මානව හිමිකම් විමර්ශන ඉදිරියට: ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ නිරීක්ෂණ හමුවේ කොළඹ මීළඟ පියවර
අතීතයේ සිදුවූ බරපතළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලිය සහ වගවීම තහවුරු කිරීමේ වත්මන් ප්‍රවණතා පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ. විශේෂයෙන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ නායකත්වයෙන් යුත් රජය යටතේ ප්‍රමුඛ ගණයේ අපරාධ විමර්ශන කිහිපයක සැලකිය යුතු ඉදිරි පියවර වාර්තා වී තිබුණ ද, සමස්ත ක්‍රියාවලියේ පවතින ප්‍රමාදයන් හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව සහ දේශීය පාර්ශ්ව ඒ දෙස විමසිලිමත්ව බලා සිටින බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් (HRW) සංවිධානය නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවකින් පෙන්වා දෙයි.
සැප්තැම්බර් 01 දින එළිදක්වන ලද පිටු 49කින් සමන්විත “Not Genuine with Justice: Sri Lanka's Lack of Will to Prosecute Past Abuses” නම් වාර්තාව මගින්, පසුගිය කාලසීමාව පුරා මෙරට ආන්දෝලනයට තුඩුදුන් ප්‍රධාන සිදුවීම් හතක විමර්ශන ප්‍රගතිය මෙන්ම මුහුණපා ඇති අභියෝග පුළුල් ලෙස සමාලෝචනය කර තිබේ.
නව පරිපාලනය යටතේ සක්‍රීය වූ ප්‍රධාන විමර්ශන
දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ඇණහිට තිබූ ඇතැම් සංවේදී සිදුවීම් පිළිබඳ පරීක්ෂණ වත්මන් රජය බලයට පත්වීමෙන් පසු යළි ක්‍රියාත්මක වීම වාර්තාවේ ඇගයීමට ලක්ව ඇත.
මාධ්‍යවේදී ඝාතන සහ අතුරුදන් කිරීම්:
සන්ඩේ ලීඩර් හිටපු කර්තෘ ලසන්ත වික්‍රමතුංග ඝාතනය, මාධ්‍යවේදී ප්‍රගීත් එක්නැලිගොඩ අතුරුදන් කිරීම සහ කීත් නොයාර් පැහැරගැනීම පිළිබඳ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග යළි සක්‍රීය වීම.
නාවික හමුදා බුද්ධි අංශ නඩුව:
2008 සහ 2009 කාලසීමාවේදී කප්පම් ලබාගැනීමේ අරමුණින් තරුණයින් 11 දෙනෙකු පැහැරගෙන ගොස් අතුරුදන් කළ බවට එල්ල වූ චෝදනා විභාග කිරීමේ කටයුතු ඉදිරියට පැමිණීම.
පාස්කු ප්‍රහාරය පිළිබඳ පුළුල් පරීක්ෂණ:
2019 පාස්කු ඉරිදා එල්ල වූ මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාර මාලාවට අදාළව, හිටපු හමුදා බුද්ධි අධ්‍යක්ෂ මේජර් ජෙනරාල් සුරේෂ් සලේ අත්අඩංගුවට පත්වීම මෙන්ම හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සහ බුද්ධි නිලධාරීන් දෙදෙනෙකුට එරෙහිව අධිකරණයෙන් විදේශ ගමන් තහනම් නියෝග නිකුත් වීම.
මෙම ක්‍රියාමාර්ග හරහා මෙතෙක් පැවති මුක්තියේ සංස්කෘතිය බිඳහෙළීමේ මූලික ලකුණු පෙන්නුම් කරන බව නිරීක්ෂකයෝ පවසති.
