නැෂනල් ඩෙවලොප්මන්ට් බැංකුවේ (NDB) සිදුවූ රුපියල් බිලියන 13.2ක දැවැන්ත අභ්‍යන්තර වංචාව ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රය කැළඹීමට සමත්ව ඇත. මේ වනවිට විවාදය පවතින්නේ වංචාව ගැන පමණක් නොවේ. ඒ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) අනුගමනය කරන ‘අතිශය ප්‍රවේශම් සහගත’ පිළිවෙත දැන් දැඩි දේශපාලන සහ ආර්ථික විවේචනයට ලක්ව තිබේ.
මහ බැංකුවේ ස්ථාවරය: ස්ථාවරත්වයද? මෘදු බවද?
මහජන පීඩනය තදින්ම එල්ල වුවද, NDB බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය අත්හිටුවීමට හෝ එහි පාලනයට ස්වාධීන නිලධාරියෙකු (Competent Authority) පත් කිරීමට මහ බැංකුව මෙතෙක් පියවර ගෙන නැත. මහ බැංකුවේ තර්කය මුළුමනින්ම තාක්ෂණිකය.
ප්‍රාග්ධන සුරක්ෂිතතාව:
මූල්‍ය හානිය සිදු වුවද, NDB බැංකුව සතු අවම ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා තවමත් නීත්‍යානුකූල මට්ටමක පවතී.
ද්‍රවශීලතා මට්ටම:
බැංකුවේ ද්‍රවශීලතාවය (Liquidity) සුරක්ෂිතය. තැන්පත්කරුවන්ගේ මුදල්වලට කිසිදු අවදානමක් නොමැති බව නියාමකයෝ පවසති.
මහ බැංකුවේ දැක්ම:
මෙවැනි තත්ත්වයකදී අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය එකවරම ඉවත් කිරීමෙන් බැංකු පද්ධතිය අස්ථාවර විය හැකි බව ඔවුන්ගේ මතයයි.
නමුත් පාලන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ වෙනත් කතාවකි. දශකයකට අධික කාලයක් තිස්සේ මහා වංචාවක් සිදුවන තුරු බලා සිටි පාලන ව්‍යුහයක් වෙනස් නොකර තබා ගැනීම, නියාමන දුර්වලතාවයක් බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති.
පාර්ලිමේන්තුවේ ප්‍රශ්න කිරීම් සහ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ගැටලුව
මෑතකදී පැවැති රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභා (COPF) රැස්වීම්වලදී මහ බැංකු නිලධාරීන්ට මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් එල්ල වූයේ දැඩි ප්‍රහාරයකි.
ප්‍රධානතම චෝදනාව:
බැංකුවේ ඇතැම් ගිණුම් අයිතමයන් රුපියල් බිලියන 1.5 සිට බිලියන 12 දක්වා අසාමාන්‍ය ලෙස වර්ධනය වෙද්දී, මහ බැංකුවේ පරීක්ෂකයන්ට එය වසර ගණනාවක් තිස්සේ මගහැරුණේ කෙසේද යන්නයි.
තවත් බරපතළ කරුණක් වන්නේ, මූලික අධිකරණ වෛද්‍ය විගණනයේ (Forensic Audit) ඇතැම් සීමාවන් සකස් කිරීමට වංචාව සිදුවූ NDB බැංකුවටම අවස්ථාව ලැබී තිබීමයි. විමර්ශනයට ලක්වන ආයතනයකටම එහි විමර්ශන සීමාවන් තීරණය කිරීමට ඉඩ දීම මහජන විශ්වාසය බිඳදමන්නක් බව විචාරකයෝ පවසති. කෙසේ වෙතත්, අවසන් තීරණාත්මක බලය තමන් සතු වූ බව පවසමින් මහ බැංකුව එම චෝදනාව ප්‍රතික්ෂේප කරයි.
පනවා ඇති සීමා සහ ජාත්‍යන්තර අවධානය
මහ බැංකුව දැඩි කළමනාකරණ මැදිහත්වීමක් වෙනුවට, NDB බැංකුව වෙත වක්‍ර බාධා කිරීම් කිහිපයක් පනවා ඇත.
* ලාභාංශ ගෙවීම් අත්හිටුවීම (Dividend Freeze).
* අනවශ්‍ය වියදම් සහ ව්‍යාපාරික ව්‍යාප්ති සැලසුම් තාවකාලිකව නැවැත්වීම.
* අභ්‍යන්තර පාලන ක්‍රමවේදයන් ස්වාධීන සමාලෝචනයකට ලක් කිරීම.
ආධාරකරුවන් පවසන්නේ මෙය නීතිමය වශයෙන් ආරක්ෂිත, සමබර පියවරක් බවයි. එහෙත් විවේචකයන්ට අනුව මෙය "කන්දක් විලිලා මී පැටියකු වැදීමක්" වැනිය.
මේ අතර, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) පවා ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය අංශය සමාලෝචනය කරමින්, මෙරට බැංකුවල මෙහෙයුම් අවදානම් කළමනාකරණය සහ මුදල් විශුද්ධිකරණ විරෝධී (AML) පාලනයන් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කර ඇත.
අවසාන වශයෙන්, NDB සිදුවීම හුදෙක් එක් බැංකුවක ප්‍රශ්නයක් නොවේ. එය පද්ධතිමය වශයෙන් වැදගත් මූල්‍ය ආයතනයක මහා පරිමාණ පාලන බිඳවැටීමකදී, ලංකාවේ නියාමකයන් ක්‍රියා කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ අනාගත පූර්වාදර්ශය තීරණය කරන හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකි.
(සටහන : විපුල ගුණසේකර)
මුලාශ්‍රය :
Central Bank Faces Criticism Over Cautious NDB Response
