විදේශ සේවකයන්ගේ ප්‍රේෂණ සහ ස්ටාර්ටප් ව්‍යාපාර සඳහා බ්ලොක්චේන් (Blockchain) තාක්ෂණය යොදාගැනීමේ සූදානමක්.
සිංගප්පූරු සහ හොංකොං මොඩලයට වැඩේ කරන්න ප්ලෑන් කරද්දී, සයිබර් වංචා ගැන ආර්ථික අංශවලින් තවමත් අවිශ්වාසයක්.
ශ්‍රී ලංකාව මෙතෙක් කල් ක්‍රිප්ටෝ මුදල් (Cryptocurrency) සහ ඩිජිටල් වත්කම් කෙරෙහි දැක්වූ දැඩි ගතානුගතික ප්‍රතිපත්තිය මුළුමනින්ම වෙනස් කරමින්, ඒවා නීත්‍යානුකූලව නියාමනය කිරීමේ (Regulatory pathways) ඓතිහාසික හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට රජය අවතීර්ණ වී තිබේ. ඩිජිටල් ආර්ථිකය පිළිබඳ අමාත්‍යාංශය සහ ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය සභා කොමිෂන් සභාව (SEC) ඒකාබද්ධව වර්චුවල් වත්කම්වල පවතින අවස්ථා සහ අවදානම් පිළිබඳව විශේෂ අධ්‍යයනයක් මේ වන විට ආරම්භ කර ඇත.
මීට පෙර ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) නිරන්තරයෙන්ම මහජනතාවට අනතුරු ඇඟවූයේ ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වලට කිසිදු නීතිමය ආරක්ෂාවක් නොමැති බවත්, ඒවා සයිබර් වංචා සහ නීතිවිරෝධී ජාවාරම්වලට යොදාගත හැකි බවත්ය.
මහ බැංකුව සහ කොටස් වෙළඳපොළ එකම මේසයකට
කෙසේ වෙතත්, ක්‍රිප්ටෝ තහනම් කර තිබුණ ද ලාංකික තාරුණ්‍යය රහසිගත ක්‍රම (P2P Networks) සහ විදේශීය ගිණුම් හරහා බිට්කොයින් (Bitcoin) වැනි මූල්‍ය වෙළඳපොළවල් සමඟ දිගින් දිගටම ගනුදෙනු කළහ. මේ නිසා විශාල විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් රජයේ පාලනයෙන් බැහැරව පිටතට ගලා ගියේය.
මේ තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා මෑතකදී පැවැත්වුණු විශේෂ දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහනකට මහ බැංකුව, කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ (CSE) සහ ඩිජිටල් අමාත්‍යාංශයේ ඉහළම නිලධාරීන් සහභාගී වූහ. එහිදී ඩිජිටල් වත්කම් ගබඩා කරන ක්‍රම, ආරක්ෂිත වෙළඳපොළ පද්ධතීන් සහ බ්ලොක්චේන් (Blockchain) තාක්ෂණය හරහා විදේශයන්හි සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ ශ්‍රමික ප්‍රේෂණ (Remittances) කඩිනමින් සහ අඩු වියදමකින් ලංකාවට එවීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳව දීර්ඝ ලෙස උපදෙස් ලබාගෙන තිබේ.
සිංගප්පූරු මොඩලය සහ ඉදිරි අභියෝගය
ආසියාවේ ප්‍රමුඛ මූල්‍ය කේන්ද්‍රස්ථාන වන සිංගප්පූරුව සහ හොංකොං වැනි රටවල් ක්‍රිප්ටෝ තාක්ෂණය තහනම් නොකර, දැඩි නීතිමය රාමුවක් යටතේ නියාමනය කරමින් බිලියන ගණනක ආයෝජන සහ තාක්ෂණික සමාගම් තමන්ගේ රටවලට ඇදගන්නා ආකාරය ලංකාවේ නිලධාරීන්ගේ විශේෂ අවධානයට ලක්ව ඇත. ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු රට ඩිජිටල් පරිවර්තනයකට ලක් කිරීමට වත්මන් රජය උත්සාහ කරන මොහොතක, නවතම ස්ටාර්ටප් (Startup) ව්‍යාපාර සඳහා අරමුදල් සෙවීමට ද මෙම ක්‍රමය යොදාගත හැක.
