ආර්ථික කම්පන සහ ප්‍රතිසංස්කරණ අභියෝග මැද ශ්‍රී ලංකාවේ ගමන්මඟ
ජිනීවාහි පැවැත්වෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 63 වන සැසිවාරය ඉලක්ක කරගනිමින් ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම්, නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ වගවීම පිළිබඳ නවතම වාර්තාව මහ කොමසාරිස් වෝල්කර් ටර්ක් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. ජාතික ජන බලවේග රජය බලයට පත්වීමෙන් අනතුරුව ජනවාර්ගික හා ආගමික ධ්‍රැවීකරණය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් සංහිඳියාව වෙනුවෙන් ගනු ලැබූ ප්‍රවේශය මෙහිදී ඇගයීමට ලක්වන අතරම, එම ප්‍රවේශය ආයතනික හා නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ බවට පත්වීමේ වේගය සම්බන්ධයෙන් පුළුල් විග්‍රහයක් ද ඊට ඇතුළත් වේ.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ ගොඩගැසුණු ගැටලු විසඳීම සඳහා දීර්ඝකාලීන අවධානයක් අවශ්‍ය බව පිළිගන්නා මහ කොමසාරිස්වරයා, මෑතකාලීන ස්වභාවික ආපදා සහ ගෝලීය ආර්ථික කම්පන හේතුවෙන් රජයේ සම්පත් හා අවධානය වෙනතකට යොමුව ඇති පසුබිම ද සිය නිරීක්ෂණයට ලක් කර ඇත.
ආරක්ෂක නීති සංශෝධන සහ වගවීමේ පියවර
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ තාවකාලික විධිවිධාන පනත (PTA) අහෝසි කිරීම හෝ සැලකිය යුතු ලෙස සංශෝධනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව වාර්තාව මඟින් නැවත අවධාරණය කර තිබේ. විශේෂයෙන් උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල සිවිල් ක්‍රියාකාරීන් මුහුණ දෙන ආවේක්ෂණ හා විමර්ශන සීමා කිරීම මෙන්ම දිගුකාලීන සිරකරුවන් පිළිබඳ ගැටලුව කඩිනමින් විසඳීමේ වැදගත්කම එහි පෙන්වා දෙයි.
පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය සහ දේශපාලන ඝාතන පිළිබඳ විමර්ශනවල යම් ප්‍රගතියක් පැවතිය ද, ගැටුම් පැවති සමයේ සිදුවූ බව කියන බරපතළ මානව හිමිකම් කඩවීම් සම්බන්ධයෙන් සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ වගවීම තහවුරු කිරීමේ අවශ්‍යතාව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. එසේම, 13 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය යටතේ පැවැත්විය යුතු පළාත් සභා මැතිවරණ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නොපැවැත්වීම ද මෙහිදී අවධානයට ලක්ව ඇත.
ස්වභාවික විපත්, ණය බර සහ ආහාර අනාරක්ෂිතතාව
ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන් බහුවිධ ආර්ථික අභියෝග මධ්‍යයේ, 2025 අගභාගයේ බලපෑ දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.3 ඉක්මවූ හානි සහ අලාභ සිදුව ඇති බව වාර්තාව සඳහන් කරයි. මෙයට අමතරව බටහිර ආසියාවේ හටගත් සන්නද්ධ ගැටුම් හේතුවෙන් ගෝලීය වශයෙන් ඉන්ධන හා පොහොර මිල ඉහළ යාම මෙරට ගෘහස්ථ ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර තිබේ.
2026 අයවැය ලේඛනයට අනුව රාජ්‍ය ආදායමෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රතිශතයක් ණය පොළී ගෙවීම් සඳහා වෙන් කිරීමට සිදුවීම, සහන සැලසීමේ මූල්‍ය ඉඩකඩ සීමා කර ඇති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. උතුරු සහ නැගෙනහිර ඇතුළු පීඩාවට පත් ප්‍රදේශවල පවතින ආර්ථික පීඩනය සමනය කිරීම සඳහා ඉලක්කගත සමාජ ආරක්ෂණ ජාලයන් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව ද එහි ඇතුළත් ය.
දූෂණ මර්දනය සහ ඩිජිටල් නීති ප්‍රතිසංස්කරණ
අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව මඟින් මෑතකදී ආරම්භ කරන ලද විමර්ශන සහ ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවය, ගල් අඟුරු මිලදී ගැනීම් වැනි ඉහළ පෙළේ ගනුදෙනු සම්බන්ධයෙන් ගෙන ඇති පියවර වාර්තාවේ සටහන් වේ. මෙම විමර්ශන කිසිදු පක්ෂග්‍රාහීත්වයකින් තොරව, විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ඉදිරියට ගෙනයාමේ වැදගත්කම එහි සඳහන් කර ඇත.
අනෙක් අතට, මාර්ගගත ක්‍රමවල සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ පනත (OSA) මඟින් භාෂණයේ නිදහසට එල්ල විය හැකි බලපෑම් පිළිබඳව ද ජිනීවා වාර්තාව කනස්සල්ල පළ කරයි. සිවිල් සමාජයේ සහ තාක්ෂණික විශේෂඥයන්ගේ අදහස් ලබා ගනිමින්, ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වන පරිදි අදාළ නීති සංශෝධනය කිරීම රජයේ වගකීමක් ලෙස දක්වා තිබේ.
ළමා ආරක්ෂාව සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සමානතාව
මෑතකදී සමාජයේ දැඩි කතාබහට ලක්වූ ළමා අපයෝජන සිදුවීම් සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාර්ශ්වයන් ඊට සම්බන්ධ බවට එල්ල වූ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් පක්ෂග්‍රාහීත්වයකින් තොරව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වැදගත්කම මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය පෙන්වා දෙයි. නීතිය සැමට එක හා සමානව ක්‍රියාත්මක වන බව තහවුරු කිරීම අධිකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය රඳවා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බව එහි අවධාරණය කෙරේ.
මානව හිමිකම් ප්‍රමිති ආරක්ෂා කරමින්, වින්දිතයන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ ආයතනික ධාරිතාව වර්ධනය කර ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවට අඛණ්ඩ ජාත්‍යන්තර සහයෝගය ලබාදීමට සූදානම් බව ප්‍රකාශ කරමින් මහ කොමසාරිස්වරයා සිය වාර්තාව අවසන් කර ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා නිල ලේඛන:
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ නිල ලේඛනය (A/HRC/63/18)
සම්පූර්ණ වාර්තාව කියවීමට (PDF ගොනුව)
