කච්චතිව් දූපතෙන් ඔබ්බට ගිය පෝක් සමුද්‍ර සන්ධියේ අර්බුදය ගැන මිලින්දගෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්

ඉන්දියාවේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා මහකොමසාරිස් මෙන්ම පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ (Pathfinder Foundation) නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ ‘ද ප්‍රින්ට්’ (ThePrint) වෙබ් අඩවියට විශේෂ ලිපියක් ලියමින් පෙන්වා දෙන්නේ, දේශපාලන වාසි තකා කච්චතිව් ප්‍රශ්නය නැවත නැවත මතු කිරීමෙන් දෙරටේ මුහුදු සීමාවේ පවතින මූලික ගැටලුව යටපත් වන බවයි.

ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අවධානය සහ සැබෑ යථාර්ථය

1974 සහ 1976 වසරවල අත්සන් තැබූ ඉන්දු-ලංකා සමුද්‍රීය ගිවිසුම් අභියෝගයට ලක් කරමින් ගොනු කර ඇති පෙත්සම් කිහිපයක් මේ වන විට ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ විභාග වෙමින් පවතී. එම ගිවිසුම් නැවත විවෘත කිරීමට තම රජයේ අදහසක් නොමැති බවත්, ධීවරයන් පිළිබඳ ගැටලු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමින් විසඳා ගැනීමට කටයුතු කරන බවත් ඉන්දීය මධ්‍යම රජය අධිකරණයට දැනුම් දී ඇත.

මුහුදු පත්ල හූරන 'බොටම් ට්‍රෝලින්' විනාශය

මිලින්ද මොරගොඩ සිය විග්‍රහයේදී පෙන්වා දෙන්නේ මේ අර්බුදයේ හදවත බඳු සාධකය පතුල හූරා දැල් එළීම හෙවත් 'බොටම් ට්‍රෝලින්' (Bottom Trawling) ක්‍රමය බවයි.

බරැති යකඩ රෝලර් සහිත දැල් මුහුදු පතුල දිගේ ඇදගෙන යාමෙන් මත්ස්‍ය බිත්තර, කොරල්පර සහ සාගර පැළෑටි සහමුලින්ම විනාශ වී යයි. ඉන්දීය මුහුදු සීමාවේ මත්ස්‍ය අස්වැන්න අඩුවීමට ප්‍රධාන හේතුව මෙයයි.

මේ හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ධීවර ජනතාව දැඩි අසීරුතාවකට පත්ව සිටිති.

1995 දී මෙට්‍රික් ටොන් 35,000ක්ව පැවති උතුරු පළාතේ වාර්ෂික මත්ස්‍ය අස්වැන්න 2023 වන විට මෙට්‍රික් ටොන් 17,000 දක්වා අඩකින් පහත වැටී තිබේ.

කච්චතිව් මත පදනම් වූ සාගර පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක්

ශ්‍රී ලංකාව පසුගිය වසර පනහ මුළුල්ලේම කච්චතිව් සම්බන්ධයෙන් නීතිමය සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සීමාවන් තුළ ඉතා සංයමයෙන් කටයුතු කළද, දූපත සාධනීය අරමුණක් සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට මෙතෙක් පියවර ගෙන නොමැති බව මිලින්ද මොරගොඩ පවසයි.

මේ සඳහා පාත්ෆයින්ඩර් පදනම මීට පෙර ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවක් ඔහු යළිත් සිහිපත් කරයි.

* සාගර පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක්: ජාතික ජලජ සම්පත් පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන නියෝජිතායතනය (NARA), ධීවර දෙපාර්තමේන්තුව සහ ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල එක්ව කච්චතිව් දූපතේ සාගර පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවීම.

* පරිසර නිරීක්ෂණය: එමගින් පෝක් සමුද්‍ර සන්ධියේ ජෛව විවිධත්වය, මත්ස්‍ය ප්‍රජනන රටා සහ ට්‍රෝලර් ක්‍රමයෙන් සිදුවන හානිය විද්‍යාත්මකව අධ්‍යයනය කිරීම.

* තාක්ෂණික පහසුව: සූර්ය බලශක්තිය සහ මුහුදු ජලය පිරිපහදු කිරීමේ (desalination) නවීන තාක්ෂණය නිසා මෙවැනි පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් ඉදිකිරීම දැන් ඉතා පහසු කටයුත්තකි.

ගැටුම වෙනුවට විද්‍යාත්මක සහයෝගීතාව

ඉන්දීය ධීවරයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, බෝට්ටු රාජසන්තක කිරීම සහ ඉන්පසු ඉන්දීය පාර්ශ්වයෙන් කෙරෙන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බලපෑම් මත ඔවුන් නිදහස් කිරීම යන සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයෙන් මේ ගැටලුවට ස්ථිර විසඳුමක් නොලැබේ.

පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය යනු දේශපාලන දේශසීමා නොහඳුනන, බෙදාහදාගත් ස්වභාවික පද්ධතියකි. දෙරටේම ස්වෛරීභාවයට හෝ නීතිමය ස්ථාවරයන්ට හානියක් නොවන පරිදි, විනාශකාරී ට්‍රෝලර් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් නතර කර සාම්ප්‍රදායික ධීවර ජීවනෝපායන් රැකගැනීමට ඒකාබද්ධ විද්‍යාත්මක වැඩපිළිවෙළක් ක්‍රියාත්මක කිරීම කාලීන අවශ්‍යතාව බව මිලින්ද මොරගොඩ අවධාරණය කරයි.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:

ThePrint - India and Sri Lanka must move beyond Katchatheevu to save the Palk Bay

Pathfinder Foundation - Strategic Studies on India-Sri Lanka Maritime Cooperation