* “ලංකාවට එන්නේ පරණ වාහන නෙවෙයි, බ්‍රෑන්ඩ් නිව් (Brand New) මට්ටමේ අලුත්ම ඒවා” - සහනයේ මුවාවෙන් සිදුවන මහා බදු වංචාව
* වසර ගණනාවක තහනමෙන් පසු වාහන ආනයනය යළි ඇරඹෙද්දී, සමබර වෙළඳපොළක් සඳහා බදු ක්‍රමය වහාම වෙනස් කිරීමේ අභියෝගය
ශ්‍රී ලංකාවේ වාහන ආනයන බදු ක්‍රමය තුළ පවතින දීර්ඝකාලීන හිඩැසක් (Tax Loophole) භාවිත කරමින් ඇතැම් ආනයනකරුවන් විසින් රජයට ලැබිය යුතු රුපියල් බිලියන ගණනක බදු මුදල් අහිමි කරමින් සිටින බව ලංකා මෝටර් රථ වෙළෙඳුන්ගේ සංගමය (CMTA) හෙළිදරව් කරයි.
පාවිච්චි කළ වාහන ආනයනයේදී ලබාදෙන 15%ක ක්ෂයවීම් සහනය (Depreciation Allowance) නිසා 2025 වසරේදී පමණක් මහා භාණ්ඩාගාරයට රුපියල් බිලියන 40කට ආසන්න ආදායමක් අහිමි වී ඇතැයි එම සංගමය පවසයි.
වාහන ආනයන සීමාවන් ලිහිල් වෙමින් පවතින 2026 වර්තමාන වටපිටාව තුළ, මේ සඳහා වහාම පිළියම් නොගත්තොත් රටේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට එය දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත.
සහනය පිටුපස ඇති සැබෑ සූදුව
වත්මන් ක්‍රමය යටතේ පාවිච්චි කළ වාහනයක් ලංකාවට ගෙන්වීමේදී, එහි වටිනාකමෙන් (CIF Value) 15%ක් අඩු කර බදු ගණනය කරනු ලබයි. සාමාන්‍යයෙන් පරණ වාහනයක මිල අඩු බැවින්, සාධාරණ වෙළඳපොළක් වෙනුවෙන් මෙම නීතිය කලකට පෙර හඳුන්වා දෙන ලදී.
නමුදු, CMTA සංගමය පෙන්වා දෙන්නේ වත්මන් වෙළඳපොළ යථාර්ථය ඊට වඩා මුළුමනින්ම වෙනස් බවයි. වර්තමානයේ ලංකාවට "පාවිච්චි කළ වාහන" ලෙස ගෙන්වන්නේ විදේශ රටවල ලියාපදිංචි කර දින කිහිපයක් ගිය, ඉතා අඩු කිලෝමීටර් ප්‍රමාණයක් ධාවනය කළ අලුත්ම (Near-new) වාහනයි. මේවායේ සැබෑ වටිනාකම බ්‍රෑන්ඩ් නිව් (Brand New) වාහනයකට සමාන වුවද, 15%ක බදු සහනය ලබාගැනීම නිසා රජයට ලැබෙන බදු ආදායම දරුණු ලෙස කඩා වැටේ.
වෙළඳපොළ විෂමතාවය සහ ආණ්ඩුවේ වගකීම
මෙම බදු හිඩැස නිසා සාධාරණ ලෙස බදු ගෙවන නිල වාහන නියෝජිතයන් (Authorized Distributors) දැඩි අසීරුතාවයට පත්ව ඇත. ඇතැම් තැරැව්කාර ආනයනකරුවන් මෙම සහනය හරහා අසාධාරණ ලාභයක් ලබන අතර, එමඟින් සමස්ත වාහන වෙළඳපොළේ තරඟකාරීත්වය මුළුමනින්ම නැති වී යන බව විවේචකයෝ පවසති.
ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය හරහා අයවැය යෝජනා ලෙස ද මෙම ගැටලුව රජයට ඉදිරිපත් කර ඇතත්, මෙතෙක් නිල ප්‍රතිපත්තිමය වෙනසක් සිදුව නැත. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතන සමඟ එකඟ වූ බදු ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට සහ අයවැය පියවා ගැනීමට රජය උත්සාහ කරන මෙවැනි තීරණාත්මක කාලයක, මෙවැනි මහා පරිමාණ බදු කාන්දුවීම් වැළැක්වීම සහ සියලුම ආනයනකරුවන්ට සමාන පිටියක් (Level Playing Field) නිර්මාණය කිරීම බලධාරීන් සතු වගකීමකි.
අදහස සහ යෝජනා :
වාහන ආනයන ක්ෂේත්‍රයේ බිලියන 40ක බදු කාන්දුව වැළැක්වීමට සහ විනිවිදභාවය ඇති කිරීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය:
1- 'Abolish Blanket Depreciation' (පොදු ක්ෂයවීම් ක්‍රමය අහෝසි කිරීම):
සියලුම පාවිච්චි කළ වාහනවලට තොග පිටින් 15%ක සහනයක් දීම වහාම නැවැත්විය යුතුය. ඒ වෙනුවට, වාහනය නිෂ්පාදනය කළ වර්ෂය සහ ධාවනය කර ඇති කිලෝමීටර් ගණන (Mileage) මත පදනම්ව පමණක්, විද්‍යාත්මකව ක්ෂයවීම් ප්‍රතිශතය (Variable Depreciation Scale) තීරණය කරන නව ක්‍රමයක් රේගුවට හඳුන්වා දිය යුතුය.
2- 'Digital Valuation Database' (රේගු මිල දත්ත පද්ධතියක්):
ජපානය, එංගලන්තය වැනි රටවලින් වාහන අපනයනය කරන ප්‍රධාන සමාගම්වල සජීවී මිල ගණන් (Market Value) ඇතුළත් ඩිජිටල් දත්ත පද්ධතියක් ලංකා රේගුව සෘජුවම පවත්වාගෙන යා යුතුය. ආනයනකරුවන් ඉදිරිපත් කරන ව්‍යාජ ඉන්වොයිසි (Under-invoicing) වැළැක්වීමට මෙම පද්ධතියේ මිල ගණන් පදනම් කරගෙන බදු අය කළ යුතුය.
3- 'Green Tax Policy' (හරිත බදුකරණය):
වාහනය පරණද අලුත්ද යන්න පමණක් නොබලා, එම වාහනය පරිසරයට නිකුත් කරන දුම (Emission Levels) සහ එහි ඉන්ධන පිරිමැස්ම (Fuel Efficiency) සලකා බලා බදු තීරණය කරන හරිත බදු ක්‍රමයකට (Eco-friendly Taxation) ලංකාව මාරු විය යුතුය. එමඟින් විද්‍යුත් (EV) සහ දෙමුහුන් (Hybrid) වාහන ගෙන්වන නිවැරදි ව්‍යාපාරිකයන් ආරක්ෂා කරගත හැක.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
