ජීනීවා මානව හිමිකම් වාර්තාවෙන් ලංකාවේ ආර්ථික අර්බුදය හා මූල්‍ය පීඩනය ගැන විග්‍රහයක්

*දූෂණ විරෝධී පියවර ඇගයීමට; ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ කඩිනම් කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කෙරේ  

ස්විට්සර්ලන්තයේ ජීනීවා නුවරදී ආරම්භ වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 63 වැනි නිත්‍ය සැසිවාරය වෙත මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් වෝකර් ටර්ක් විසින් ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ නවතම තත්ත්ව වාර්තාව ඉදිරිපත් කර තිබේ. මෙරට පැවති දැඩි ආර්ථික අර්බුදයේ දිගුකාලීන බලපෑම, මූල්‍ය කළමනාකරණය, පාලන ව්‍යුහය මෙන්ම ජනතාවගේ මූලික ආර්ථික හා සමාජයීය අයිතිවාසිකම් කෙරෙහි එල්ල වී ඇති බලපෑම් පිළිබඳ පුළුල් ඇගයීමක් මෙම වාර්තාවට ඇතුළත් වේ.  

රාජ්‍ය ආදායම, ණය බර සහ සමාජ ආරක්ෂණය  

මහ කොමසාරිස්වරයාගේ වාර්තාවේ දැක්වෙන ආර්ථික දර්ශකවලට අනුව, 2026 අයවැය ඇස්තමේන්තු මත පදනම්ව රාජ්‍ය ආදායමෙන් සියයට 49.38 ක ප්‍රමාණයක් ලබාගෙන ඇති ණය සඳහා පොලී ගෙවීමට වැය වන අතර, එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සියයට 7.6 කට සමාන වේ. ණය වාරික ගෙවීම් ද සැලකිල්ලට ගැනීමේදී සමස්ත ණය සේවනය සඳහා රාජ්‍ය ආදායමෙන් සියයට 82.59 ක් වෙන් කිරීමට සිදුවන බව පෙන්වා දෙන වාර්තාව, එම අගය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 12.7 ක් බව සඳහන් කරයි.  

මෙම සීමිත රාජ්‍ය මූල්‍ය අවකාශය හේතුවෙන් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන සහ වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි ප්‍රජාවන් උදෙසා ක්‍රියාත්මක වන සමාජ ආරක්ෂණ ජාලයන් සඳහා වෙන්වන මුදල පිළිවෙළින් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 1.9 ක්, සියයට 2 ක් සහ සියයට 2.4 ක් වැනි සීමිත මට්ටමක පවතින බව එහි දැක්වේ. ආර්ථික පීඩනය හමුවේ ජනගහනයෙන් සියයට 22.1 ක පමණ පිරිසක් තවදුරටත් ආර්ථික අවදානමට මුහුණ දී සිටින බවත්, විශේෂයෙන් උතුරු හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල මෙම තත්ත්වය වඩාත් සංවේදී බවත් ජගත් වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.  

කාලගුණික බලපෑම් සහ ගෝලීය අවදානම්  

පසුගිය කාලසීමාවේ දිවයින හරහා හමාගිය 'දිට්වා' සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් ඇස්තමේන්තුගත ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2 ක පමණ භෞතික හානියක් සහ ඩොලර් බිලියන 1.3 ක ආර්ථික අලාභයක් සිදුව ඇති බව වාර්තාවේ සටහන් වේ. එම ආපදා තත්ත්වයත් සමඟ පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේදී ඉහළ ගිය ආහාර අනාරක්ෂිතතාව, සහන කටයුතු සමඟ ක්‍රමයෙන් පහළ බැස ඇතත්, නිෂ්පාදන පිරිවැය සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළේ බලශක්ති මිල උච්චාවචනයන් හමුවේ ගෘහස්ථ මට්ටමේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව අඛණ්ඩ අවධානයට ලක්විය යුතු ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. ජාත්‍යන්තර භූ-දේශපාලනික අර්බුද හේතුවෙන් ආනයනික අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍යවල මිල ඉහළ යාමේ අවදානමද මෙහිදී අවධාරණය කර ඇත.  

දූෂණ විරෝධී පියවර සහ නීතිමය ක්‍රියාදාමයන්  

ශ්‍රී ලංකාව තුළ දූෂණය පිටුදැකීම සඳහා නීතිමය රාමු ශක්තිමත් කිරීම, විමර්ශන පැවැත්වීම සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ගෙන ඇති මෑතකාලීන පියවර වාර්තාව මගින් පිළිගෙන තිබේ. කෙසේ වෙතත්, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පවතින ප්‍රායෝගික අභියෝග ජයගැනීමේ වැදගත්කම එහි පෙන්වා දී ඇත.  

අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) මගින් ආරම්භ කර ඇති විශේෂ විමර්ශන කිහිපයක් පිළිබඳව ද ජගත් වාර්තාවේ සඳහන් වේ. ඒ අතර ශ්‍රී ලන්කන් ගුවන් සේවයේ එයාර්බස් ගනුදෙනුව සම්බන්ධ පරීක්ෂණ, ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විමර්ශන මෙන්ම රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිතය සම්බන්ධයෙන් එල්ල වී ඇති පැමිණිලි විභාග කිරීමේ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ඇතුළත් වන බව වාර්තාව සඳහන් කරයි. එමෙන්ම, සංකීර්ණ නඩු කිහිපයක ප්‍රධාන සාක්ෂිකරුවන් හෝ සැකකරුවන් සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ මරණ හේතුවෙන් වගවීම තහවුරු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය මුහුණ දී ඇති බාධාවන් ද වාර්තාවේ සංක්ෂිප්තව දක්වා ඇත.  

මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය සිය නිර්දේශ මගින් අවධාරණය කරන්නේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියේදී ජනතාවගේ මූලික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා වන පරිදි සමාජ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයන් තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමත්, මූල්‍ය විනිවිදභාවය සහ ආයතනික ස්වාධීනත්වය අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීමත් රටේ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වයට අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් වන බවයි.  


වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා:  

UN Web TV - Human Rights Council 63rd Session (එක්සත් ජාතීන්ගේ සජීවී විකාශන ද්වාරය)


Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR) (ජගත් මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය)