විකල්ප විදුලි නිෂ්පාදන පිරිවැය සහ යන්ත්‍රසූත්‍ර අලුත්වැඩියා බර හමුවේ සමස්ත මූල්‍ය හානිය තවත් ඉහළ යාමේ අවදානමක්
බාල අඟුරු භාවිතය සහ සෘජු මූල්‍ය අලාභය
ශ්‍රී ලංකාවේ ගොඩබිම් විදුලි නිෂ්පාදනයේ ප්‍රධානතම පදනම වන නොරොච්චෝලේ ලක්විජය ගල්අඟුරු විදුලි බලාගාරය සඳහා බාල තත්ත්වයේ ගල්අඟුරු ආනයනය කිරීම හේතුවෙන් මාස හතරක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ රුපියල් බිලියන 5.68ක (රුපියල් කෝටි 568ක) සෘජු මූල්‍ය පාඩුවක් සිදුව ඇති බව අනාවරණය වී තිබේ. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ ප්‍රතිසංස්කරණවලින් පසුව විදුලි උත්පාදන කටයුතු භාරව ක්‍රියාත්මක වන 'ඉලෙක්ට්‍රිසිටි ජෙනරේෂන් ලංකා' (Electricity Generation Lanka - EGL) සමාගම විසින් 2026 මාර්තු 1 සිට ජූනි 30 දක්වා කාලසීමාවේ දත්ත විශ්ලේෂණය කරමින් මෙම නිගමනයට එළඹ ඇත.
සාමාන්‍ය පරිමාණයේ විදුලි ඒකකයක් නිෂ්පාදනය කිරීමට වැය වන ගල්අඟුරු ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් මෙම බාල තත්ත්වයේ ගල්අඟුරු භාවිතයේදී වැයවීම නිසා අතිරේකව දැරීමට සිදු වූ පිරිවැය පදනම් කරගනිමින් මෙම ගණනය කිරීම සිදු කර තිබේ.
බාල ගල්අඟුරු අර්බුදයේ ප්‍රධාන මූල්‍ය සහ මෙහෙයුම් දත්ත
| සෘජු මූල්‍ය පාඩුව (මාර්තු 1 - ජූනි 30): රුපියල් බිලියන 5.68යි (EGL වාර්තාවට අනුව)
| අහෝසි කළ කාර්යසාධන පූර්වාරක්ෂණ ඇපකරය (Performance Bond): ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 14.75යි (රුපියල් බිලියන 4ක් පමණ)
| අයකරගත් මුළු මුදල: ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 51.27යි (රුපියල් බිලියන 16.98ක් පමණ - කොන්දේසි සහිතයි)
| අතිරේක නඩත්තු වියදම්: රුපියල් මිලියන 1.33යි (ගල්අඟුරු අඹරන යන්ත්‍ර සහ පද්ධති පිරිසිදු කිරීමට)
| තවමත් ගණනය නොකළ හානි: විකල්ප ඩීසල්/තෙල් බලශක්ති උත්පාදන පිරිවැය සහ යන්ත්‍රසූත්‍රවල දිගුකාලීන ක්ෂයවීම්
විකල්ප විදුලි උත්පාදන පිරිවැය සහ යන්ත්‍රසූත්‍ර හානි
පාර්ලිමේන්තුවේ යටිතල පහසුකම් සහ මූලෝපායික සංවර්ධනය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍ර විෂයකාරක සභාව වෙත EGL සමාගම ඉදිරිපත් කළ වාර්තාවේ දැක්වෙන්නේ, රුපියල් බිලියන 5.68ක මෙම ගණනය කිරීමට බාල ගල්අඟුරු නිසා අහිමි වූ විදුලි ධාරිතාව වෙනුවෙන් විකල්ප මාර්ගවලින් විදුලිය උත්පාදනය කිරීමට ගිය අතිරේක පිරිවැය ඇතුළත් නොවන බවයි. ගල්අඟුරු බලාගාරයේ උත්පාදනය අඩු වන විට එම අඩුව පියවා ගැනීමට ඩීසල් හෝ බර තෙල් වැනි අධික පිරිවැයක් සහිත විකල්ප භාවිත කිරීමට සිදුවීම මගින් සමස්ත පද්ධතියට දැවැන්ත පීඩනයක් එල්ල වේ.
ඊට අමතරව, බාල ගල්අඟුරු භාවිතය නිසා නොරොච්චෝලේ බලාගාරයේ යන්ත්‍රසූත්‍ර සහ ගල්අඟුරු අඹරන යන්ත්‍ර (Coal Mills) නිතර අවහිර වීම වැළැක්වීමට සහ පිරිසිදු කිරීමට මාස 4 තුළ රුපියල් මිලියන 1.33ක අතිරේක නඩත්තු පිරිවැයක් දැරීමට සිදුව ඇත. මෙම බාල ගල්අඟුරු නිසා යන්ත්‍රසූත්‍රවලට සිදුව ඇති දිගුකාලීන ක්ෂයවීම් සහ හානි මෙතෙක් පූර්ණ ලෙස ගණනය කර නොමැති බව ද අදාළ වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
ඇපකර රාජසන්තක කිරීම සහ ඉදිරි ගමන්මග
ගිවිසුම්ගත කොන්දේසි කඩකිරීම හේතුවෙන් අදාළ ගල්අඟුරු සැපයුම්කරු තබා තිබූ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 14.75ක (රුපියල් බිලියන 4කට ආසන්න) කාර්යසාධන පූර්වාරක්ෂණ ඇපකරය (Performance Bond) රාජසන්තක කිරීමට EGL සමාගම කටයුතු කර තිබේ. එමෙන්ම, ගිවිසුම්ගත සංශෝධනයන්ට යටත්ව ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 51.27ක මුදලක් (රුපියල් බිලියන 16.98ක් පමණ) අයකරගෙන ඇති නමුත්, එම මුළු මුදලම මෙම ගල්අඟුරු ගැටලුවට අදාළ වන්දි මුදල්ද යන්න තවදුරටත් නෛතිකව පැහැදිලි කෙරෙමින් පවතී.
විදේශ විනිමය අර්බුදයකට සහ විදුලි ගාස්තු පීඩනයකට මුහුණ දී සිටින ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටකට, ඉන්ධනවල ප්‍රමිතිය බාල වීම හරහා සිදු වන පාඩුව හුදු අත්පිට මුදලට පමණක් සීමා නොවී සමස්ත බලශක්ති පද්ධතියේම ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට තර්ජනයක් වන බව මෙම සිදුවීම මගින් නැවතත් තහවුරු කෙරේ.
මුලාශ්‍රය :
Low-Quality Coal Deal Deepens Sri Lanka’s Power Crisis
