ආසියාවේ පැරණිතම ගුවන්විදුලි සේවය ලෙස ගෞරවයට පාත්ර වූ ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව (SLBC) අද වන විට බරපතළ මූල්ය සහ පරිපාලන අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටියි.
මුදල් අමාත්යාංශයේ 2026 මැද වසරේ රාජ්ය මූල්ය වාර්තාවට අනුව, 2026 මුල් මාස හය තුළ පමණක් සංස්ථාව ලබා ඇති බදු පෙර අලාභය රුපියල් මිලියන 68කි.
2024 වසරේ රුපියල් මිලියන 176ක් සහ 2025 වසරේ රුපියල් මිලියන 203ක් ලෙස වාර්තා වූ පාඩු වැලක නවතම පියවර මෙයයි.
රටේ ප්රධාන රාජ්ය ව්යවසායන් 51ක් 2026 පළමු අර්ධය තුළ රුපියල් බිලියන 259.3ක ඒකාබද්ධ ලාභයක් උපයා තිබියදී, රාජ්ය මාධ්ය ආයතන පමණක් මෙලෙස පාඩු ලැබීම විශේෂ අවධානයට ලක්ව තිබේ.
දේශපාලන පත්වීම් සහ දරාගත නොහැකි වැටුප් බර
පසුගිය දශක කිහිපය පුරා බලයට පත් වූ සෑම රජයක්ම පාහේ රාජ්ය මාධ්ය ආයතන සලකනු ලැබුවේ සිය දේශපාලන ආධාරකරුවන්ට රැකියා ලබා දෙන මධ්යස්ථාන ලෙස බව මාධ්ය නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
වෘත්තීය සුදුසුකම් වෙනුවට දේශපාලන හිතවත්කම් මත සිදු කළ අසීමිත බඳවා ගැනීම් නිසා ආයතනයට දරාගත නොහැකි සේවක සංඛ්යාවක් නිර්මාණය විය. ඒ වෙනුවෙන් ගෙවන වැටුප්, අතිකාල දීමනා සහ පරිපාලන වියදම් සංස්ථාවේ ආදායම ඉක්මවා ගොස් ඇත.
විගණන වාර්තාවලට අනුව, 2023 වසරේදී වන්දි ගෙවා සේවකයින් විශ්රාම ගැන්වීමේ ක්රමවේදයක් ක්රියාත්මක කළද, ආයතනයේ මූල්ය ස්ථාවරත්වය තවමත් අවදානම් මට්ටමක පවතී.
චෝදනා, විමර්ශන සහ දැන්වීම් ආදායම බිඳවැටීම
ගුවන්විදුලියේ පරිපාලන පිරිහීම ගැන කතා කිරීමේදී, විවිධ රජයන් යටතේ කිහිප වතාවක් සභාපති ධුරය දැරූ හඩ්සන් සමරසිංහ මහතාගේ පාලන සමයන් පිළිබඳව සේවකයින්ගෙන් සහ මාධ්ය සංවිධානවලින් දැඩි විවේචන එල්ල වූ බව වාර්තා වේ.
පසුගිය පාලන සමයන්හිදී සිදු වූ බව කියන වාහන මිලදී ගැනීම්, ටෙන්ඩර් පටිපාටි, කොමිස් මුදල් සහ ඥාතීන්ට සම්බන්ධ සමාගම් හරහා සිදු කළ ගනුදෙනු පිළිබඳව විවිධ විමර්ශන සහ මාධ්ය වාර්තා පළ වී තිබේ.
"අධිකරණ තීන්දුවකින් තහවුරු වන තෙක් මෙම චෝදනා අපරාධ ලෙස සැලකිය නොහැකි වුවත්, රාජ්ය ආයතන තුළ විනිවිදභාවයෙන් යුත් මූල්ය පාලනයක අවශ්යතාව ඉන් මනාව පෙන්නුම් කරයි."
