ලංකාවේ ඩෙංගු ව්‍යාප්තිය නැවත වරක් බරපතළ කලාපයකට පැමිණ ඇත. 2026 වසරේ පළමු මාස හය අවසන් වීමටත් පෙර මෙරටින් වාර්තා වී ඇති ඩෙංගු රෝගීන් සංඛ්‍යාව 40,443කි. වඩාත්ම කණගාටුදායක තත්ත්වය වන්නේ මේ වන විට වටිනා මිනිස් ජීවිත 24ක් අපට අහිමි වී තිබීමයි. ඉන් 5 දෙනෙකුම කුඩා දරුවන්ය. මැයි මස අවසන් වන විට රෝගීන් 33,572ක් වූ අතර, ඉන්පසු ගත වූ දින 13ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ පමණක් තවත් රෝගීන් 7,000ක් අලුතින් එකතු වී ඇත. මෙය සෞඛ්‍ය අංශවල දැඩි කනස්සල්ලට හේතුවකි.
රෝගීන් මෙතරම් වේගයෙන් වැඩි වීමට හේතු මොනවාද?
ජාතික ඩෙංගු මර්දන ඒකකයේ අධ්‍යක්ෂ, වෛද්‍ය කපිල කන්නන්ගර පෙන්වා දෙන පරිදි මේ සඳහා ප්‍රධාන හේතු කිහිපයක් බලපා ඇත.
ස්වභාවික විපත් සහ කසළ ප්‍රශ්නය:
'දිට්වා' සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් ඇති වූ ගංවතුර සහ නායයාම් නිසා පරිසරයට විශාල කසළ ප්‍රමාණයක් එකතු විය. මේවා ඉවත් කිරීම පළාත් පාලන ආයතනවලට විශාල අභියෝගයක් වූ අතර, ඒ හරහා මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන සීඝ්‍රයෙන් වැඩි විය.
වෛරස් කාණ්ඩයේ වෙනස් වීම:
පසුගිය කාලයේ පැතිරුණු 'ඩෙංගු 3' කාණ්ඩයට මිනිසුන් තුළ ප්‍රතිශක්තිය ගොඩනැගී ඇතත්, දැන් 'ඩෙංගු 2' කාණ්ඩය වේගයෙන් පැතිර යයි.
කාලගුණික බලපෑම:
වසර මුල සිට පැවති කඩින් කඩ වර්ෂාපතනය සහ දැනට පවතින නිරිත දිග මෝසම් කාලගුණය මදුරු ගහනය ඉහළ නැංවීමට ඍජුවම බලපා තිබේ.
දේශගුණික විපර්යාස සහ එල් නිනෝ:
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම, වෙනස් වන වර්ෂාපතන රටා සහ ප්‍රබල 'එල් නිනෝ' තත්ත්වයන් ඩෙංගු මදුරුවාට නව වාසස්ථාන නිර්මාණය කර දී ඇත.
"උදේට දත් මදිනවා වගේ නිවස අවට පිරිසිදු කරන්න"
"මදුරුවන් බෝවෙන්නේ වැස්ස නිසාම විතරක් නෙවෙයි. මදුරුවන්ට බෝවෙන්න අපි තැන් හදලා දෙන නිසයි. හැමදාම උදේට දත් මදිනවා වගේ, දවස ගාණේ තමන්ගේ නිවස අවට පිරිසිදු කිරීම් කරන්න ඕනේ," වෛද්‍ය කපිල කන්නන්ගර අවධාරණය කරයි.
ඩෙංගු මදුරුවෙකුට මීටර් 150-200ත් අතර දුරක් පියඹා යා හැක. එබැවින් තමන්ගේ නිවස පමණක් නොව, අසල්වැසි වටපිටාවද පිරිසිදුව තැබීම අනිවාර්ය වේ.
දත්තවලට අනුව වැඩිම මදුරු කීටයන් පිරිසක් වාර්තා වී ඇත්තේ පාසල්, ආගමික සිද්ධස්ථාන සහ රජයේ කාර්යාල පරිශ්‍රවලිනි. වත්මන් රෝගීන්ගෙන් 50%ක්ම බස්නාහිර පළාතෙන් වාර්තා වන අතර, කොළඹ, ගම්පහ, ගාල්ල, මාතර, රත්නපුර සහ මහනුවර වැඩිම අවදානමක් සහිත දිස්ත්‍රික්ක වේ.
ඩෙංගු තුරන් කිරීමේ දින 6ක දැවැන්ත ජාතික මෙහෙයුම
පවතින අනතුරුදායක තත්ත්වය හමුවේ ඉදිරි වසර දෙකත් හතරත් අතර කාලය තුළ ඩෙංගු රෝගය ලංකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් තුරන් කිරීමේ ඉලක්කයක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ඒ වෙනුවෙන් රාජ්‍ය පරිපාලන හා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශ ඇතුළු ආයතන ඒකාබද්ධව ජූනි 15 සිට 20 දක්වා පුරා දින 6ක් දිවයින පුරා විශේෂ මර්දන වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කරයි.
අමාත්‍ය මහාචාර්ය චන්දන අබේරත්න සඳහන් කරන්නේ සෞඛ්‍ය අංශවලට පමණක් තනිවම මෙය කළ නොහැකි බැවින් සමස්ත පළාත් පාලන ආයතන 341ම මේ සඳහා සම්බන්ධ කරගෙන ඇති බවයි. ඒ අනුව පිරිසිදු කිරීමේ මෙහෙයුම මෙසේ පෙළගස්වා ඇත.
ජූනි 15, 16, 17: නගර, පොදු ස්ථාන, කාණු පද්ධති සහ බස් නැවතුම්පොළවල්.
ජූනි 18: පාසල්, පෙර පාසල් සහ උපකාරක පන්ති පරිශ්‍ර.
ජූනි 19: සියලුම රාජ්‍ය, පෞද්ගලික ආයතන සහ කර්මාන්තශාලා.
ජූනි 20: පෞද්ගලික නිවාස සහ ඒ අවට පරිශ්‍රයන්.
ඩෙංගු යනු හුදෙක් සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් නොවේ; එය අපේ පාරිසරික හික්මීම උරගා බලන කැඩපතකි. රජයේ වැඩපිළිවෙළට ඔබ්බෙන් ගොස්, පුරවැසියන් ලෙස අප සැම අපේ වගකීම ඉටු කළ යුතු මොහොත එළඹ ඇත.
