මූල්‍ය විනය, සහනාධාර ප්‍රතිපත්තිය සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කොන්දේසි අතර සමබරතාව රැකගැනීමේ අභියෝගය
මිල සූත්‍රය සහ වත්මන් තීරණයේ පසුබිම
ශ්‍රී ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) විසින් නවතම ඉන්ධන මිල ගණන් නොවෙනස්ව පවත්වා ගැනීමට ගත් තීරණයත් සමඟ, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමඟ එකඟ වී ඇති පිරිවැය ආවරණය වන (Cost-reflective) මිල සූත්‍රය නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වන්නේද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අතර සංවාදයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
මිල සූත්‍රයක මූලික සංකල්පය වන්නේ, ලෝක වෙළඳපොළේ ඉන්ධන මිල ගණන් සහ විදේශ විනිමය අනුපාතවල සිදුවන වෙනස්වීම් සෘජුවම දේශීය සිල්ලර මිලට අනුකූලව ගැලපීමයි. හදිසි සහ අත්තනෝමතික මිල තීරණ වැළැක්වීමත්, ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ මූල්‍ය විනය තහවුරු කිරීමත් මෙකී රාමුවේ ප්‍රධාන අරමුණ විය.
කෙසේ වෙතත්, සංස්ථා සභාපති ශාන්ත රාජකරුණා සඳහන් කර සිටියේ, වත්මන් තත්ත්වය හමුවේ ඔටෝ ඩීසල් ලීටරයකින් රුපියල් 63 සිට 70 දක්වා අලාභයක් සිදුවන බවත්, මහජනතාව සහ සමස්ත ආර්ථිකය ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා එම පිරිවැය දැරීමට පියවර ගෙන ඇති බවත්ය. එසේම, මීට පෙර ගෝලීය වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල පහළ යාමේ වාසිය දැනට පවතින තොග අවසන් වීමෙන් පසු පාරිභෝගිකයාට ලබා දීමට හැකිවනු ඇති බව ද ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
ප්‍රතිපත්තිමය අභියෝගය සහ ඉදිරිපත්වන තර්ක
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තිමය ගැටලු දෙකක් මතුවේ.
මිල අඩුවීමේ වාසිය පැහැර හැරීම:
ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ මිල ගණන් පහළ ගිය අවස්ථාවකදී මිල සූත්‍රයට අනුව පාරිභෝගිකයාට අදාළ සහනය ලබා නොදුන්නේ මන්ද යන්න පළමු ප්‍රශ්නයයි.
සහනාධාර නැවත මතුවීම:
ලෝක වෙළඳපොළේ මිල නැවත ඉහළ යන විට දේශීය මිල ඉහළ නොදමා පවත්වා ගැනීම මගින්, රජය නැවතත් සූත්‍රයෙන් බැහැරව සහනාධාර ලබාදීමේ ප්‍රතිපත්තියකට ගමන් කරන්නේද යන්න දෙවන ප්‍රශ්නයයි.
ආණ්ඩුවේ පාර්ශවයන් තර්ක කරන්නේ, ඩීසල් මිල ඉහළ යාමට ඉඩ නොදී පාලනය කිරීම මගින් ප්‍රවාහන පිරිවැය සහ භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් ඉහළ යාම වැළැක්විය හැකි අතර, එමගින් උද්ධමනය පාලනය කරමින් ජනතාවට සහනයක් සැලසෙන බවයි. කෙසේ වෙතත්, විවේචකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මිල සූත්‍රය තෝරාගත් පරිදි ක්‍රියාත්මක කිරීම මගින් විනිවිදභාවය පළුදු වන අතර, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ ඇති කරගත් ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණවල විශ්වසනීයත්වයට බලපෑම් එල්ල විය හැකි බවයි.
විනිවිදභාවයේ අවශ්‍යතාව
මෙම අර්බුදයට විසඳුමක් ලෙස, ලෑන්ඩඩ් පිරිවැය (Landed Cost), බදු, මෙහෙයුම් වියදම් සහ ආන්තිකයන් ඇතුළත් පූර්ණ මාසික මිල ගණනය කිරීමේ දත්ත මහජනතාව වෙත නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත්කිරීමේ වගකීමක් රජයට පවතී.
එවැනි විනිවිදභාවයකින් යුතු තොරතුරු අනාවරණය කිරීමක් හරහා පමණක්, වත්මන් ඉන්ධන මිල තීරණය වී ඇත්තේ IMF අනුමත පිරිවැය සූත්‍රයට අනුකූලවද, නැතහොත් එයින් බැහැරවූ ප්‍රතිපත්තිමය තීරණයක් මතද යන්න මහජනතාවට පැහැදිලි වනු ඇත.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
The Missing Fuel Price Cut: Is the IMF Formula Being Ignored?
