තත්පර 30න් ඇණහිටි ජාතික විදුලිබල පද්ධතිය
පසුගිය ඔක්තෝබර් 17 වැනි සෙනසුරාදා පෙරවරු 11.43ට පමණ රට පුරා එකවර විදුලිය විසන්ධි විය. ජාතික පද්ධති මෙහෙයුම්කරු (NSO) වාර්තා කරන අන්දමට, අසාමාන්‍ය තත්ත්වයක් යටතේ එක් ජනන යන්ත්‍රයක් පද්ධතියෙන් විසන්ධි වීමෙන් තත්පර 30ක් ඇතුළත සමස්ත ජාලයම කඩා වැටී තිබේ.
තනි ජනන යන්ත්‍රයක ගැටලුවක් මුළු දිවයිනටම බලපාන අන්දමේ සම්පූර්ණ බිඳවැටීමකට තුඩු නොදිය යුතු බව විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති. පසුගිය වසර ගණනාව පුරා ජාතික පද්ධති කළමනාකරණය ශක්තිමත් කිරීමට සැලකිය යුතු ආයෝජන සිදුකර තිබියදී මෙවැනි සිදුවීමක් වාර්තා වීම අවධානයට ලක්විය යුත්තකි.
කෝටි ගණනක පාඩුව සහ වගවීමේ අර්බුදය
හිටපු විදුලිබල අමාත්‍ය පාඨලී චම්පික රණවක නිකුත් කළ ප්‍රකාශයක දැක්වෙන්නේ, මෙම හදිසි බිඳවැටීම හේතුවෙන් විදුලිබල ආයතනවලට පමණක් රුපියල් මිලියන 400කට අධික සෘජු පාඩුවක් සිදුව ඇති බවයි. කර්මාන්ත සහ ව්‍යාපාර අඩාල වීම හරහා සමස්ත ආර්ථිකයට සිදුවූ බලපෑම මීට වඩා බෙහෙවින් පුළුල් විය හැකි බව ඔහු සඳහන් කරයි.
2019 වසරේ සිට ක්‍රියාත්මක පද්ධති පාලන මධ්‍යස්ථානයේ ක්‍රියාකාරිත්වය, අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක වූයේද යන්න සහ පද්ධති ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණයන්හි කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳව විනිවිදභාවයකින් යුතු ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය යුතු බවට ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් වෙමින් පවතී.
නොරොච්චෝලය, සූර්ය බලය සහ ගැටෙන මත
බිඳවැටීමට හේතුව සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට විවිධ අදහස් පළවෙමින් තිබේ. විදුලිබල අමාත්‍ය අනුර කරුණාතිලක මධ්‍යම කඳුකරයේ බලාගාරයක පෙර දින නිරීක්ෂණය වූ තාක්ෂණික දෝෂයක් පිළිබඳව සඳහන් කරද්දී, පද්ධතිය තුළ සූර්ය බලශක්ති සැපයුම ඉහළ මට්ටමක පැවතීම බලපෑ හැකි බවටද අනුමාන පළවේ.
මේ අතර, මෙගාවොට් 810ක ධාරිතාවකින් යුත් නොරොච්චෝල ලක්විජය ගල් අඟුරු බලාගාරය යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමට දින කිහිපයක් ගතවන බව බලධාරීහු ප්‍රකාශ කරති. මෙවැනි දැවැන්ත බලාගාර මත පමණක් අධික ලෙස යැපීමේ අවදානම සහ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය කළමනාකරණය සඳහා නවීන තාක්ෂණය යොදාගැනීමේ අවශ්‍යතාව මෙමගින් මනාව පැහැදිලි වේ.
කඩිනම් ප්‍රතිසංස්කරණවල අවශ්‍යතාව
2025 පෙබරවාරි 9 වැනිදා සිදුවූ පද්ධති බිඳවැටීම පිළිබඳව නිසි පසු විපරමක් සිදුනොවීමේ ඌනතාවද මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ. ඉදිරියේදී මෙවැනි අර්බුද වළක්වා ගැනීමට නම් දෝෂය හඳුනාගැනීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, පද්ධතියේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සහ නඩත්තු ප්‍රමිතීන් ඉහළ නැංවිය යුතුය.
රටක බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවය ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට සෘජුවම බලපාන්නකි. එම නිසා තාක්ෂණික පරීක්ෂණ වාර්තා කඩිනමින් ප්‍රසිද්ධියට පත්කර, අවශ්‍ය පද්ධති ප්‍රතිසංස්කරණ නිශ්චිත කාලරාමුවක් තුළ ක්‍රියාත්මක කිරීම බලධාරීන්ගේ ප්‍රමුඛ වගකීමකි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි :
Lanka News Report on Blackout and Grid Accountability
Sunday Times - Total Blackout: Fifth in Six Years
මෙම විදුලිබල පද්ධතියේ හදිසි බිඳවැටීමට බලපෑ තාක්ෂණික පසුබිම සහ ඉංජිනේරුමය හේතු සාධක සරලව තේරුම් ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල පද්ධතිය කඩාවැටීම පිළිබඳ තාක්ෂණික විග්‍රහය පහත සබැඳිය වෙත පිවිස නැරඹිය හැකිය.