*දර ළිප්, වාහන දුම සහ අහිතකර වායු අංශු නිසා කාන්තාවන් අතර පෙනහලු පිළිකා ඉහළට
ගෝලීය සහ දේශීය වායු දූෂණයේ බරපතළකම
ලොව පුරා වසරකට පුද්ගලයන් මිලියන 7ත් 8ත් අතර සංඛ්‍යාවක් වායු දූෂණයේ බලපෑමෙන් අකාලයේ මියයන අතර, ශ්‍රී ලංකාව තුළ ද වසරකට අකල් මරණ 7,000ක් පමණ වාර්තා වන බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය අනාවරණය කරයි. සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධන කාර්යාංශයේ පැවැති මාධ්‍ය හමුවකට එක්වෙමින් සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පරිසර සෞඛ්‍ය සහ වෘත්තීය සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය චාන්දනී විතාන පෙන්වා දුන්නේ වාතයේ පවතින කාබන් මොනොක්සයිඩ්, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ්, නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ් මෙන්ම PM 2.5ට අඩු සියුම් අංශු ශ්වසන මාර්ගය ඔස්සේ පෙනහලුවලට සහ රුධිරයට ඇතුළු වීම මීට ප්‍රධාන හේතුව බවයි.
මෙම අහිතකර වායු අංශු සිරුරට ඇතුළු වීම නිසා ඇදුම, හතිය සහ කල්පවතින පෙනහලු රෝග මෙන්ම හෘදයාබාධ, අංශභාගය සහ පෙනහලු පිළිකා වැනි බරපතළ සංකූලතා ඇතිවීමේ දැඩි අවදානමක් පවතියි.
ගෘහස්ත වායු දූෂණය සහ කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය අවදානම
බාහිර පරිසරයට වඩා ගෘහස්තව සිදුවන වායු දූෂණය පස්ගුණයකින් ඉහළ අගයක් ගන්නා බව වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක දත්ත මගින් තහවුරු වේ. මෙරට බොහෝ නිවෙස්වල ආහාර පිසීම සඳහා දර ළිප් භාවිත කිරීම, දුම පිටවීමට ප්‍රමාණවත් ජනේල හෝ චිමිනි නොමැති සංවෘත කුස්සි පැවැතීම සහ භූමිතෙල් ළිප් භාවිතය මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වී තිබේ.
අතීතයේදී සිගරට් බොන පිරිමින් අතර ප්‍රධාන වශයෙන් වාර්තා වූ පෙනහලු පිළිකා තත්ත්වයන්, වර්තමානයේදී කාන්තාවන් අතර සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත්තේ දර දුමට දීර්ඝකාලීනව නිරාවරණය වීම හේතුවෙන් බව වෛද්‍ය චාන්දනී විතාන වැඩිදුරටත් සඳහන් කළාය.
වායු දූෂණයෙන් සිදුවන බලපෑම පිළිබඳ ප්‍රධාන දත්ත
* ගෝලීය අකල් මරණ (වසරකට): මිලියන 7 - 8 අතර
* ශ්‍රී ලංකාවේ අකල් මරණ (වසරකට): 7,000ක් පමණ
* ගෘහස්ත වායු දූෂණයේ ප්‍රමාණය: බාහිර පරිසරයට වඩා 5 ගුණයකින් වැඩිය
* ප්‍රධාන සෞඛ්‍ය අවදානම්: ඇදුම, හෘදයාබාධ, අංශභාගය, පෙනහලු පිළිකා
බාහිර වායු දූෂණය සහ විසඳුම්
වාහනවලින් පිටවන දුමාරය මෙරට බාහිර වායු දූෂණයට බලපාන ප්‍රධානතම සාධකය වන අතර, කර්මාන්තශාලා විමෝචනයන් සහ ගෙවතුවල අපද්‍රව්‍ය හා කොළරොඩු එළිමහනේ ගිනි තැබීම ද ඊට දැඩි ලෙස දායක වේ. විදුලි සහ සංකර (Hybrid) වාහන භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීම මගින් මෙම තත්ත්වය යම් තරමකට පාලනය කරගත හැකි බව පෙන්නුම් කෙරේ.
කුස්සියේ වාතාශ්‍රය විවෘත වන පරිදි සකස් කරගැනීම, සංවෘත ස්ථානවල භූමිතෙල් ළිප් භාවිතයෙන් වැළකීම සහ එළිමහනේ අපද්‍රව්‍ය ගිනි තැබීම නැවැත්වීම මගින් වායු දූෂණය නිසා සිදුවන සෞඛ්‍ය හානි අවම කරගැනීමට මහජනතාව වගකීමෙන් කටයුතු කළ යුතු බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පරිසර හා වෘත්තීය සෞඛ්‍ය ඒකකයේ ප්‍රජා වෛද්‍ය විශේෂඥ ඉනෝකා සමරවීර ද මෙහිදී අවධාරණය කළාය.
