ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ 76 වැනි සංවත්සර සමරු දේශනය කොළඹදී පවත්වමින් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ප්‍රධාන තොරතුරු තාක්ෂණ නිලධාරිනි ශිරින් හමීඩ් (Shirin Hamid) අවධාරණය කළේ, වර්ධනය වන ඩිජිටල් තර්ජන හමුවේ මහජන විශ්වාසය සුරැකීමට නම් මූල්‍ය නියාමකයා "බුද්ධිමත් මහ බැංකුවක්" (Intelligent Central Bank) බවට කඩිනමින් පරිවර්තනය විය යුතු බවයි.
තාක්ෂණය ඒකාබද්ධ කිරීමේ සාර්ථකත්වය මනිනු ලබන්නේ භාවිත කරන ඇල්ගොරිතම සංඛ්‍යාවෙන් නොව, පද්ධතිය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය හා මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සුරැකීමට දක්වන සූදානම මත බව හෙතෙම පෙන්වා දුන්නේය.
බැංකු ක්ෂේත්‍රයේ තාක්ෂණික විෂමතාව
මහ බැංකු දත්ත අනුව මෙරට බලපත්‍රලාභී බැංකුවලින් සජීවී ගනුදෙනු සඳහා AI භාවිත කරන්නේ 31%ක් පමණි. තවත් 38%ක් නියමු ව්‍යාපෘති (Pilot Projects) මට්ටමේ පසුවන අතර, ඉතිරි 31%ක පිරිස මෙතෙක් කිසිදු පියවරක් ගෙන නැත.
වඩාත්ම කනගාටුදායක තත්ත්වය වන්නේ, කෘත්‍රිම බුද්ධිය හරහා මතුවිය හැකි අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල මට්ටමේ විශේෂ අධීක්ෂණ කමිටු පිහිටුවා ඇත්තේ මෙරට බැංකුවලින් 8%ක පමණක් වීමයි. තාක්ෂණික නවෝත්පාදනයේ වේගයට සරිලන නියාමන පාලනයක් ආයතන තුළ නොමැති බවට මෙය ප්‍රබල සාක්ෂියකි.
ඩීප්ෆේක් සහ නව පරපුරේ මූල්‍ය වංචා
සාම්ප්‍රදායික හැඳුනුම්පත් හා මුහුණු සත්‍යාපන ක්‍රම අභිබවා යන Deepfake තාක්ෂණය සහ කටහඬ අනුකරණය (Voice Cloning) හරහා සිදුකරන සංකීර්ණ මූල්‍ය අපරාධ අද වන විට සාමාන්‍ය ගනුදෙනුකරුවා ඍජුව ගොදුරු කරගනිමින් සිටී.
ආරක්ෂක පද්ධතිවලට ක්ෂණිකව අනුවර්තනය වන ස්වයං-ඉගෙනුම් (Self-learning) සයිබර් තර්ජන හඳුනාගැනීම සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම මඟින් කළ නොහැක.
විශේෂයෙන් මෙරට බොහෝ මූල්‍ය ආයතන ගෝලීය Cloud සේවා සපයන්නන් අතළොස්සක් මත යැපීම හේතුවෙන්, එක් සේවා බිඳවැටීමකින් එකවර බැංකු රැසක් අඩපණ වීමේ අවදානමක් පවතී.
මහ බැංකුවේ නව නියාමන ප්‍රතිසංස්කරණ
මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමට සහ නීතිවිරෝධී දේශසීමා හරහා සිදුවන මුදල් හුවමාරු සජීවීව (Real-time) නිරීක්ෂණය කිරීමට මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ නියාමන තාක්ෂණය (RegTech) පුළුල් කරමින් සිටී. සමාගම් දත්ත, පාරිසරික තොරතුරු සහ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප විශ්ලේෂණය කරමින් දේශගුණික අවදානම් ණය තක්සේරුවට එක්කර ගැනීමටද Machine Learning මාදිලි යොදාගැනේ.
මීට සමගාමීව, ඇල්ගොරිතම මගින් ගන්නා තීරණ සම්බන්ධයෙන් බැංකු අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල ඍජුව වගවිය යුතු නව අධීක්ෂණ රාමුවක් සකස් කිරීමට මහ බැංකුව පියවර ගෙන ඇත. AI ආකෘතිවල සමස්ත ක්‍රියාවලිය විගණනය කිරීම මෙන්ම බරපතළ මූල්‍ය තීරණවලදී මිනිස් මැදිහත්වීම (Human Oversight) අනිවාර්ය කිරීම මෙහි අරමුණයි.
ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව සහ හදිසි පරීක්ෂණ
ඇල්ගොරිතම මගින් එකවර වෙළෙඳපොළ බිඳවැටීම් සිදුවීමේ හැකියාව (Algorithmic Contagion) පරීක්ෂා කිරීම සඳහා Cyber Stress Testing හෙවත් සයිබර් පීඩන පරීක්ෂණ සහ සාර්ව මූල්‍ය නිරීක්ෂණ ශක්තිමත් කළ යුතු බව IMF ආයතනය පෙන්වා දෙයි.
ඇමරිකාව, චීනය සහ ඉන්දියාව වැනි ප්‍රධාන තාක්ෂණික බලවතුන් සමග ජාත්‍යන්තර නියාමන සබඳතා ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාවද මෙහිදී අවධාරණය කෙරිණි. තාක්ෂණික පිම්ම නියාමන ධාරිතාව අභිබවා නොයා යුතු අතර, වගවීමකින් තොරව සිදුවන ඩිජිටල්කරණය මහජන තැන්පතුවල ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් විය හැකි බව අවසාන වශයෙන් තහවුරු වන කරුණයි.
ශිරින් හමීඩ්ගේ සමරු දේශනයට සවන්දෙන්න
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි :
Lanka News Web: AI Banking Divide Exposes Sri Lanka to Financial Cyber Threats
EconomyNext: Central banks must secure trust as AI risks reshape finance – IMF tech chief