ආර්ථික විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ රජය තවමත් නිල නියාමන පනතක් (Regulatory proposal) ඉදිරිපත් කර නොමැති වුවද, SEC සහ ඩිජිටල් අමාත්‍යාංශය එක්ව කරන මෙම මූලික වැඩපිළිවෙළ හරහා ලංකාව ලෝක ඩිජිටල් ආර්ථිකයේ ක්‍රියාකාරී කොටස්කරුවෙකු වීමට මඟ පෑදෙන බවයි. කෙසේ වෙතත්, පාරිභෝගිකයන් වංචාවලින් ආරක්ෂා කරගන්නා ගමන්ම තාක්ෂණික නවෝත්පාදනයන්ට ඉඩ දීම වත්මන් බලධාරීන් ඉදිරියේ ඇති ලොකුම සූදුව වනු ඇත.
අදහස් සහ යෝජනා :
ලංකාව තුළ ක්‍රිප්ටෝ සහ ඩිජිටල් වත්කම් නියාමනය සාර්ථකව සහ සුරක්ෂිතව සිදුකිරීම සඳහා රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය.
1- 'Drafting a Crypto-Asset Safety and Licensing Act' (ඩිජිටල් වත්කම් බලපත්‍ර පනතක් හැදීම):
ක්‍රිප්ටෝ ගනුදෙනු මුළුමනින්ම නිදහස් නොකර, ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන ජාත්‍යන්තර හෝ දේශීය ක්‍රිප්ටෝ එක්ස්චේන්ජ් (Cryptocurrency Exchanges) සඳහා දැඩි බලපත්‍ර ක්‍රමයක් හඳුන්වා දිය යුතුය. එහිදී පාරිභෝගිකයන්ගේ මුදල් සොරකම් කිරීම වැළැක්වීම සඳහා බැංකු සුරැකුම් ඇපකර (Asset backing reserves) තැන්පත් කිරීම අනිවාර්ය කළ යුතුය.
2- 'Launching a Blockchain-Based Remittance Channel' (බ්ලොක්චේන් ප්‍රේෂණ නියමු ව්‍යාපෘතියක් ඇරඹීම):
සමස්ත වෙළඳපොළටම ක්‍රිප්ටෝ විවෘත කිරීමට පෙර, මැදපෙරදිග සහ කොරියාවේ සිටින ශ්‍රී ලාංකික සේවකයන්ට ඉතා අඩු සේවා ගාස්තුවකට බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණය ඔස්සේ සෘජුවම ලංකාවේ බැංකුවලට මුදල් එවිය හැකි "නියමු ඩිජිටල් ප්‍රේෂණ පද්ධතියක්" (Pilot Blockchain Remittance Project) මහ බැංකුවේ අධීක්ෂණය යටතේ වහාම ඇරඹිය යුතුය. එමඟින් උණ්ඩියල් ජාවාරම 90%කින් නැති කළ හැක.
3- 'Establishing a Cyber-Financial Crime Task Force' (ඩිජිටල් මූල්‍ය අපරාධ මර්දන බලකායක් පිහිටුවීම):
ඩිජිටල් වත්කම් නීත්‍යානුකූල කිරීමත් සමඟ අන්තර්ජාල මූල්‍ය වංචා (Phishing/Scams) සහ මුදල් විශුද්ධිකරණය (Money Laundering) ඉහළ යා හැක. එය වැළැක්වීම සඳහා SEC, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකය (FIU) සහ ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ සයිබර් අපරාධ අංශය ඒකාබද්ධ කරමින් "විශේෂ මූල්‍ය තාක්ෂණ අපරාධ විමර්ශන බලකායක්" (FinTech Crime Task Force) වහාම ස්ථාපිත කළ යුතුය.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
From Crypto Warnings to Regulation: Sri Lanka Reconsiders
