මැදපෙරදිග කලාපීය නොසන්සුන්තාවය සහ දේශීයව බලපෑ ‘ඩිට්වා’ (Ditwah) සුළි කුණාටුව වැනි බාහිර සාධක හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය 3% දක්වා මන්දගාමී වනු ඇතැයි ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) පුරෝකථනය කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ලංකාවේ විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකමේ (EFF) පස්වන සහ හයවන සමාලෝචන සාර්ථකව නිමා කරමින් ඩොලර් මිලියන 695ක (රුපියල් බිලියන 200කට අධික) නව මූල්‍ය වාරිකය නිදහස් කිරීමට IMF විධායක මණ්ඩලය කටයුතු කර තිබේ. මේ සමඟ ලංකාවට ලැබුණු සමස්ත IMF සහාය ඩොලර් බිලියන 2.4ක් දක්වා ඉහළ යයි.
මෙහි ඇති සුවිශේෂීම තත්ත්වය වන්නේ, සුපුරුදු දැඩි මූල්‍ය සීමා කිරීම් වෙනුවට, පවතින අර්බුදකාරී වාතාවරණය සැලකිල්ලට ගෙන ලංකා රජයට තාවකාලිකව මූල්‍ය ඉලක්ක ලිහිල් කරගැනීමට (Fiscal Flexibility) මූල්‍ය අරමුදල ඉඩ ලබා දීමයි.
බිලියන 91ක සහන මල්ල සහ අස්වැසුම
2025 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 5.4%ක දැවැන්ත ප්‍රාථමික අතිරික්තයක් (Primary Surplus) අත්පත් කරගනිමින් ලංකාව පෙන්වූ විශිෂ්ට මූල්‍ය විනය හේතුවෙන්, රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ පනතේ පවතින විශේෂ "ගැලවීමේ වගන්තියක්" (Escape Clause) භාවිත කිරීමට ආණ්ඩුවට අවස්ථාව ලැබී ඇත. ඒ අනුව, ආර්ථික පීඩනයෙන් බැටකන ජනතාව වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 91.8ක විශේෂ සහන පැකේජයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට IMF එකඟතාව පළ කර තිබේ.
මෙම සහන මල්ල යටතේ අස්වැසුම සමාජ සුභසාධන දීමනා, ධීවර සහ ගොවි ජනතාව සඳහා ඉන්ධන හා පොහොර සහනාධාර මෙන්ම විදුලි බිල සඳහා සහන සැපයීමට ද ආණ්ඩුවට මූල්‍යමය ප්‍රතිපාදන වෙන් කළ හැක.
ඩොලර් මිලියන 2.5ක සයිබර් හොරකමටත් නිදහස් කිරීමක්
මෙම සමාලෝචනයේදී, මෑතකදී මහා භාණ්ඩාගාරයේ සිදුවූ සයිබර් මංකොල්ලය (Cyber Heist) නිසා ඕස්ට්‍රේලියාවට ගෙවීමට තිබූ ඩොලර් මිලියන 2.5ක ණය වාරිකය පැහැර හැරීමේ තාක්ෂණික දෝෂයට ද IMF ආයතනය විසින් විශේෂ නිදහස් කිරීමක් (Waiver of non-observance) ලබා දී ඇත. ඩොලර් සංචිත මිලදී ගැනීමේ වේගය මඳක් බාල වීම බාහිර බලපෑම් නිසා සිදුවූවක් බව මූල්‍ය අරමුදල පිළිගෙන තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, IMF තබා ඇති රතු එළිය පැහැදිලිය. මෙම රුපියල් බිලියන 91.8ක ජනතා සහන මල්ල රුපියල් බිලියන 100 සීමාව නොඉක්මවිය යුතු අතර, එය 2026 සැප්තැම්බර් මාසයෙන් පසු මුළුමනින්ම අවසන් විය යුතුය. ඉන්පසු 2027 වසරේ සිට නැවතත් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2.3%ක මධ්‍යකාලීන ප්‍රාථමික අතිරික්ත ඉලක්කය අනිවාර්යයෙන්ම රැකගත යුතුය. කෙටිකාලීන කම්පන හමුවේ නම්‍යශීලී වුවද, දිගුකාලීන ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ණය තිරසාරභාවය පිළිබඳ කොන්දේසි ලිහිල් නොකරන බව IMF ආයතනය කොළඹ බලධාරීන්ට දැඩිව සිහිපත් කර ඇත.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
