ස්මාර්ට් මීටර් එක්ක එන අලුත් විදුලි බිල මැද පන්තියට තවත් බරක් වෙයිද?

පළමු අදියර යටතේ මාසිකව ඒකක 180ට වැඩි දේශීය පාරිභෝගිකයන් ලක්ෂ 3ත් 4ත් අතර පිරිසක් ඉලක්ක කෙරේ

"රැකියාවල් නිමවී රාත්‍රියට ගෙදර එන මැද පන්තියේ පවුල්වලට බිලෙන් සහනයක් ලැබෙයිද?" - ප්‍රශ්නාර්ථයක්


ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත විදුලි බල මිලකරණ පද්ධතියේ දශක කිහිපයකට පසු සිදුවන විශාලතම වෙනස සනිටුහන් කරමින්, මෙරටට "ස්මාර්ට් විදුලි මීටර්" (Smart Meters) හඳුන්වා දීමට සහ භාවිත කරන වේලාව අනුව ගාස්තු සංශෝධනය වන "Time-of-Use (ToU)" ක්‍රමවේදය ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජය සැලසුම් කර ඇතැයි විදුලිබල නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය අර්කම් ඉල්යාස් පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රකාශ කළේය.

රාත්‍රී කාලයේ පවතින අධික විදුලි ඉල්ලුම (Night-time peak) දිවා කාලය වෙත යොමු කරවා ගැනීම මෙම ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන අරමුණ වී තිබේ. දිවා කාලයේදී ජල විදුලිය සහ සූර්ය බලශක්තිය බහුලව පවතින බැවින්, එමඟින් අධික පිරිවැයක් සහිත තාප බලාගාර මත යැපීම සහ ඉන්ධන ආනයන වියදම් අවම කරගත හැකි බව රජය පෙන්වා දෙයි.

මෙහි වැදගත්කම කුමක් ද ?

IMF මූල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ මෙරට පාරිභෝගිකයන් දැනටමත් පිරිවැය පරාවර්තන විදුලි ගාස්තු (Cost-reflective pricing) ක්‍රමවේදයකට අනුගතව සිටී. එහෙත්, මෙම නව ToU ක්‍රමය යටතේ රාත්‍රී කාලයේ විදුලි ඒකකයක මිල ඉහළ අගයකත්, දිවා කාලයේ අඩු අගයකත් පැවතීමට ඉඩ ඇත. බොහෝ මැද පන්තික පවුල්වල සාමාජිකයන් දිවා කාලයේ රැකියා හෝ පාසල් පන්ති සඳහා බැහැරව සිටින අතර, ඔවුන් ආහාර පිසීම, රෙදි සේදීම ඇතුළු අත්‍යවශ්‍ය ගෘහස්ථ කටයුතු කරනු ලබන්නේ රාත්‍රී කාලයේදීය. එම නිසා පාරිභෝගිකයන් විමසා සිටින්නේ මෙමඟින් තමන්ට අනවශ්‍ය අමතර බිලක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත්ද යන්නයි.

නව ක්‍රමවේදය පිළිබඳ පවතින ප්‍රධාන කරුණු 3ක්

ලක්ෂ 4ක පාරිභෝගිකයන් ඉලක්ක කෙරේ:
මෙම ස්මාර්ට් මීටර් ව්‍යාපෘතියේ පළමු අදියර යටතේ මාසිකව විදුලි ඒකක 180කට වඩා පරිභෝජනය කරනු ලබන මෙරට නිවාස 300,000ත් 400,000ත් අතර ප්‍රමාණයක් ඉලක්ක කිරීමට නියමිතය. කෙසේ වෙතත් මෙම ස්මාර්ට් මීටර් සවි කිරීම සඳහා වැයවන පිරිවැය දරනු ලබන්නේ රජය ද නැතහොත් පාරිභෝගිකයා ද යන්න මෙතෙක් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර නැත.

ගෘහස්ථ කළමනාකරණයේ ප්‍රායෝගික ගැටලු:
තාක්ෂණික සහ මූල්‍යමය වශයෙන් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ වාසිදායක බව පෙනෙන්නට තිබුණ ද, සාමාන්‍ය ජනතාවට තම දෛනික ජීවන රටාව දිවා කාලයට පමණක් සීමා කිරීම ප්‍රායෝගික නොවේ. රැකියා සහ අධ්‍යාපන කටයුතු මැද රාත්‍රී කාලයේ විදුලිය භාවිතය සීමා කිරීමට නොහැකි වන පවුල් ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් පනවන සහනදායී ගාස්තු මට්ටම් (Pricing bands) මොනවාදැයි රජය පැහැදිලි කළ යුතුව ඇත.

විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලුව:
පිරිවැය පරාවර්තන මිලකරණය යනු ස්ථිර ලෙසම මිල ඉහළ දැමීමක් පමණක් නොවිය යුතුය. දිවා කාලයේ ජනන පිරිවැය අඩු වීමෙන් විදුලිබල මණ්ඩලය ලබන මූල්‍ය වාසිය, ඉදිරියේදී පාරිභෝගිකයාගේ විදුලි බිල අඩු කිරීම සඳහා සෘජුවම දායක කරන්නේ ද යන්න පිළිබඳව පූර්ණ විනිවිදභාවයක් පැවතිය යුතු බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

පොදු මහජන අදහස් විමසීමක්...

ජීවන වියදම් අර්බුදයෙන් පීඩා විඳින ජනතාව මත මෙය තවත් බරක් නොවීම සඳහා, නව ගාස්තු ව්‍යුහය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර ඒ පිළිබඳව පොදු මහජන අදහස් විමසීමක් (Public consultation) සිදු කිරීමට සහ පීඩාවට පත්වන මැද පන්තික පවුල් වෙනුවෙන් ක්‍රමවත් සහන සැලසීමේ වැඩපිළිවෙළක් සකස් කිරීමට විදුලිබල බලධාරීන් ඉදිරියේදී කටයුතු කළ යුතුව තිබේ.

මුලාශ්‍රය :

Government Urged to Explain Smart Tariffs before Households Pay the Price