ගෝලීය වශයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතින ‘එල් නිනෝ’ (El Niño) දේශගුණික සංසිද්ධිය හේතුවෙන් ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකි දීර්ඝ වියළි කාලගුණය, රටේ ආහාර නිෂ්පාදනයට, වාරිමාර්ග පද්ධතිවලට සහ පානීය ජල සැපයුමට දැඩි තර්ජනයක් එල්ල කර ඇතැයි රජය නිල වශයෙන් හඳුනාගෙන තිබේ.
මේ හේතුවෙන් සිදුවිය හැකි ව්‍යසනයන් වැළැක්වීම සඳහා වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි "හදිසි උපායමාර්ගික සැලසුම්" (Urgent Action Plans) සකස් කරන ලෙස අදාළ සියලුම රාජ්‍ය ආයතන වෙත රජය නියෝග කර ඇත.
ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේදී පසුගියදා පැවැත්වුණු "ආහාර ප්‍රතිපත්ති සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ කමිටු" රැස්වීමේදී අමාත්‍යවරුන්, සෞඛ්‍ය බලධාරීන් සහ කාලගුණ විද්‍යාඥයන් විසින් මේ පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් කරුණු සමාලෝචනය කර තිබේ.
යල කන්නයේ වාරි අර්බුදය සහ පානීය ජල අභියෝගය
මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ඉදිරි යල වගා කන්නය (Yala Season) සඳහා ජලාශවල ප්‍රමාණවත් පරිදි ජලය ගබඩා කර තබා ගැනීම සහ කාලගුණය තවදුරටත් දරුණු වුවහොත් ජනතාවට බාධාවකින් තොරව පානීය ජලය සැපයීම සහතික කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවයි.
දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ වඩාත්ම අවදානමට ලක්වන්නේ මෙරට කෘෂිකර්මාන්තය බැවින්, සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදවලින් බැහැරව විවිධ දරුණු තත්ත්වයන්ට (Scenarios) මුහුණ දිය හැකි පරිදි ආයතන ව්‍යුහය සකස් විය යුතු බව මෙහිදී අවධාරණය කෙරිණි.
රැස්වීම් මෙහෙයවූ අමාත්‍ය වසන්ත සමරසිංහ විසින් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය, කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව, මහවැලි අධිකාරිය සහ වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව යන ප්‍රධාන ආයතන හතර වෙත වහාම විද්‍යාත්මක නිර්දේශ මත පදනම් වූ පුළුල් ක්‍රියාකාරී සැලසුම් සකස් කරන ලෙස උපදෙස් ලබා දී ඇත.
අතීත අත්දැකීම් සහ කල්තියා සැලසුම් කිරීමේ වැදගත්කම
මෑතකාලීනව ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන් 'දිත්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටු ව්‍යසනය මෙන්ම මැදපෙරදිග නොසන්සුන්තාවය නිසා ඇති වූ ආර්ථික බාධාවන් සාර්ථකව කළමනාකරණය කර ගැනීමට හැකි වූ බව සිහිපත් කළ අමාත්‍යවරුන්, එල් නිනෝ අර්බුදය ද කල්තියා සැලසුම් කිරීම (Early Planning) සහ ආයතනික සම්බන්ධීකරණය හරහා ජයගත හැකි බවට විශ්වාසය පළ කළහ.
ස්වභාවික විපත් සියයට සියයක් නිවැරදිව පුරෝකථනය කළ නොහැකි වුවද, පූර්ව ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද සහ විකල්ප සැලසුම් (Contingency Plans) සකස් කර තිබීම මඟින් සිදුවන හානිය අවම කරගත හැකි බව අමාත්‍ය සමරසිංහ වැඩිදුරටත් සටහන් කළේය.
මෙම සූදානම තවදුරටත් දැඩි කිරීම සඳහා ඉදිරි දින කිහිපය තුළ විශේෂඥයන්ගේ සහභාගිත්වයෙන් තවත් විශේෂ තීරණාත්මක රැස්වීමක් කැඳවීමට ද කමිටුව තීරණය කර ඇත.
අදහස සහ යෝජනා :
එල් නිනෝ වැනි ගෝලීය දේශගුණික අවදානමකදී හුදු කමිටු රැස්වීම් සහ වාර්තා සකස් කිරීමෙන් පමණක් ගොවියා හෝ පාරිභෝගිකයා බේරාගත නොහැක. මේ සඳහා ක්ෂේත්‍ර මට්ටමින් පහත ප්‍රායෝගික පියවර වහාම ගත යුතුයි.
1- 'Alternate Wetting and Drying' (AWD) තාක්ෂණය හඳුන්වා දීම:
ඉදිරි යල කන්නයේදී කුඹුරුවලට දිගින් දිගටම ජලය රඳවා තැබීමේ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය වෙනුවට, ජලය 30%ක් පමණ ඉතිරි කරගත හැකි, කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව නිර්දේශ කර ඇති AWD (වරින් වර වියළිම සහ තෙත් කිරීමේ) වාරි තාක්ෂණය ගොවීන්ට වහාම පුහුණු කළ යුතුය.
2- 'Crop Diversification' (බෝග විවිධාංගීකරණය):
ජල හිඟය අධික කලාපවල මෙවර යල කන්නයේදී වී වගාව වෙනුවට, ඉතා අඩු ජල ප්‍රමාණයකින් ඉහළ අස්වැන්නක් සහ ආදායමක් ලබාගත හැකි මුං ඇට, උඳු, තල, බඩඉරිඟු සහ සෝයා බෝංචි වැනි අතිරේක බෝග (Cash Crops) වගා කිරීම සඳහා ගොවීන් ධෛර්යමත් කර බීජ සහ සහන සහතික කළ යුතුය.
3- 'Smart Grid Water Management' (ඩිජිටල් ජල කළමනාකරණය):
ප්‍රධාන ජලාශ සහ වාරි පද්ධතිවල පවතින ජල මට්ටම් සහ වාෂ්පීකරණ වේගය සජීවීව (Real-time) නිරීක්ෂණය කළ හැකි ඩිජිටල් පද්ධතියක් (Sensors & IoT) වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව හරහා ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. එමඟින් කුඹුරුවලට සහ පානීය ජල පවිත්‍රාගාරවලට ජලය මුදා හැරීම කිසිදු නාස්තියකින් තොරව බිංදුවටම ගණනය කර සිදුකළ හැක.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
සබැඳි පුවත් :
සාගර ජලය බොන්න වෙන ලකුණු? - 'එල් නිනෝ' තත්ත්වය ගැන ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට බය හිතෙන කතාවක්
