තත්පරයකින් අඩකදී සිදු වූ මහා කම්පනය
දිවයින පුරා සිදුවූ දැවැන්ත විදුලි බිඳවැටීමට ආසන්නතම හේතුව නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයේ පළමු ජනන ඒකකය හදිසියේ අක්‍රිය වීම බව ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරු (NSO) විසින් මහජන උපයෝගිතා කොමිසමට (PUCSL) භාරදුන් මූලික වාර්තාවේ දැක්වේ.
එදින පෙරවරු 11.43ට මිලිතත්පර 450ක් හෙවත් තත්පරයකින් අඩක කාලයකදී මෙගාවොට් 187ක බලයක් ජාතික පද්ධතියෙන් අහිමි විය.
ක්ෂණිකව ඇති වූ මෙම කම්පනය හමුවේ පද්ධතියේ සමතුලිතතාව මනින සංඛ්‍යාතය (Frequency) හර්ට්ස් 48.75 දක්වා බිඳවැටී, මුළු ජාලයම සම්පූර්ණයෙන්ම අක්‍රිය වීමට ගතවූයේ තත්පර 4.1ක් පමණි.
ආරක්ෂිත පියවර අසාර්ථක වූ හැටි
සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි බිඳවැටීමකදී මුළු රටම අඳුරට යාම වළක්වා ගැනීමට ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක වන හදිසි විසන්ධි කිරීම් පියවර 5ක් (Under Frequency Load Shedding) පද්ධතිය සතුය.
එහෙත් එදින ඇති වූ දැවැන්ත කම්පනය හමුවේ එම ආරක්ෂිත පියවර 5ම එකවර ක්‍රියාත්මක වුවද විදුලි පද්ධතිය බේරාගැනීමට නොහැකි විය.
එම මොහොතේ මුළු රටේම නිපදවූ විදුලි ධාරිතාවෙන් 40%කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් (මෙගාවොට් 449.2ක්) ක්ෂණිකව විසන්ධි විය. මෙම කම්පනය දරාගත නොහැකිව වික්ටෝරියා, කොත්මලේ, රන්දෙනිගල, සමනලවැව සහ ලක්ෂපාන යන ප්‍රධාන ජලවිදුලි බලාගාරද ස්වයංක්‍රීයව අක්‍රිය වූයේ ඒවායේ ආරක්ෂක පද්ධති ක්‍රියාත්මක වීමෙනි.
පැය පහක මෙහෙයුමකින් යළි එළිය ලැබීම
සිදුවීමෙන් පසු මහවැලි, ලක්ෂපාන, සමනලවැව/දකුණ සහ කොළඹ යන කලාප 4ක් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් විදුලි පද්ධතිය යළි පණගැන්වීමේ හදිසි මෙහෙයුම ක්‍රියාත්මක කෙරිණි.
ජලවිදුලි බලාගාර සහ කැළණිතිස්ස බලාගාරය යොදාගනිමින් ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට පියවර ගැනිණි.
සවස 4.58 වන විට සියලු ප්‍රධාන උපපොළවල් යථා තත්ත්වයට පත් කළ අතර, සමස්ත සම්ප්‍රේෂණ පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට පැය 5යි මිනිත්තු 15ක කාලයක් ගතවිය. යුගදනවි බලාගාරයේ අතිරේක පද්ධතියක ඇති වූ දෝෂයක් නිසා එහි ජනන කටයුතු ප්‍රමාද වීම යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමේ මෙහෙයුමට යම් බාධාවක් විය.
නොවිසඳුණු අභිරහස
විදුලිය විසන්ධි වීමට මුලපිරූ අවස්ථාව නොරොච්චෝලේ පළමු ඒකකය බව හඳුනාගත්තද, එම ඒකකය මෙලෙස ක්ෂණිකව ක්‍රියා විරහිත වීමට මුල් වූ සැබෑ කාර්මික දෝෂය කුමක්ද යන්න මෙතෙක් තහවුරු කර නොමැත.
ස්වාධීන ඉංජිනේරු නිරීක්ෂණ අනුව, මෙම හදිසි විසන්ධි වීමට මුල් වූ නිශ්චිත හේතුව ඉදිරියේදී නිකුත් කිරීමට නියමිත පූර්ණ තාක්ෂණික විගණන වාර්තාවෙන් අනාවරණය විය යුතුය.
මූලාශ්‍රය :
Daily Mirror වාර්තාව: What triggered Sri Lanka’s islandwide power failure on October 17?