අපනයන ආදායම 24%කින් ඉහළට ගියත් මත්ස්‍ය අස්වැන්නේ අඩුවක් ගැන පර්යේෂණ
ශ්‍රී ලංකාවේ ධීවර ක්ෂේත්‍රය මේ වන විට පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ සහ නවීකරණ වැඩපිළිවෙළක් සමගින් නව පිබිදීමකට ප්‍රවේශ වෙමින් සිටියි. කෙසේ වෙතත්, එම සුබවාදී ප්‍රවණතාවන්ට සමගාමීව ස්වභාවික සම්පත් කළමනාකරණය, ආපදා හානි ප්‍රතිසංස්කරණය සහ රාජ්‍ය ආයතනික ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය ආශ්‍රිත ප්‍රායෝගික අභියෝග රැසක්ද ක්ෂේත්‍රය හමුවේ මතුව පවතින බව නවතම දත්ත පෙන්වා දෙයි.
ධීවර ප්‍රජාව මුහුණ දෙන අවදානම් අවම කිරීම රජයේ ප්‍රමුඛතාවක් බවට පත්ව ඇති අතර, ඒ යටතේ ජාතික ධීවර රක්ෂණ ක්‍රමයක් හඳුන්වා දීමට පියවර ගෙන තිබේ. ඊට අමතරව ඒකාබද්ධ ධීවර විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයක් 2026 වසර අවසන් වීමට පෙර ක්‍රියාවට නැංවීමට සැලසුම් කර ඇත. අයහපත් කාලගුණික බලපෑම්, යාත්‍රා හා උපකරණ හානිවීම් මෙන්ම සේවා හැකියාව අහිමිවීම් හමුවේ පීඩාවට පත්වන ධීවර පවුල්වල ජීවනෝපාය සුරක්ෂිත කිරීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණයි.
අස්වැන්න අඩුවීම සහ නාරා පර්යේෂණ
සමාජ ආරක්ෂණ ජාලය ශක්තිමත් කෙරෙමින් පැවතුණද, සාම්ප්‍රදායික ධීවර ප්‍රජාව සිය මත්ස්‍ය අස්වැන්නේ යම් පහත වැටීමක් වාර්තා කර ඇත. මේ හේතුවෙන් ධීවර අමාත්‍යාංශය සහ ජාතික ජලජ සම්පත් පර්යේෂණ හා සංවර්ධන නියෝජිතායතනය (NARA) ඒකාබද්ධව පුළුල් විද්‍යාත්මක ඇගයීමක් ආරම්භ කර තිබේ.
එල් නිනෝ (El Niño) ඇතුළු ගෝලීය සාගර උෂ්ණත්ව සහ පාරිසරික විචල්‍යතාවන් නිසා මත්ස්‍ය සංක්‍රමණ රටාවන්හි සිදුව ඇති වෙනස්කම් මෙහිදී විශේෂ අවධානයට ලක්ව ඇත. දිගුකාලීන සමුද්‍රීය සම්පත් සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කර ගැනීම ක්ෂේත්‍රයේ අනාගත පැවැත්මට තීරණාත්මක සාධකයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
අපනයන ආදායමේ ගුණාත්මක වර්ධනය
සමුද්‍රීය අභියෝග මධ්‍යයේ වුවද, 2026 ජනවාරි සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ මෙරට මුහුදු ආහාර අපනයන ආදායම 24.52% ක කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් සටහන් කර ඇත. විශේෂයෙන් ටූනා ඇතුළු ශීත කළ මත්ස්‍ය අපනයන වටිනාකම 17.93% කින් ඉහළ ගොස් තිබේ. මීට අමතරව, සාම්ප්‍රදායික කරදිය ඉස්සන් (Black Tiger) වගාවට අමතරව පැසිෆික් සුදු ඉස්සන් (Pacific White Shrimp / Vannamei) වගාව ව්‍යාප්ත වීමද මේ සඳහා දායක වී ඇත.
මෙම වර්ධනයේ විශේෂත්වය වන්නේ හුදෙක් අල්ලා ගන්නා මත්ස්‍ය ප්‍රමාණය මත පමණක් නොව, අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන හරහා උපයන ඒකක ආදායම ඉහළ යාමයි.
| ජපානය, අමෙරිකාව, යුරෝපය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි ඉහළ මිලක් සහිත වෙළෙඳපොළ ඉලක්ක කරගනිමින් සැෂිමි තත්ත්වයේ (Sashimi-grade) ටූනා සහ සකස් කළ මත්ස්‍ය කොටස් (Loins) අපනයනය.
| නොබාෂි (Nobashi) සහ බටර්ෆ්ලයි (Butterfly-cut) ක්‍රමයට සැකසූ අගය එකතු කළ ඉස්සන් නිෂ්පාදන ව්‍යාප්තිය.
දිට්වා සුළි කුණාටුවේ බලපෑම සහ ප්‍රතිසංස්කරණ
අපනයන අංශය ඉදිරියට යද්දී, මෑතකදී බලපෑ 'දිට්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් ධීවර යටිතල පහසුකම්වලට දැඩි හානි සිදුවිය. රජයේ තක්සේරුවට අනුව එම හානිය රුපියල් බිලියන 9.50 කි.
හානියට පත් වත්කම් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 8.32 ක ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනකට කැබිනට් අනුමැතිය හිමිව තිබේ. එම වැඩපිළිවෙළ යටතේ ජාතික ජලජීවී වගා සංවර්ධන අධිකාරිය (NAQDA) හරහා රුපියල් බිලියන 7.01 ක වටිනාකමකින් යුත් ව්‍යාපෘති 10 ක් සහ ධීවර හා ජලජ සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුව හරහා රුපියල් බිලියන 1.29 ක වටිනාකමකින් යුත් ව්‍යාපෘති 7 ක් ක්‍රියාවට නැංවීමට නියමිතය.
මීට සමගාමීව, විනාශ වූ ධීවර යාත්‍රා සහ ආම්පන්න වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 189 ක සහන සැලසීමේ ඉලක්කගත වැඩසටහනක්ද ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම, ලංකා ධීවර සංස්ථාව දිගුකාලීන මූල්‍ය හිඟයන්ගෙන් මුදාගැනීමේ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියක්ද මේ වන විට සැලසුම් කර ඇත.
නවීකරණය, සමාජ ආරක්ෂණය සහ විදේශ විනිමය ඉපැයීම ශක්තිමත් වන අතරතුර, සම්පත් කළමනාකරණය සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කඩිනම් කිරීම තුළින් ශ්‍රී ලංකාවේ ධීවර ක්ෂේත්‍රය දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වයක් කරා ගෙන යාම බලධාරීන්ගේ ප්‍රධාන අපේක්ෂාව වී තිබේ.
මුලාශ්‍රය :
Fisheries Rebound Masks Deep Structural Fault Lines
