2024 වසරේදී යුරෝ මිලියන 139ක බදු සහන ලැබූ ශ්‍රී ලංකා අපනයන ක්ෂේත්‍රයට ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ගේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි
යුරෝපා සංගම් ඇගයීම් වාර්තාව සහ ප්‍රධාන නිර්දේශ
ශ්‍රී ලංකාවට හිමිවී ඇති GSP+ (Generalized Scheme of Preferences Plus) විශේෂ වෙළෙඳ බදු සහනයට අදාළව යුරෝපා සංගමය (EU) විසින් සකස් කරන ලද නවතම ඇගයීම් වාර්තාව යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවට සහ කවුන්සිලයට ඉදිරිපත් කර තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාව විසින් අත්සන් කර ඇති ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ට අනුකූලව මානව හිමිකම්, යහපාලනය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් තහවුරු කිරීමේ තත්ත්වය විමර්ශනය කරමින් මෙම නිර්දේශ සකස් කර ඇත.
එම වාර්තාව මගින් අවධාරණය කර ඇති ප්‍රධාන කරුණු අතර, ජාතික සහ ආගමික සුළුතරයන් මෙන්ම LGBTIQ+ ප්‍රජාව ආරක්ෂා වන පරිදි වෙනස්කම් කිරීමට එරෙහි පුළුල් නීති සම්මත කිරීම සහ සමලිංගික සේවනය අපරාධයක් නොවන ලෙස නීති සංශෝධනය කිරීම ඇතුළත් වේ.
ඊට අමතරව, මරණ දඬුවම සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කිරීමේ පියවරක් ලෙස ඊට නිල තහනමක් (Formal Moratorium) පැනවීම, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කර ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල නව නීති සම්පාදනය කිරීම සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස තහවුරු කෙරෙන පරිදි අන්තර්ජාල සුරක්ෂිතතා පනත (Online Safety Act) ප්‍රතිශෝධනය කිරීම හෝ හකුලා ගැනීම ද නිර්දේශ කර ඇත.
යුරෝපා සංගම් GSP+ ඇගයීම් වාර්තාවේ ප්‍රධාන දත්ත
| ප්‍රතිලාභ ලබන වසර: 2017 සිට වර්තමානය දක්වා (ශ්‍රී ලංකාව 3 වන විශාලතම ප්‍රතිලාභියා වේ)
| 2024 බදු සහන වටිනාකම: යුරෝ මිලියන 139ක් (තීරුබදු නිදහස් කිරීම්)
| EU ආනයනවල GSP+ පංගුව: ශ්‍රී ලංකාවෙන් යවන භාණ්ඩවලින් 83.5%ක්ම සහනයට යටත් වේ
| ප්‍රධාන නිර්දේශ: LGBTIQ+ අයිතීන්, මරණ දඬුවම තහනම, PTA/Online Safety Act සංශෝධනය, ළමා විවාහ තහනම
මානව හිමිකම්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවකාශය සහ සමාජීය ආරක්ෂාව
ආරක්ෂක අංශ මගින් සිවිල් සංවිධාන සහ ක්‍රියාකාරීන් වෙත සිදුවන බලපෑම් නතර කිරීම, පොලිස් අත්අඩංගුවේ පසුවන්නන් මියයාම සහ වධහිංසා පැමිණවීම් වැළැක්වීම උදෙසා විධිමත් වගවීමක් ඇති කිරීම කෙරෙහි ද වාර්තාවේ අවධානය යොමු කර ඇත.
එමෙන්ම ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවීය සමානාත්මතාවය තහවුරු කිරීම, ගෘහස්ථ හා ලිංගික හිංසනයන්ට එරෙහිව නීතිය තදින් ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ළමා විවාහ තහනම් කිරීම මගින් ළමා අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත කිරීමේ අවශ්‍යතාව ද එහි පෙන්වා දී තිබේ.
ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27ක් සඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම කෙරෙහි තක්සේරු කරමින් නිකුත් කෙරෙන මෙම වාර්තාව, GSP+ සහනය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වන ද්විපාර්ශ්වික සංවාදයේ (GSP+ Dialogue) ප්‍රධාන මෙවලමක් ලෙස සැලකේ.
ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයට සහ අපනයන ක්ෂේත්‍රයට පවතින වැදගත්කම
2017 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවට නැවත ලබාදුන් GSP+ සහනය යටතේ 2024 වසරේදී පමණක් යුරෝ මිලියන 139ක (රුපියල් බිලියන ගණනක) තීරුබදු නිදහස් කිරීම් ශ්‍රී ලංකාවට හිමිවී ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවෙන් යුරෝපා සංගමයේ වෙළෙඳපොළ වෙත යවනු ලබන සමස්ත භාණ්ඩ අතුරින් 83.5%ක්ම මෙම GSP+ සහනයට යටත් වන අතර, ඇඟලුම් සහ මත්ස්‍ය නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයන් මීට සෘජුවම සම්බන්ධ වේ.
2024 වසරේදී ලබාගත් 68.9%ක GSP+ භාවිත කිරීමේ අනුපාතය (Utilisation Rate) මගින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉදිරියටත් මෙරට ආර්ථිකයට මෙමගින් ඉහළ ප්‍රතිලාභයක් ලබාගත හැකි බවයි.
එබැවින් මෙම නිර්දේශ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා රජය සහ යුරෝපා සංගමය අතර ඉදිරියේදී පැවැත්වෙන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සාකච්ඡා මෙරට අපනයන ක්ෂේත්‍රයේ රැඳී පැවැත්ම උදෙසා අතිශයින් තීරණාත්මක වනු ඇත.
