදු කරපටි’ (White-collar) රැකියා සඳහාය.
තර්ජනයක් වෙනුවට ‘Multiplier’ එකක් කිරීමේ උපායමාර්ගය
ගොවිතැන, අත්කම් නිර්මාණ සහ අවධිමත් (Informal) අංශවල ශාරීරික ශ්‍රමය වැය කරන කම්කරුවන්ට AI තාක්ෂණයෙන් එල්ල වන බලපෑම සාපේක්ෂව අඩුය. අමාත්‍යවරයා පෙන්වා දුන්නේ, AI තාක්ෂණය රැකියා උදුරා ගන්නා ‘තර්ජනයක්’ ලෙස නොදැක, එය ව්‍යාපාරවල ඵලදායිතාව සහ අගය එකතු කිරීම ඉහළ නංවන ‘ගුණකයක්’ (Multiplier) ලෙස භාවිත කිරීමට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ රජය "AI-First" ප්‍රතිපත්තියක් හඳුන්වා දෙන බවයි.
රජයේ ආයතන ඩිජිටල්කරණය කිරීම, අපනයන ආදායම් ඉහළ නැංවීම සහ සේවකයන් වඩාත් ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් වෘත්තීන් (High-value roles) වෙත යොමු කිරීම මෙම ජාතික ඩිජිටල් පරිවර්තන සැලැස්මේ ප්‍රධාන අරමුණ වේ.
කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ නව අණපනත්
කෙසේ වෙතත්, තාක්ෂණයේ වේගවත් ව්‍යාප්තියත් සමඟ සේවකයන්ගේ රැකියා සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳව ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී ඇත. මෙයට පිළියම් ලෙස, සේවා ස්ථානවල සිදුවන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ හිංසනය වැළැක්වීම පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානයේ අංක 190 සම්මුතිය (ILO Convention 190) පසුගිය මැයි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාව විසින් අපරානුමත (Ratify) කළ බව අමාත්‍යවරයා පැවසීය.
ධීවර අංශය ආවරණය වන පරිදි අංක 188 සම්මුතියට එළඹීමට ද සාකච්ඡා පැවැත්වේ. සේවක අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරමින්, ආර්ථික වර්ධනය සමබරව ඉදිරියට ගෙනයාම සඳහා විශේෂඥ කමිටුවක් හරහා පුළුල් කම්කරු ප්‍රතිසංස්කරණ (Labour Reforms) රැසක් මේ වන විටත් දියත් කර ඇති බව රජය අවධාරණය කරයි.
අදහස් සහ යෝජනා :
AI තාක්ෂණය නිසා රැකියා අහිමිවීමේ බිය තුරන් කර, එය රටේ සංවර්ධනයට හරවා ගැනීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුව ඇත.
1- 'National AI Upskilling Subsidies' (AI කුසලතා සංවර්ධන සහන):
දැනට කාර්යාලවල සේවය කරන සහ AI නිසා රැකියා අවදානමට ලක්විය හැකි පිරිස් (උදා: දත්ත ඇතුළත් කරන්නන්, ලිපිකරුවන්, මූල්‍ය සහ සහායක නිලධාරීන්) වෙනුවෙන් නොමිලේ හෝ සහන මිලට AI මෙවලම් භාවිතය පිළිබඳ පුහුණු පාඨමාලා (Upskilling) රජය සහ වෘත්තීය පුහුණු ආයතන (VTA/SLIIT) හරහා වහාම ඇරඹිය යුතුය. එවිට ඔවුන් රැකියාවෙන් ඉවත් නොවී, වඩාත් කාර්යක්ෂම වනු ඇත.
2- 'Formulation of AI Labour Transition Insurance' (AI රැකියා සංක්‍රාන්ති රක්ෂණය):
කෘත්‍රිම බුද්ධිය හේතුවෙන් යම් සේවකයෙකුට රැකියාව අහිමි වුවහොත්, ඔහුට හෝ ඇයට වෙනත් රැකියාවක් පුහුණු වී ලබාගන්නා තෙක් මාස 3-6ක කාලයක් සඳහා තාවකාලික මූල්‍ය දීමනාවක් ලැබෙන "රැකියා සංක්‍රාන්ති රක්ෂණ අරමුදලක්" (Labour Transition Insurance Fund) පුද්ගලික අංශය සහ රජය එක්ව ස්ථාපිත කළ යුතුය. එමඟින් සමාජයීය කඩාවැටීම වැළැක්විය හැක.
3- 'AI Ethics & Data Privacy Act' (AI සන්නිවේදන සහ දත්ත රහස්‍යතා පනත):
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
මුලාශ්‍රය :
AI Set To Reshape Sri Lanka’s White-Collar Workforce