විපක්ෂ දේශපාලනඥයින්ට සහ සිවිල් ක්රියාකාරීන්ට පහර දීම සඳහා රාජ්ය ගුවන්විදුලිය යොදා ගැනීම නිසා පොදු මහජනතාව තුළ තිබූ විශ්වාසය බිඳ වැටුණි. ශ්රාවක විශ්වාසය පළුදු වූ මාධ්ය ආයතනයකට මුදල් ආයෝජනය කිරීමට පෞද්ගලික වෙළෙඳ දැන්වීම්කරුවන් මැලි වීම සංස්ථාවේ ආදායම කඩා වැටීමට සෘජුවම බලපෑවේය.
නව තාක්ෂණය මඟහැරීම සහ වෙළෙඳපොළ අහිමි වීම
පෞද්ගලික එෆ්.එම්. (FM) නාලිකා නවීන තාක්ෂණය, සමාජ මාධ්ය සහ ඩිජිටල් ප්රවාහ (Digital Streaming) ඔස්සේ ශ්රාවකයින් ආකර්ෂණය කර ගනිද්දී, ගුවන්විදුලි සංස්ථාව එම වෙනස්කම්වලට අනුගත වීමට අපොහොසත් විය.
වටිනා ශබ්ද පටිගත කිරීම් සංරක්ෂණාගාරයක්, පළපුරුදු නිවේදකයින් සහ දීපව්යාප්ත සම්ප්රේෂණ ජාලයක් සතුව තිබියදීත්, ඊට ගැළපෙන වාණිජ හා ඩිජිටල් උපායමාර්ගයක් සකස් කිරීමට පාලනාධිකාරියට නොහැකි විය.
වත්මන් රජය හමුවේ ඇති වගකීම
වත්මන් ජාතික ජන බලවේග (NPP) රජයට උරුම වී ඇත්තේ දශක ගණනාවක් පුරා පිරිහීමට ලක් වූ ආයතනයකි. පැවති පාලනයන්ගේ වැරදි පෙන්වා දීමෙන් පමණක් නොනැවතී, නව පත්වීම් හරහා පැරණි දේශපාලන සංස්කෘතියම ප්රතිනිර්මාණය නොකරන බව රජය ඔප්පු කළ යුතු බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ආයතනය ගොඩගැනීමට නම් පහත මූලික ප්රතිසංස්කරණ කඩිනම් කළ යුතුය:
| විනිවිදභාවය සහ විගණනය: සියලුම මූල්ය ගනුදෙනු සහ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලීන් ස්වාධීන විගණනයකට යටත් කිරීම.
| වෘත්තීයභාවය සහ ප්රතිව්යුහගතකරණය: දේශපාලන හිතවතුන් වෙනුවට ප්රවීණයන් පත් කිරීම සහ අතිරික්ත සේවක බලකාය විධිමත්ව ප්රතිව්යුහගත කිරීම.
| ඩිජිටල් ආදායම් සහ කාර්යසාධන ඉලක්ක: සංස්ථාව සතු වටිනා සංරක්ෂණාගාරය ඩිජිටල් මාධ්ය හරහා ආදායම් උපයන මාර්ගයක් බවට පත් කිරීම සහ පාලනාධිකාරියට මැනිය හැකි ඉලක්ක (KPIs) ලබා දීම.
| කතුවැකි ස්වාධීනත්වය: රජයේ ප්රචාරක යන්ත්රයක් වෙනුවට සැබෑ මහජන සේවා ගුවන්විදුලියක් ලෙස ක්රියාත්මක වීමට ඉඩ සැලසීම.
මෙම ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක නොකළහොත්, රාජ්ය ගුවන්විදුලිය ඓතිහාසික වටිනාකමක් පමණක් ඉතිරි වූ, බදු ගෙවන ජනතාවගේ මුදල් මත යැපෙන අකාර්යක්ෂම ආයතනයක් බවට පත්වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්ර සබැඳි:
ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ පරිපාලනය සහ මූල්ය තත්ත්වය පිළිබඳ ජාත්යන්තර මාධ්ය නිරීක්ෂණ වාර්තාව



