ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මූලස්ථානය වන කොළඹ ජනරජ ගොඩනැඟිල්ලෙන් අතිශය විමසිලිමත් විය යුතු පරිපාලනමය හා සංස්කෘතික ගැටලුවක් අනාවරණය වී තිබේ.
විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රධාන ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡා ශාලාවේ නිල ඡායාරූප පසුබිම ලෙස භාවිත වන දැවැන්ත ඓතිහාසික සිතුවම නිල භාරකාරත්වයෙන් අතුරුදන්ව ඇති බව අභ්‍යන්තර නිරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වේ.
එම ස්ථානයේ දැනට ප්‍රදර්ශනය වන්නේ පැන්සල් ඉරි සහ ව්‍යාජ අත්සනක් සහිත, ඉතා පහත් මට්ටමේ ආධුනික ඇක්‍රිලික් අනුරුවකි.
ජපානය, ඉරානය ඇතුළු රටවලින් මෙරටට පැමිණි විදේශ අමාත්‍යවරුන් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නියෝජිතයන් ශ්‍රී ලංකා විදේශ අමාත්‍යවරයා සමඟ පෙනී සිටි නිල ඡායාරූපවල පසුබිමේ රැඳී තිබුණේ මෙම ව්‍යාජ සිතුවමයි.
ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර්ගේ ඓතිහාසික දැක්ම
මෙරට පැවති සිවිල් යුද්ධය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ ගැඹුරු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පදනම සහ සම්භාව්‍ය උරුමය ජාත්‍යන්තරයට හුවා දැක්වීම සඳහා දිවංගත විදේශ අමාත්‍ය ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර් මහතා 1997 දී සුවිශේෂී පියවරක් ගත්තේය.
ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළමු සියවසේදී භාතිකභය රජුගේ පාලන සමයේ රෝමයේ ක්ලෝඩියස් අධිරාජ්‍යයා හමුවට ගිය ලාංකේය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත පිරිස සංකේතවත් කරමින්, ප්‍රවීණ කලාකරු දේශබන්ධු ස්ටැන්ලි කිරින්දේ ලවා 'Embassy to Rome' දැවැන්ත තෙපියන් සිතුවම නිර්මාණය කරවූයේ ඒ අනුවය.
වසර ගණනාවක් නිල ලේඛන, රාජ්‍ය දිනපොත් සහ නිදහසේ 50 වන සංවත්සර ප්‍රකාශනවල නිල මුහුණුවර වූ මෙම සිතුවම තෙතමනය හා කෘමි හානි හේතුවෙන් ක්ෂය වීමට පටන් ගත්තේය.
ඒ අනුව 2009 ඔක්තෝබරයේදී කලා සංරක්ෂණ ශිල්පී සර්බ්ජිත් කෞර් මහත්මියගේ මෙහෙයවීමෙන් සවිස්තරාත්මක විද්‍යාත්මක සංරක්ෂණයක් සිදු කර, ආරක්ෂිත වීදුරු හා වායුසමනය සහිත කාමරයක එය තැන්පත් කෙරිණි.
මුල් සිතුවම - “The World of Stanley Kirinde” කෘතිය (පිටු. 284–285) thersq.org හරහා
අමාත්‍ය නිල නිවසට රැගෙන යාම සහ අතුරුදන් වීම
පසුකාලීනව අමාත්‍යාංශ කාමර වෙන්කිරීම් වෙනස් වීමත් සමඟ කලා කෘතියේ සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ ආයතනික අවධානය බිඳ වැටුණි.
හිටපු විදේශ අමාත්‍ය මංගල සමරවීර මහතාගේ ධුර කාලයේදී මෙම සිතුවම ජනරජ ගොඩනැඟිල්ලෙන් ඉවත් කර, කොළඹ 07 ස්ටැන්මෝර් ක්‍රෙසන්ට් හි පිහිටි අමාත්‍ය නිල නිවස වෙත රැගෙන ගොස් තිබේ.
එම නිල නිවසේ පැවති හමුවීම්වල ඡායාරූප පසුබිම්වල මෙම මුල් කෘතිය නිසැකවම පැවති බවට ලේඛනගත සාක්ෂි පවතී.
ඉන් අනතුරුව සිදුවූ නිල නිවාස ප්‍රතිසංස්කරණ හා භාරදීම් අතරතුර මුල් සිතුවම අතුරුදන්ව ඇති අතර, පසුව අමාත්‍යාංශය වෙත නැවත රැගෙන විත් ඇත්තේ මුල් කෘතිය නොවන බව පරිපාලන නිලධාරීන්ගේ අවධානයට ලක්ව නොතිබිණි.