ප්‍රමාදයන් සහ විසඳිය යුතු ගැටලු
කෙසේ වෙතත්, වසර ගණනාවක් තිස්සේ සාක්ෂි එක්රැස් වෙමින් පැවතිය ද අවසන් නිගමනයකට නොපැමිණි තවත් සංවේදී සිදුවීම් කිහිපයක් පිළිබඳව ද වාර්තාවේ සඳහන් වේ. විශේෂයෙන් 2006 වසරේ ත්‍රිකුණාමලයේදී සිසුන් පස්දෙනෙකු ඝාතනය කිරීම (Trinco 5) සහ මුතූර්හිදී Action Contre la Faim (ACF) ප්‍රංශ මානුෂීය ආයතනයේ සහන සේවකයින් 17 දෙනෙකු සමූලඝාතනය කිරීමේ සිදුවීමට වසර විස්සක් සපිරුණ ද මෙතෙක් ඊට අදාළ නඩු පැවරීම් සිදු නොවීම ප්‍රධාන අඩුපාඩුවක් ලෙස පෙන්වා දී තිබේ.
මීට අමතරව, යාපනයේ චෙම්මනි සමූහ මිනීවළ කැණීම් කටයුතුවලදී පුද්ගල අස්ථි කොටස් 582ක් පමණ හමුවී ඇති පසුබිමක, කැණීම්වලින් ඔබ්බට ගොස් විද්‍යාත්මක DNA විශ්ලේෂණය, සාක්ෂි සුරැකීම සහ වගකිවයුත්තන් හඳුනාගැනීම සඳහා විශේෂඥ තාක්ෂණික පහසුකම් වර්ධනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව මතුව ඇත.
යෝජිත යාන්ත්‍රණ සහ දේශීය ප්‍රවේශය
1990 දශකයේ සිට පත්කරන ලද ජනාධිපති කොමිෂන් සභා 10කට අධික සංඛ්‍යාවකින් ඔබ්බට ගිය ස්ථිර අධිකරණමය විසඳුමක් කරා රට යොමුවිය යුතු බව හියුමන් රයිට්ස් වොච්හි එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිල අධ්‍යක්ෂ ලුසී මැකර්නන් පෙන්වා දෙයි.
| අතීත අපරාධ සඳහාම වෙන්වූ විශේෂ විමර්ශන ඒකකයක් සහිත ස්වාධීන රජයේ අභිචෝදක කාර්යාලයක් (Directorate of Public Prosecution) පිහිටුවීම.
| සාක්ෂිකරුවන් සහ වින්දිතයන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරමින්, ඔවුනට එල්ල වන ආවේක්ෂණ හා පීඩනයන් වැළැක්වීම.
| අතුරුදන් වූවන්ගේ කාර්යාලය (OMP) සහ හානිපූර්ණය සඳහා වන කාර්යාලය (OR) තවදුරටත් අපරාධ යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියට ආදේශකයක් නොවී, ඊට අනුපූරක ආයතන බවට පත්කිරීම.
| එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ ශ්‍රී ලංකා වගවීමේ ව්‍යාපෘතිය (SLAP) වැනි ජාත්‍යන්තර සාක්ෂි සුරැකීමේ වැඩසටහන් සමඟ සහයෝගීතාව පුළුල් කිරීම.
ජිනීවා සමුළුව හමුවේ පවතින රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වටපිටාව
එළඹෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ සැසිවාරය හමුවේ, ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්ත්වය සහ අභ්‍යන්තර යුක්තිය පසිඳලීමේ යාන්ත්‍රණයන්හි කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගේ වැඩි අවධානයක් යොමුවනු ඇත. ආර්ථික හා දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණවලට මුල්තැන දෙමින් දේශීය ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කරගන්නා අතරම, යුක්තිය අපේක්ෂා කරන ජනතාවගේ විශ්වාසය තහවුරු වන පරිදි විනිවිදභාවයෙන් යුත් විමර්ශන කඩිනම් කිරීමේ අභියෝගය රජය හමුවේ පවතී.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ වාර්තා පරිශීලනය සඳහා:
Pulse Line - Sri Lanka’s unfinished justice: HRW questions AKD Government’s record
Human Rights Watch - Official Report on Sri Lanka Accountability
UN Human Rights Council - Sri Lanka Accountability Project Overview
