නඩු ප්‍රමාදයට විසඳුම්, ව්‍යවස්ථාපිත රාමුව සහ මහජන විශ්වාසය සුරැකීමේ අභියෝගය
බ්‍රිතාන්‍යය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර සසඳන පසුබිම
ශ්‍රී ලංකාවේ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සම්බන්ධයෙන් සමාජය තුළ සහ නීති ක්ෂේත්‍රයේ පුළුල් සංවාදයක් නිර්මාණය වී තිබේ. බ්‍රිතාන්‍යයේ අභියාචනා අධිකරණයක නියෝග දීමේ බලතල සහිත නීති නිලධාරිනියක වන ධරණී සමුර්ධිකා, 'Sandeshaya by Saroj' යූටියුබ් නාලිකාව සමඟ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවකදී පෙන්වා දෙන්නේ, බ්‍රිතාන්‍යය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර පවතින අධිකරණමය ක්‍රමවේද සහ පසුබිම් එකිනෙකට වෙනස් වන ආකාරයයි.
බ්‍රිතාන්‍යයේ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස 2022 වසරේදී අවුරුදු 70 සිට 75 දක්වා වැඩි කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී. කෙසේ වෙතත්, එම පියවර ගනු ලැබුවේ කොවිඩ්-19 වසංගතය හමුවේ ගොඩගැසුණු නඩු තදබදය අවම කිරීම සඳහා සකස් කරන ලද පුළුල් මාස්ටර් ප්ලෑන් එකක එක් අංගයක් ලෙසිනි. මාස 6ක කාලයක් පුරා නීතිඥ සංගම්, නීති ප්‍රජාව සහ මහජනතාවගේ අදහස් විමසීමේ ක්‍රියාවලියකින් පසුව එම සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක කර ඇත. එමෙන්ම, අවශ්‍ය වූ නව විනිසුරුවන්ගෙන් විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම මගින් සපයා ගත්තේ 140 දෙනෙකු පමණක් වන අතර, ඉතිරි පිරිස සෘජු නව බඳවා ගැනීම් මගින් පද්ධතියට එකතු කරගෙන තිබේ.
නඩු ගොඩගැසීමේ අර්බුදය සහ සැබෑ විසඳුම්
ලංකාවේ දැනට ලක්ෂ 11කට ආසන්න නඩු ප්‍රමාණයක් ගොඩගැසී ඇති අතර, අපරාධ නඩුවක් අවසන් වීමට වසර 10කට ආසන්න කාලයක් ගතවන බව පැවසෙයි. මෙරට අධිකරණ පද්ධතියේ නඩු ප්‍රමාදයට විසඳුම් සෙවීමේදී, විනිසුරුවන්ගේ විශ්‍රාම වයස පමණක් දීර්ඝ කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවන බවත්, ඒ සඳහා පද්ධතිමය වෙනස්කම් රැසක් අවශ්‍ය වන බවත් නීති විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
පද්ධතිමය පුළුල් කිරීම්:
ජනගහනයට සාපේක්ෂව අධිකරණ සංඛ්‍යාව, නඩු විභාග ශාලා, විනිසුරුවරුන් සහ පරිපාලන කාර්ය මණ්ඩලය ඉහළ නැංවීම.
අනුබද්ධ ආයතන ශක්තිමත් කිරීම:
නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව සහ රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව වැනි ප්‍රධාන ආයතනයන්හි මානව සම්පත සහ තාක්ෂණික පහසුකම් වර්ධනය කිරීම.
පටිපාටික වෙනස්කම්:
බ්‍රිතාන්‍යයේ මෙන් ප්‍රාථමික ලේඛන කැඳවීම් සහ දිනයන් දීර්ඝ කිරීම් වැනි පටිපාටික නියෝග සඳහා නීති නිලධාරීන් යොදාගැනීම මගින් විනිසුරුවරුන්ට තීන්දු ලබාදීමට වැඩි කාලයක් ඉතිරි කරදීම.
තාක්ෂණික යෙදවුම්:
නඩු ගොනු කිරීම් සහ නඩු විභාග සඳහා ඩිජිටල් සහ මාර්ගගත ක්‍රමවේද බහුලව භාවිතයට ගැනීම.
ව්‍යවස්ථාපිත තත්ත්වය සහ මහජන විශ්වාසය
බ්‍රිතාන්‍යයේ විශ්‍රාම වයස සංශෝධනය කිරීම සාමාන්‍ය නීතියක් ලෙස සරල බහුතරයකින් සිදු කළ හැකි වුවද, ශ්‍රී ලංකාවේ විනිසුරුවන්ගේ විශ්‍රාම වයස ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන්ම තහවුරු කර ඇති බැවින් ඊට ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් අවශ්‍ය වේ. මෙවැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියෝගයට ලක්වුවහොත්, විනිසුරුවරුන්ට තමන්ගේම විශ්‍රාම වයස පිළිබඳ නීතිමය තීන්දුවක් දීමට සිදුවීම මගින් 'තමන්ගේ නඩුව තමන්ම ඇසීම' (Conflict of Interest) වැනි සංකීර්ණ නෛතික ගැටලුවක් මතුවීමේ ඉඩක් පවතී. කෙසේ වෙතත්, යම් සංශෝධනයක් ඉදිරියට පත්වන විනිසුරුවරුන්ට පමණක් අදාළ වන පරිදි ගෙන ආවේ නම් මෙවැනි ගැටලුවක් මතු නොවන බව ද පෙන්වා දී ඇත.
හදිසි නීතිමය හෝ ව්‍යවස්ථාපිත සංශෝධනයන් හරහා සිදුවන වෙනස්කම් මගින් අධිකරණය කෙරෙහි ඇති මහජන විශ්වාසයට එල්ල විය හැකි බලපෑම වළක්වා ගැනීම වැදගත් වේ. එබැවින් නීතිඥ සංගම්, විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන් ඇතුළු සමස්ත ප්‍රජාවගේ අදහස් විමසමින්, පද්ධතියේ විනිවිදභාවය සහ මහජන විශ්වාසය සුරකින පුළුල් අධිකරණ ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩපිළිවෙලක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව මතු වී තිබේ.