ව්‍යාජය හෙළිදරව් වූ තාක්ෂණික සාක්ෂි
2024 මැයි මාසයේදී ඉතාලියේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති ලෙස පත්වීමට නියමිතව සිටි ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු, රෝමයේ තානාපති කාර්යාලයේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා මෙහි උසස් තත්ත්වයේ ඡායාරූපයක් ගැනීමට පැමිණි අවස්ථාවේදී මෙම වෙනස හඳුනාගත්තේය.
විශේෂඥ නිරීක්ෂණ සහ ලේඛනගත සාක්ෂි අනුව තහවුරු වූ කරුණු මෙසේය:
| තෙල් සායම් වෙනුවට ඇක්‍රිලික්: ස්ටැන්ලි කිරින්දේ ශිල්පියා භාවිත කළ සම්භාව්‍ය තෙල් සායම් වෙනුවට මෙහි ඇත්තේ බාල ඇක්‍රිලික් තීන්ත ආලේපයකි. යටින් ඇඳි පැන්සල් ඉරි පවා මතුපිටට පෙනෙන්නට තිබේ.
| වර්ණ සහ රූප විකෘති වීම: මුල් සිතුවමේ කොළ පැහැයෙන් තිබූ ලාංකික නියෝජිතයාගේ සරම මෙහි දීප්තිමත් නිල් පැහැයෙන් වර්ණ ගන්වා ඇති අතර, රෝම බඳුනේ හැඩතල සහ මිනිස් රූපවල පෙනුම අසම්පූර්ණ මට්ටමක පවතී.
| ව්‍යාජ ලෙස වයස්ගත කිරීම: චිත්‍රය පැරණි බව පෙන්වීම සඳහා අනුරුව නිර්මාණය කළ පුද්ගලයා විසින් සුදු තීන්ත බිංදු මගින් කුරුලු අසූචි සලකුණු කෘතිමව මතුපිට මවාපා ඇත. නමුත් 2009 සංරක්ෂණයේදී එම සියලු සලකුණු මුල් කැන්වසයෙන් රසායනිකව ඉවත් කර මුද්‍රා තබා තිබුණි.
| ව්‍යාජ අත්සන සහ වෙනස් රෙදි කඩ: ස්ටැන්ලි කිරින්දේ ශිල්පියාගේ සිංහල අත්සනෙහි අක්ෂර රටාව අනුකරණය කරමින් ව්‍යාජ ලෙස යොදා ඇති අතර, 2009 දී යෙදූ කිසිදු සංරක්ෂණ පැලැස්තරයක් මෙම නව කැන්වසය පිටුපස දක්නට නැත.
වර්තමාන සිතුවම, මුල් සිතුවම හා දක්වන වෙනස්කම් - thersq.org හරහා
මාස හයක නිහඬතාව සහ ආයතනික වගකීම
මෙම බරපතල අනාවරණය සම්බන්ධයෙන් පිටු හයක රහස්‍ය තාක්ෂණික වාර්තාවක් 2024 මැයි 08 දින විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයා වෙත නිල වශයෙන් භාර දී තිබේ.
කැන්වසය ගලවා පරීක්ෂා කිරීම, සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්‍යාලය හා ජෝර්ජ් කීට් පදනම ඇතුළු ආයතනවල ස්වාධීන කලා විද්වත් මණ්ඩලයක් කැඳවීම සහ මුල් සිතුවම සොයා ගැනීමට අපරාධ පරීක්ෂණ අංශ වෙත සිද්ධිය යොමු කිරීම එම වාර්තාවේ ප්‍රධාන නිර්දේශ විය.
අදාළ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කර මාස හයකට අධික කාලයක් ගතවී ඇතත්, ව්‍යාජ සිතුවම තවමත් නිල සාකච්ඡා ශාලාවේ ප්‍රදර්ශනය වන අතර කිසිදු විධිමත් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ වී නොමැති බව වාර්තා වේ.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතාවල අභිමානය රැඳි මෙම ඓතිහාසික ජාතික උරුමයට සිදුවූයේ කුමක්දැයි සෙවීම කඩිනම් ආයතනික වගකීමකි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර:
The Republic Square (RSQ) පුවත් විමර්ශනය:
Foreign Ministry Bilateral Room Displays Forged Painting for Visiting Dignitaries as 1997 Original Vanishes
චිත්‍ර ශිල්පියා සහ සිතුවමේ පසුබිම පිළිබඳ ලේඛනගත තොරතුරු: The World of Stanley Kirinde (ආචාර්ය සිංහරාජා තම්මිට-දෙල්ගොඩගේ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථය, පිටු 284–285).