සංචාරක පැකේජ මුවාවෙන් සිදුවන නීතිවිරෝධී මෙහෙයුම
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ ජාතික අභයභූමි ඉලක්ක කරගනිමින් සංවිධානාත්මක පෞද්ගලික වාණිජ ඡායාරූපකරණ ව්‍යාපාරයක් ක්‍රියාත්මක වන බවට පරිසර ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කතාබහක් මතුව තිබේ.
විදේශීය නිරූපිකාවන් ලුණුගම්වෙහෙර, යාල සහ කුමන වැනි සංවේදී පරිසර පද්ධති වෙත විවෘත සෆාරි රථ මඟින් රැගෙන ගොස් අඩනිරුවත් ඡායාරූප ලබාගැනීමේ සංචාරක පැකේජ සමාජ මාධ්‍ය හරහා ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රවර්ධනය වන බව හිටපු සත්ත්වෝද්‍යාන අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ශර්මිලා රාජපක්ෂ අනාවරණය කරයි.
මෙය සාමාන්‍ය විනෝදාත්මක සංචාරයක් නොව, රාජ්‍ය ආරක්ෂිත රක්ෂිත ඉඩම් අවභාවිත කරමින් වාණිජ ලාභ ඉපැයීම සඳහා වනජීවී නීති උල්ලංඝනය කිරීමක් බවට නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
උල්ලංඝනය වන මෙරට ප්‍රධාන නීති 5
1- වනසත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක ආඥාපනත (1937 අංක 2): 3(1)(b) වගන්තියට අනුව ජාතික උද්‍යානයකට ඇතුළු වීමේ එකම නීත්‍යානුකූල අරමුණ සොබාදහම හා වනජීවීන් නිරීක්ෂණය කිරීම පමණි. සාමාන්‍ය ප්‍රවේශ පත්‍ර මඟින් ඇතුළු වී වාණිජ නිරූපණ (modeling) සිදුකිරීම සපුරා තහනම් වේ.
2- අනිවාර්ය වාණිජ රූගත කිරීම් බලපත්‍ර: රක්ෂිතයක් තුළ ඕනෑම වාණිජ ඡායාරූපකරණයක් සඳහා වනජීවී අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ ලිඛිත අවසරය, නියමිත රාජ්‍ය ගාස්තු ගෙවීම සහ අන්තර්ගතය පිළිබඳ පූර්ව සමාලෝචනය අනිවාර්ය වේ.
3- දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය සහ පාදඩ ආඥාපනත: උද්‍යාන යනු පවුල් පිටින් සහ පාසල් දරුවන් ගැවසෙන පොදු ස්ථාන වේ. අනෙකුත් සංචාරකයින්ට පෙනෙන පරිදි අඩනිරුවත් නිරූපණයන් සිදුකිරීම දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 287 සහ 290A වගන්ති යටතේ පොදු අපහසුතාවයක් (Public Nuisance) සහ අශෝභන හැසිරීමකි.
4- ආගමන හා විගමන පනත (1948 අංක 20): සාමාන්‍ය සංචාරක වීසා (Tourist ETA) මඟින් මෙරටට පැමිණෙන විදේශිකයන්ට කිසිදු වාණිජ හෝ නිරූපණ රැකියාවක නිරත විය නොහැක. එවැනි ක්‍රියා වීසා කොන්දේසි කඩකිරීමක් වන අතර රටින් පිටුවහල් කිරීමට හේතුවකි.
5- සංචාරක සංවර්ධන පනත (1968 අංක 14): ශ්‍රී ලංකා සංචාරක සංවර්ධන අධිකාරියේ (SLTDA) වලංගු ලියාපදිංචියකින් හෝ බලපත්‍රයකින් තොරව වාණිජ සෆාරි සහ නිරූපණ පැකේජ මෙහෙයවීම නීතිවිරෝධී වේ.
වගකිවයුතු අංශ හමුවේ නැගෙන ප්‍රශ්න 3
* වනජීවී මාර්ගෝපදේශකයන් (Trackers) නිහඬ ඇයි?
සෑම සෆාරි ජීප් රථයකටම වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල නියාමකයෙකු අනුයුක්ත කළ යුතු නීතිමය පසුබිමක, මෙවැනි නීතිවිරෝධී ක්‍රියා වළක්වාලීමට හෝ ඉහළ නිලධාරීන්ට වාර්තා කිරීමට ක්ෂේත්‍ර නිලධාරීන් අසමත් වූයේ මන්ද?
* සම්බන්ධ වූ ජීප් රථ රියදුරන්ට ගත් පියවර මොනවාද?
උද්‍යාන සීමාවන් තුළ මගීන්ගේ විනය හා හැසිරීම් සම්බන්ධයෙන් සෆාරි රියදුරන් වගකීමට බැඳී සිටින අතර, අදාළ වාණිජ මෙහෙයුම් සඳහා සහාය දුන් වාහන හඳුනාගෙන ඒවාට උද්‍යාන තහනමක් පැනවීමට පියවර ගෙන තිබේද?
* පරිපාලන අධීක්ෂණය ගිලිහී ගියේ කෙසේද?
නිල බලපත්‍ර රහිතව ප්‍රසිද්ධියේ මුදල් අයකරමින් ලුණුගම්වෙහෙර, යාල සහ කුමන වැනි කලාප තුළ මෙවැනි පෞද්ගලික ඡායාරූපකරණයන් සිදුවන තෙක් උද්‍යාන භාරකරුවන්ගේ (Park Wardens) අවධානය යොමු නොවූයේ මන්ද?
කඩිනම් පරීක්ෂණ සහ නීතිය බලාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව
මෙම තත්ත්වය හමුවේ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකා සංචාරක පොලිසිය, සංචාරක සංවර්ධන අධිකාරිය මෙන්ම විෂයභාර අමාත්‍යාංශය ඒකාබද්ධව වහා පරීක්ෂණ ආරම්භ කළ යුතු බව පරිසර ක්ෂේත්‍රයේ විද්වත්හු අවධාරණය කරති.
සොබාදහම් සංරක්ෂණය, පාරිසරික අධ්‍යාපනය හා තිරසාර සංචාරක කර්මාන්තය වෙනුවෙන් වෙන්වූ ජාතික උද්‍යාන නීතිවිරෝධී පෞද්ගලික වාණිජ අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් අවභාවිත වීමට ඉඩ නොදී නීතිය දැඩිව ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය සතුව පවතී.
මූලාශ්‍ර සබැඳි:
හිටපු සත්ත්වෝද්‍යාන අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ශර්මිලා රාජපක්ෂගේ නිල ප්‍රකාශය
වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල මාර්ගෝපදේශ හා නීති රෙගුලාසි