යුරෝපා සංගමයේ සහාය ඇතිව දේශීය අපනයනකරුවන්ට ගෝලීය වෙළඳපොළ ජයගැනීමේ අවස්ථාවක්
දේශීයව නිපදවන පරිසර හිතකාමී නිෂ්පාදන සඳහා නිල ජාතික සහතිකයක් හඳුන්වා දීමට ශ්‍රී ලංකාව පියවර ගනිමින් සිටියි. කෙසේ වෙතත්, මෙම වැඩපිළිවෙල සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා තවත් එක් ලේබලයක් හඳුන්වා දීමට වඩා, එම සහතිකය කෙරෙහි දේශීය පාරිභෝගිකයන්, ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව සහ ජාත්‍යන්තර ගැනුම්කරුවන් තුළ ගොඩනැගෙන විශ්වාසය තීරණාත්මක සාධකයක් වන බව ක්ෂේත්‍රයේ විද්වත්හු පෙන්වා දෙති.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පරිසර හඳුනාගැනීමේ රාමුව (National Eco-Labelling Framework - NELF) ශක්තිමත් කිරීම සහ පවතින ප්‍රමිතීන් ඒකාබද්ධ කිරීම අරමුණු කරගනිමින් පසුගියදා කොළඹදී විශේෂ උපදේශන හමුවක් පැවැත්විණි. යුරෝපා සංගමයේ ‘Green Recovery Facility’ මූල්‍ය දායකත්වයෙන් සහ Expertise France ආයතනයේ මෙහෙයවීමෙන් පරිසර අමාත්‍යාංශය එක්ව සංවිධානය කළ මෙම හමුව සඳහා රාජ්‍ය ආයතන, කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය, සහතිකකරණ ආයතන සහ තාක්ෂණික ආයතන නියෝජනය කරමින් විද්වත්හු 50 කට අධික පිරිසක් එක්ව සිටියහ.
Island.lk
ගෝලීය වෙළඳපොළේ හරිත රැල්ල සහ විශ්වසනීයත්වයේ අභියෝගය
වර්තමාන ගෝලීය වෙළඳපොළ තුළ පරිසර හිතකාමී ලේබල සහිත නිෂ්පාදන මිලියන 1.8 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සංසරණය වන අතර, විවිධ තරගකාරී ලේබල සිය ගණනක් ක්‍රියාත්මක වේ. මේ හේතුවෙන් සැබෑ පරිසර හිතකාමී සහතිකයක් සහ හුදු අලෙවිකරණ ප්‍රයෝගයක් අතර වෙනස වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට පාරිභෝගිකයන් දැඩි අපහසුතාවකට පත්ව ඇති බව ජාත්‍යන්තර වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පරිසර ලේබල් රාමුවට (NELF) වැදගත් කාර්යභාරයක් පැවරී ඇතත්, එහි පාලන ව්‍යුහය, නියාමනය සහ සහතික කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය සම්බන්ධයෙන් තාක්ෂණික මට්ටමේ කරුණු රැසක් නිරාකරණය කරගත යුතුව තිබේ.
දේශීය සහතිකකරණ ක්‍රමවේද ඒකාබද්ධ කිරීමේ අවශ්‍යතාව
ශ්‍රී ලංකාව විසින් 2022 වසරේදී මෙම ජාතික පරිසර ලේබල් රාමුව හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. එහෙත් ඊට පෙර සිටම ක්ෂේත්‍ර මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක වන විවිධ සහතිකකරණ පද්ධති මෙරට ක්‍රියාත්මක වේ. ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි කවුන්සිලයේ ‘Green Label’ සහ ශ්‍රී ලංකා තිරසාර බලශක්ති අධිකාරියේ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතා තරු ලකුණු කිරීමේ ක්‍රමවේදය ඊට නිදසුන් කිහිපයකි.
මෙම විවිධ ක්‍රමවේදයන්හි තාක්ෂණික නිර්ණායක එකිනෙකට වෙනස් වීම සහ ජාතික මට්ටමේ ඒකාබද්ධ පිළිගැනීමක් නොමැතිකම හේතුවෙන් සියලු පාර්ශ්වයන් එක් තාක්ෂණික රාමුවකට ගෙන ඒමේ අවශ්‍යතාව මතු වී තිබේ. ඒ අනුව, පවතින ක්‍රමවේද ඇගයීම, තාක්ෂණික නිර්ණායක ජාත්‍යන්තර ISO 14020 මාලාවේ ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව පෙළගැස්වීම සහ අදියරගත සහතිකකරණ ක්‍රමයක් (Tiered recognition system) හඳුන්වා දීමට බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමුව ඇත.
Ceylon Today
පරීක්ෂණ ධාරිතාව සහ 'හරිත සේදීමේ' අවදානම
පරිසර ලේබලයක් සාර්ථක වීමට නම් එහි සැබෑ පදනම වන විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ සහ තහවුරු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ශක්තිමත් විය යුතු බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
කොළඹ පැවති උපදේශන හමුවේදී හඳුනාගත් ප්‍රමුඛතා අතර:
| විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ සහ තහවුරු කිරීමේ යටිතල පහසුකම් පුළුල් කිරීම
| පරිසර හිතකාමී ලේබල් ක්‍රමය හරිත රාජ්‍ය ප්‍රසම්පාදන ප්‍රතිපත්තිය (Green Public Procurement) සමඟ සම්බන්ධ කිරීම
| අදියරගතව මෙම ක්‍රමවේදය ක්‍රියාත්මක කිරීම
ප්‍රමාණවත් පරීක්ෂණ පහසුකම් හෝ ස්වාධීන තහවුරු කිරීම් නොමැති වුවහොත්, වාණිජ වාසි තකා සිදුකරන ව්‍යාජ පරිසර හිතකාමී ප්‍රකාශ හෙවත් 'හරිත සේදීම' (Greenwashing) ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතී.
ප්‍රතිපත්තියේ සිට ප්‍රායෝගික ක්‍රියාත්මක කිරීම දක්වා
ශ්‍රී ලාංකීය අපනයනකරුවන්ට මෙම පියවර අතිශය වැදගත් වන්නේ, වර්තමාන ගෝලීය වෙළඳපොළ තුළ පරිසර ප්‍රමිතීන් වෙළඳ කොන්දේසියක් බවට පත්වෙමින් තිබීම හේතුවෙනි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ ආයතනික හා තාක්ෂණික ධාරිතාව ගොඩනැගීමට සහය ලබාදෙන්නේ තිරසාර නිෂ්පාදන රටාවක් තුළින් අපනයන අවස්ථා පුළුල් කරගැනීමට බව යුරෝපා සංගමයේ නියෝජිතයෝ අවධාරණය කරති.
ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම පරිසර ලේබල් වැඩපිළිවෙල හුදු ප්‍රතිපත්තිමය ලේඛනයකට සීමා නොවී, ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළ පිළිගන්නා විද්‍යාත්මක පදනමකින් යුතුව ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, එය මෙරට නිෂ්පාදනවලට ගෝලීය වෙළඳපොළේ ඉහළ වටිනාකමක් එක් කිරීමට සමත් වනු ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
Sri Lanka’s Eco-Label Push Faces Trust, Testing and Governance Questions
National Framework on Eco Labelling in Sri Lanka - Policy & Legislative Profile
EU Green Recovery Facility: Advancing Sri Lanka's Sustainable Economy - Expertise France
Eco Label Sri Lanka Certification and Standards - Official Portal
