දේශපාලන මතවාද, ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ සංවාද සහ 2020දී මිලේනියම් චැලේන්ජ් කෝපරේෂන් ගිවිසුම අහෝසි වීමේ පසුබිම
MCC ප්‍රදානය සහ එහි සංවර්ධන ව්‍යුහය
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රය සහ ඉඩම් පාලන පද්ධතිය නවීකරණය කිරීම සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මිලේනියම් චැලේන්ජ් කෝපරේෂන් (Millennium Challenge Corporation - MCC) ආයතනය මගින් පිරිනැමීමට යෝජනා කර තිබූ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 480ක සංවර්ධන ප්‍රදානය 2020 වසරේදී අවලංගු වීම, මෙරට මෑතකාලීන විදේශ ආධාර ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.
වාණිජ ණය මුදලක් ලෙස නොව, නැවත ගෙවීමට අනවශ්‍ය පූර්ණ ප්‍රදානයක් (Grant) ලෙස හිමිවීමට තිබූ මෙම අරමුදලෙහි විශාලතම කොටස වූ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 350ක් වෙන් කර තිබුණේ මහා මාර්ග, පොදු ප්‍රවාහන සහ මාර්ග තදබදය අවම කිරීමේ ව්‍යාපෘති සඳහාය.
ඊට අමතරව, ඩොලර් මිලියන 67ක මුදලක් ඉඩම් තොරතුරු ඩිජිටල්කරණය, ඉඩම් පාලන පද්ධති කාර්යක්ෂම කිරීම සහ දේපළ අයිතිවාසිකම් තහවුරු කිරීමේ ව්‍යාපෘති වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබිණි.
MCC සංවර්ධන ප්‍රදානයේ මූල්‍ය සහ ව්‍යාපෘති ව්‍යුහය
| සමස්ත ප්‍රදානය: ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 480 (නැවත ගෙවීමට අනවශ්‍ය පූර්ණ නිදහස් ප්‍රදානයක්)
| ප්‍රවාහන ව්‍යාපෘතිය: ඩොලර් මිලියන 350 (මහමග තදබදය අවම කිරීම, පොදු ප්‍රවාහන හා මාර්ග පද්ධති නවීකරණය)
| ඉඩම් කළමනාකරණය: ඩොලර් මිලියන 67 (ඉඩම් තොරතුරු ඩිජිටල්කරණය සහ පරිපාලන පද්ධති කාර්යක්ෂම කිරීම)
| අවසාන තීරණය: 2020 දෙසැම්බර් මස MCC අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය විසින් ගිවිසුම නිල වශයෙන් අත්හිටුවීම
දේශපාලන විරෝධතා සහ ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ මතවාද
මෙම ගිවිසුම හුදෙක් ආර්ථික හා භෞතික යටිතල පහසුකම් නැංවීමේ ව්‍යාපෘතියක් බව MCC ආයතනය සහ ඊට පක්ෂපාතී පාර්ශවයන් සඳහන් කළ ද, එය රටේ ස්වෛරීභාවයට සහ ඉඩම් අයිතියට තර්ජනයක් විය හැකි බවට දේශපාලන හා සිවිල් සංවිධාන ගණනාවක් පාර්ශවයෙන් දැඩි විරෝධයක් එල්ල විය.
විශේෂයෙන්ම ඉඩම් පරිපාලන වගන්තීන් මගින් විදේශීය පාර්ශවයන්ට මෙරට ඉඩම් කෙරෙහි බලපෑම් කිරීමට ඉඩ සැලසෙන බවටත්, ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ ඇමරිකානු දේශපාලන හා ආරක්ෂක සැලසුම්වලට ශ්‍රී ලංකාව මැදිවිය හැකි බවටත් චෝදනා නැගිණි.
2019දී ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ජනාධිපතිධුරයට පත්වීමෙන් පසු මේ පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමට විශේෂ කමිටුවක් පත් කළ අතර, එම කමිටුව මගින් ද ව්‍යවස්ථාපිත හා නීතිමය ගැටලු කිහිපයක් පෙන්වා දෙන ලදී.
ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ (SLPP) කඳවුරට සම්බන්ධ ජාතිකවාදී කණ්ඩායම් මෙන්ම ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) ද ස්වාධීනව මෙම ගිවිසුමට එරෙහිව දැඩි මතවාදී ප්‍රචාරණයක නිරත විය.
විදේශීය බලපෑම් සහ උපායමාර්ගික මැදිහත්වීම්වලට එරෙහිව ජවිපෙ දැක්වූ අනුප්‍රාප්තික විරෝධය ද MCC ගිවිසුම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ජනමතයට ප්‍රබල හේතුවක් විය.
ගිවිසුම අත්හිටුවීම සහ ආර්ථික බලපෑම
එල්ල වූ දැඩි දේශපාලන සහ සමාජීය පීඩනය හමුවේ ශ්‍රී ලංකා රජය ගිවිසුම් ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යාමෙන් වැළකී සිටියේය.
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ශවයෙන් ප්‍රමාණවත් අනුග්‍රහයක් සහ එකඟතාවක් නොලැබුණු බව සඳහන් කරමින් 2020 දෙසැම්බර් මාසයේදී MCC අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය ශ්‍රී ලංකාව සමඟ පැවැති සංයුක්ත වැඩසටහන නිල වශයෙන් අත්හිටුවීමට තීරණය කළේය.
මෙම ඩොලර් මිලියන 480ක ප්‍රදානය අහිමි වීම 2022දී ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන් දැවැන්ත ආර්ථික කඩාවැටීමට හෝ ණය අර්බුදයට එකම හෝ ප්‍රධානම හේතුව නොවන බව ආර්ථික විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙයි.
එහෙත්, නැවත ගෙවීමේ බරක් රජයට පැටවෙන්නේ නැති, යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා ලැබීමට තිබූ දැවැන්ත විදේශීය ප්‍රදානයක් රටට අහිමි වී යාම, ජාතික ආර්ථික උපායමාර්ග විමසා බැලීමේදී වැදගත් සංධිස්ථානයක් ලෙස දේශපාලන හා ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ සලකති.
සබැඳි පුවත් :
SriLlanka's US $480 Million Missed US MCC Opportunity
