*ද්විත්ව ආපදා කළමනාකරණයට පූර්ව සූදානමක අවශ්‍යතාව මතුවේ
ගෝලීය වශයෙන් වර්ධනය වන එල්නිනෝ (El Niño) දේශගුණික තත්ත්වය හමුවේ ඉදිරි මාසවලදී ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ආසියා පැසිෆික් කලාපයේ රටවල් රැසක් දේශගුණික හා ආහාර සුරක්ෂිතතා අවදානමකට මුහුණ දිය හැකි බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නවතම තක්සේරු වාර්තාවක් මගින් පෙන්වා දෙයි. මෙම වාර්තාව මගින් ශ්‍රී ලංකාව "වැඩි අවධානයක් යොමුකළ යුතු රටක්" (Elevated Concern) ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.
වර්ෂාපතන රටාවේ වෙනස සහ කෘෂිකාර්මික අභියෝගය
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO), ලෝක ආහාර වැඩසටහන (WFP), ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානය (WMO) ඇතුළු ආයතන කිහිපයක් එක්ව සකස් කරන ලද මෙම වාර්තාවට අනුව, ලබන ඔක්තෝබර් මාසයේ ඇරඹෙන දෙවන අන්තර් මෝසම් කාලසීමාවත් සමඟ දිවයිනට සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා ඉහළ වර්ෂාපතනයක් ලැබීමේ හැකියාවක් පවතී.
මෙම අතිරේක වර්ෂාව ජලාශ පිරී යාමට යම් පිටුවහලක් විය හැකි වුවද, ඉදිරි මහ කන්නයේ වගා කටයුතු ආරම්භ වන අවස්ථාවේදීම අධික වර්ෂාපතනයක් ලැබීමෙන් ගංවතුර, වගාබිම් ජලයෙන් යටවීම සහ කෘෂිකාර්මික කටයුතු ප්‍රමාද වීම වැනි ගැටලු මතුවිය හැකි බව එහි සඳහන් වේ. මීට අමතරව, ගෝලීය වෙළෙඳපොළ සාධක මත ඉන්ධන සහ පොහොර මිල ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ද දේශීය ආහාර නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියට අමතර පීඩනයක් එල්ල කරන සාධකයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
පවතින වියළි කාලගුණය සහ රජයේ මැදිහත්වීම
ඉදිරි කාලගුණ අනාවැකි මෙසේ තිබියදීත්, දැනට පවතින වියළි කාලගුණික තත්ත්වය හේතුවෙන් අනුරාධපුරය ඇතුළු ප්‍රදේශ කිහිපයක ජලාශ සිඳී ගොස් පානීය ජල සැපයුමට මෙන්ම වගා කටයුතුවලට ද බලපෑම් එල්ල වී ඇති බව අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික් ලේකම් රංජිත් විමලසූරිය ප්‍රකාශ කරයි.
මේ අතර, පවතින අහිතකර කාලගුණය හේතුවෙන් හානියට පත් ගොවි ජනතාව වෙනුවෙන් වන්දි ලබාදීමට අවශ්‍ය පියවර ගන්නා බව කෘෂිකර්ම නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය නාමල් කරුණාරත්න සඳහන් කර ඇත. ඉදිරි කන්නවලදී සිදුවිය හැකි හානි අවම කරගැනීම සඳහා වන විශේෂ කළමනාකරණ වැඩපිළිවෙළක් ද ක්‍රියාත්මක බව වාර්තා වේ.
ඒකාබද්ධ පෙරසූදානමක වැදගත්කම ගැන විපක්ෂයේ අවධානය
දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ මතුවන අභියෝග පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් විපක්ෂ නායක සජිත් ප්‍රේමදාස පෙන්වා දෙන්නේ, වියළි කාලගුණයෙන් පසු ඇතිවිය හැකි ගංවතුර හා නායයෑම් වැනි ද්විත්ව ආපදා තත්ත්වයන් කළමනාකරණය සඳහා සියලු අංශ එක්ව කටයුතු කළ යුතු බවයි.
කොළඹදී සිවිල් සංවිධාන නියෝජිතයන් ඊයේ හමුවූ අවස්ථාවේදී මෙන්ම සිය නිල 'X' ගිණුම හරහා අදහස් දක්වමින් විපක්ෂ නායකවරයා සඳහන් කර ඇත්තේ, මෙවැනි ඉහළ අවදානම් තත්ත්වයන් හමුවේ ජීවිත හා දේපළ ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා පුළුල් හදිසි සැලැස්මක (Contingency Plan) සහ පූර්ව සූදානමක අවශ්‍යතාව පවතින බවයි.
සජිත් ප්‍රේමදාස සිය 'X' ගිණුමේ තැබූ සටහන:
"There is a high possibility that El Niño will result in not one but two disasters. Drought predicted through the year end. Then floods and landslides when the rains return. The Government has no contingency plan to protect lives and property. It is absolute negligence to be so unprepared with such a high risk warning."
X සටහන වෙත සබැඳිය
කෙසේවෙතත්, මෙම දේශගුණික අවදානම් තත්ත්වය තවමත් පූර්ණ සමාජීය හෝ ආර්ථික අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය වී නොමැති බැවින්, රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය, සිවිල් සංවිධාන සහ අදාළ පාර්ශ්වයන් එක්ව පූර්ව ආපදා පෙරසූදානම් ක්‍රියාමාර්ග ශක්තිමත් කිරීමට තවමත් අවස්ථාව පවතින බව එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවේ අවධාරණය කෙරේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
UN Regional Assessment on El Niño & Food Security Risks | Newsfirst.lk
Sri Lanka Among Countries of Concern as Powerful El Niño | Daily Mirror
